Kinda Rajab – Schilderkunst van Aleppo naar Buggenhout of hoe Syrische en Europese kunst elkaar ontmoeten

Van zaterdag 6 mei en tot zondag 28 mei stelt de Syrische kunstenares Kinda Rajab haar schilderijen tentoon in het Buggenhoutse administratief centrum. Kinda Rajab is geboren en tot een paar jaar terug wonende in de Syrische miljoenenstad Aleppo. De inval in de stad in de zomer van 2012 van gewapende jihadisten maakte het leven in Aleppo voor haar gezin met twee kleine kinderen echter te gevaarlijk en in 2013 kwam ze naar België waar het gezin nu woont in Dendermonde.

Van opleiding economiste studeerde ze aan het plaatselijk conservatorium ook schilderkunst en piano. In Aleppo was ze trouwens docente piano aan het conservatorium van deze normaal 4 miljoen inwoners tellende metropool, het industriële hart van het land. Haar man studeerde architectuur aan de universiteit in Louvain-la-Neuve waar hij  doctoreerde. Hij was tot hun vlucht professor architectuur aan de universiteit van Aleppo.

IMG_9594

Kunstschilderes Kinda Rajab stelt haar werk tentoon in het Buggenhoutse administratief centrum. Ze bouwt nu met haar gezin een nieuw leven op in Dendermonde en dat lijkt langzaam te lukken. Met haar werk toont ze dat deze nieuwe Belgen een positieve bijdrage leveren aan het lokale culturele leven en zo onze maatschappij verrijken. Haar dochter volgt les in zang en piano aan de stedelijke academie voor muziek, dans en woord en haar zoon blijkt op de lagere school een uitblinker te zijn in wiskunde. Zij is ook lid van de Dendermondse Kunstraad.

Haar werk kan je typisch noemen voor de intellectuele elite van het land die wel overwegend Arabisch is maar in vol contact staat met het Europees kunstgebeuren. Zo kan je in haar schilderijen duidelijk de invloed merken van een Vincent Van Gogh of een Gustav Klimt, naast dan uiteraard de typerende Syrische en Arabische toets.

“Wat mij boeit aan een Van Gogh zijn de intensiteit van de kleuren, de compositie en de lijnen in zijn werk”, stelt zij. Natuurlijk merk je dadelijk de invloed van de symbolisten als een Klimt die zij op een haar eigen hedendaagse wijze weet te interpreteren. Haar schilderwerk wordt gekenmerkt door erg levendige kleuren en is ook direct herkenbaar. Het is de eigen toets met een mix van mystiek en symboliek waarbij in haar werk ook al eens omfloerst de problemen van haar stad en land zichtbaar worden.

Voorheen stelde ze al tentoon in Aleppo, de Lebbeekse bibliotheek en bij Babylonië in Dendermonde.

Tentoonstelling in het ACC, Nieuwstraat 2, Buggenhout, elke zaterdag en zondag van 15 tot 18 uur. Dit tot 28 mei.

Willy Van Damme

The Honky Tonk Jazz Club–Een monument te boek

a

Wie het bij kenners van de New Orleans Jazz, waar ook ter wereld, over België heeft zal in nogal wat gevallen snel de naam horen vallen van de Dendermondse Honky Tonk Jazz Club, in Dendermonde en ook erbuiten eveneens gekend als de Bunker. Een cultureel monument in België welke vorig jaar haar 50-jarig bestaan vierde.

George Lewis en de slavenhandel

Een onderdeel van die vieringen is de uitgave onder eigen beheer van het boek ’Honky Tonk Jazz Club Dendermonde – 50 jaar jazztraditie in Vlaanderen’. Een project dat de steun kreeg van KBC, Soudal, De Erfgoedcel van het Land van Dendermonde, het Dendermondse stadsbestuur en de provincie Oost-Vlaanderen.

Het is een mix van een kijk- en leesboek geworden, luchtig maar ook bloedserieus. Wie meer wil weten over de historiek van New Orleans, de zwarte gemeenschap daar en het ontstaan van de blues- en jazzmuziek komt hier zeker aan zijn trekken.

Het is ook een boek dat men als een ware schat voor het nageslacht kan bewaren. Het is perfect ingebonden, gedrukt op glanzend papier groot formaat, heeft een verfrissende lay-out, bevat mooie soms exclusieve foto’s en vertelt het levensverhaal van onder meer de erg invloedrijke klarinettist George Lewis die in 1966 bij de nog piepjonge club op bezoek was. Een foto bewijst het.

Boek 50 jaar jazztraditie in Vlaanderen - kaft

Het is een mooi opgemaakt en vlot leesbaar boeiend boek geworden over de zwarte cultuur in New Orleans, deze stad, de jazz in België en vooral  natuurlijk over de Honky Tonk Jazz Club, haar mannen en vrouwen die het zoveel kleur gaven.

Het relaas van George Lewis is zowel tragisch, ontroerend als boeiend en mooi geschreven. Hoe het amper 8 jaar oude meisje Zaïre per schip aangevoerd uit het huidige Senegal als slavin in New Orleans raakt, er verkocht wordt en na meer dan honderd jaar onvoorstelbare miserie zal zorgen voor achterkleinzoon George Lewis en zijn geniale en inspirerende klarinetmuziek.

Schokkend is zeker ook het in het boek gepubliceerde uittreksel van de uit 1724 daterende Franse Code Noir die van toepassing was in de Franse kolonie Louisiana. Het bepaalde op wettelijke basis het leven van de slaven en toont uitvoerig de willekeur en gruwel waaraan deze ontvoerde Afrikanen bloot stonden. Dat de nazaten van deze zo mishandelde mensen zo’n mooie en invloedrijke muziek produceerden maakt die behandeling des te schokkender.

Jeggpap New Orleans Jazzband

En natuurlijk komt de Jeggpap New Orleans Jazzband, nu Jeggpap, uitvoerig in beeld. Het is het geesteskind geweest van (Gil)Bert Heuvinck, en zijn broers Jan en Philemon (Mon). Bert had immers op school van leraar Willy Roggeman de smaak te pakken gekregen van de jazz. En al snel viel hij daarbij voor die spontane niet-intellectuele versie eigen aan New Orleans.

BertHeuvinck

Bert Heuvinck, de grote inspirator en drijvende kracht achter het Dendermondse jazzgebeuren rond Honky Tonk en de Jeggpap. De man stierf spijtig genoeg in 1985, veel te vroeg. Een van de zalen van het cultuurcentrum Belgica is als eerbetoon naar hem genoemd.

De Jeggpap werd een jazzband die de tands des tijds meer dan doorstond en voor het eerst in 1963 optrad op de sinkensbraderie in de Dendermondse Dijkstraat. De start van een schitterend bestaan met optredens tot in New Orleans en plaatopnames en optredens met o.m. een Sammy Rimington, Louis Nelson en Kid Sheik.

Volgend jaar stopt dit verhaal. Drummer Miel Leybaert, ooit begonnen als trommelaar bij de toen kleine Dendermondse Reuzenommegang Katuit, is de enige overgeblevene van de Jeggpap en staat dan 54 jaar op het podium. En dat lijkt genoeg om in schoonheid afscheid te nemen. Het was dan ook zeer mooi.

Uiteraard komen ook de massa’s optredens aan bod. Teveel om op te noemen maar ze staan er, chronologisch 20 grote pagina’s lang, allemaal in vermeld. Het toont het belang, ja grootsheid van de bunker. Ze organiseerden er concerten, groot en klein, een serie jazzfestivals, boottochten en een pak kroegentochten.

Zo was er natuurlijk niet alleen de legendarische George Lewis te gast maar ook figuren als Fats Domino, Toots Tielemans, Eddie Boyd, B.B. King, Jerry Lee Lewis, Acker Bilk, Chris Barber, Ray Charles, incognito Rolling Stone Charlie Watts, Memphis Slim, Champion Jack Dupree, Dr. John, Bo Diddley en Chuck Berry. Om de meest bekende figuren te noemen. Met Belgische namen als Norbert Detaeye, Ferre Grignard, Roland Van Campenhout, de Piotto’s en Dani Klein.

Bo Didley at Jazz Festival

De legendarische rock & roll gitarist en zanger Bo Diddley trad op 31 augustus 1984 op tijdens het 14de Internationaal Jazzfestival in Dendermonde.

Ook nu nog blijft de Bunker om de haverklap kwaliteit leveren met optredens zaterdag 7 januari van o.m. de Nederlandse pianist Emile van Pelt en de Franse trompettist Boss Queraud. Topmuzikanten als Lillian Boutté, Davell Crawford, Charmaine Neville, Wendell Brunious, Leroy Jones en Denise Gordon treden er regelmatig met groot plezier op. Sommigen zullen zelfs niet terugschrikken om met het vliegtuig een ommetje te maken naar die vrolijke Dendermondse jazzbunker.

Een unieke sfeer

De wat plezante noot in dit boek zijn ongetwijfeld de cursiefjes met anekdotes van de vroegere journalist en bunkerfan Marc De Backer. Geschreven in de hem o zo typerende wat schalkse stijl, eigen aan zijn periode bij het lokale weekblad De Voorpost. Het is een verrijking voor het mede met zijn steun uitgegeven boek.

Leuk zijn zeker ook de foto’s van de serie ‘rare vogels’ die af en toe in de club verschenen als een kunstschilder Jean Kamiel Steeman, alias de Tsaar (1). De enige man die ooit zonder gerechtelijke vervolging spontaan en met een gewoon mes een schilderij van Rubens uit zijn kader haalde. Het was voor dat schilderij dit of sterven in de brand.

Atmosphere at he Honky Tonk Jazz Club

De club met vooraan drummer Miel Leybaert, ernaast links jazzpianist Ilja De Neve, die onlangs in Honk Tonk zijn nieuwe in het Verenigd Koninkrijk geproduceerde cd Wama Bama Mama presenteerde, daarachter en wat verstopt staat de eerder dit jaar overleden klarinettist Piet Hermans, man van de Crescent City Dreamers, en achteraan glunderend Lut Van den Abbeele met ernaast saxofonist Peter Verhas, telg uit de familie der fameuze kunstschilders Jan en Frans Verhas.

En uiteraard zijn er een serie verhalen in te vinden met foto’s rond de vele medewerkers als een Aimé en Albert Braeckman, de grand marshal, Alajos Van Peteghem, Agnes De Vijlder, Jacky Stassijns en Lut Van den Abbeele. Zonder hen zou er geen bunker en zijn soms onvergetelijke optredens zijn geweest.

Optredens die niet zelden zorgen voor een unieke sfeer. De bunker, een uit de negentiende eeuw daterende militaire vestiging, is nu eenmaal qua vorm erg speciaal en zorgt bijna spontaan voor een pak gezelligheid waar elke muziekfan moet van kunnen houden.

Het boek werd vorige maand in de bunker voorgesteld in aanwezigheid van Oost-Vlaams gouverneur Jan Briers, zelf een groot muziekliefhebber, de provinciaal gedeputeerde voor Cultuur Dendermondenaar Jozef Dauwe, voorzitter Mon Heuvinck, Dendermonds burgemeester Piet Buyse, vriend-des-huizes Remi Vermeiren en Rik Van Cauwelaert, die ook mee een voorwoord schreef.

DSC_0775

Van links naar rechts: Jozef Dauwe, Mon Heuvinck, Jan Briers en Remi Vermeiren.

Het boek is dan ook warm aanbevolen aan al diegenen die wat meer wil weten over niet alleen die Honky Tonk Jazz Club, maar ook over deze muziek in België en het ontstaan van de jazz en blues in de delta van de Mississippi, stijlen die meer dan wat ook onze huidige muziekcultuur wereldwijd smaak geven.

Het geeft ook een zeer interessant beeld van het vroegere leven in de hoofdstad van die muziek, New Orleans. Het is voor 45 euro te koop in de club, het naburige Jazzcentrum Vlaanderen, de Dendermondse Standaard Boekhandel of via overschrijving op BE49 4428 6650 5171 van Honky Tonk Jazz Club vzw. Het boek telt 224 pagina’s, groot formaat. Adres: Honky Tonk Jazz & Blues Club, Leopold II laan 12, Dendermonde.

Willy Van Damme

1) Kort na het schrijven van deze tekst overleed Jean Kamiel Steeman in het Aalsterse Onze-lieve-Vrouweziekenhuis. De man wordt zaterdag om 10 uur in de Baasroodse Sint-Ursmaruskerk begraven. Jean Steeman was een in vele opzichten een merkwaardig man.

Genietend van snuiftabak, met zijn lange grijs geworden baard en vroeger een hoge hoed viel hij in het Dendermondse stadsbeeld op. Hij was in de tweede helft der zestiger jaren een lid van de Antwerpse artiestenkolonie die rond de Academie voor Schone Kunsten, galerie Zwarte Partner, De Muze, Fred Bervoets en Ferre Grignard volwassen werd.

Jean Steeman

De Tsaar bij een van zijn schilderijen tijdens een tentoonstelling van een paar jaar geleden in het Baasroodse Scheepvaartmuseum.

In zekere was hij een opvolger van de negentiende-eeuwse Dendermondse School van impressionisten rond Franz Courtens (1854-1943). Als een rasechte Dendermondse artiest schilderde hij vooral het landschap langs de Schelde, naast dan – hoe kan het als Dendermondenaar anders – vele paarden.

De intussen ook al overleden vroegere schepen Pierre Caudron, een kunstliefhebber, noemde hem een witschilder wegens het veelvuldig gebruik van wit om zijn landschap karakter te geven. Nog vorig jaar was hij te zien in het VRT-televisieprogramma Ieder Beroemd omwille van zijn actie om de mensen op te roepen meer goedendag tegen elkaar te zeggen. Het sociaal zijn was bij hem dan ook een belangrijk kenmerk.

En natuurlijk blijft hij in de kunstwereld voor altijd bekend als de man die op 3 april 1968 in Antwerpen een der werken – de geboorte van Christus – van Pieter Paul Rubens uit de brandende Sint-Pauluskerk wist te redden. Een heldendaad waar hij levenslang terecht mee pronkte.

DVD-CD over Toy en De Vaandrig te koop

De dvd plus extra cd van de hier eerder aangekondigde documentaire film ‘The making of a band in the 70’s’ is voor 20 euro te koop. De film toont via origineel beeldmateriaal en zonder ingelezen stem het verhaal van de popgroep Toy uit Klein-Brabant en Dendermonde en de vzw Alias en De Vaandrig uit Sint-Amands aan de Schelde, het dorp van dichter Emiel Verhaeren.

Toy had in het begin der tachtiger jaren een groot succes met het nummer Suspicion en bestond uit drie gitaristen en zangers Theo Van Hemelrijk, Renaat Boeykens en Harry Woods met Paul Illegems aan de drums. Een soort lokale The Beatles dus. Ze groeide op het einde der jaren zestig uit de Novadis Skiffle groep en dit in het milieu van de vzw Alias die aan het spoorwegstation van Sint-Amands de bruine kroeg De Vaandrig runde.

Het was een centrum voor de nieuwe cultuur die toen stilaan vorm kreeg. Met debatten over boeddhisme, milieuvervuiling, veel rock & roll, kunst, gezonde voeding, anti-militarisme, de oorlog in Vietnam die toen woedde, recht op inspraak en een betere wereld. Kortom de alternatieve cultuur die toen in de marge smeulde. Waarbij sommigen uiteindelijk dachten alle wijsheid bij Mao Zedong en zijn Rode Boekje te moeten en kunnen halen.

toy movie 10sept jan v eetvelt2

De vertoning van de documentaire in het Bornemse CC ter Dilft op 10 september 2016. Het was een meer dan gezellige reünie waar men oude vriendschappen kon herstellen. En nieuwe kon maken.

De groep Toy haalde uiteindelijk nooit de absolute top maar dat had minder te maken met hun goede muzikale kwaliteiten maar eerder met de slechte relatie van de groepsleden met het Belgische muziekwereldje uit die periode.

Bij de dvd van de film zit ook als mooie extra een cd met 19 onuitgegeven nummers en een klein uitsmijtertje. En die toont nogmaals de uitstekende kwaliteiten van deze groep. En hun sound doet ook hier inderdaad denken aan de fabulous four uit Liverpool.

Harry Woods had trouwens deels zijn wortels in het Noord-Ierse Belfast, de stad van Van Morrison en gelegen aan de Ierse Zee en de overkant van Liverpool. En reeds als kind was deze bezeten door de muziek en zijn gitaar waar anderen in zijn Baasrode toen vol bewondering naar keken. En zowel Theo, Harry als zeker Renaat hebben ook mooie stemmen zoals hier op deze extra cd nogmaals te horen is.

De voorstelling van dit uniek tijdsdocument in het Bornemse cultureel centrum Ter Dilft kende een grote belangstelling. Er waren volgens een buur die de moeite nam om ze te tellen uiteindelijk een driehonderd toeschouwers. Veel meer dan de initiatiefnemers hadden verwacht.

Wie de dvd en cd wil kopen kan dat doen door een mail te sturen naar deem00@telenet.be. De kost voor dvd en cd is 20 euro plus de verzendkosten. De ongeveer een uur durende film toont perfect de chaotische, spontane en wat anarchistische wereld van die periode en dat milieu. Iedereen was nog op zoek. Reden waarom deze film ook zo uniek is.

Willy Van Damme

Jos Vanhenden – Bij het overlijden van een vurig kunstschilder

Meer dan twintig jaar was Lebbekenaar Jos Vanhenden actief als kunstschilder, een ietwat markante en ook ergens typische Lebbeekse figuur die door de jaren heen mede zijn stempel drukte op het lokale culturele leven. Een man met passie en vuur die ook sociaal en politiek erg bewogen was.

Zijn rechtvaardigheidsgevoel stond hierbij centraal. Hij was trouwens ook een tijd militant bij Alle Macht aan de Arbeiders (AMADA), het huidige PVDA, de uit het diep katholieke Vlaanderen komende maoïstische beweging. Tot hij ontdekte dat ook dit niet iets voor hem was.

Zo was hij reeds in de jaren zestig en zeventig lokaal actief op sociaal, cultureel en ook politiek vlak, o.a. als bestuurslid van de toenmalige jeugdclub Toreken. Hij stond er ook aan de wieg van de eerste plaatselijke fotoclub. Vandaar ging het naar de vzw Paraf dat een soort miniatuur cultureel centrum beoogde te zijn.

En toen dat faalde kwam er al snel Pionier waar het culturele nog meer op de voorgrond trad. Met aperitiefconcerten, toneel, kinderatelier, praatavonden en schilder- en tekenlessen. En dan kwam er 1996.

IMG_8463

Jos Vanhenden was ook voor zijn omgeving niet altijd een gemakkelijk man en soms nogal eigenzinnig. Maar hij bezat veel energie en een grote dadingsdracht. Op deze foto was zijn ziekte en de invloed van de daarvoor genomen medicatie al goed merkbaar.

In zekere zin was dat 1996 voor hem een scharnierjaar. Het betekende de oprichting van het kunstenaarscollectief De Geus die in de gemeente kunst wou promoten. Dit vooral door het ter beschikking stellen van een lokaal, het geven van teken- en schildercursussen en het organiseren van tentoonstellingen voor leden en ook derden.

Waaronder de erg gewaardeerde tweejaarlijkse internationale cartoonale. Nog in maart organiseerde men in de Fontein, de gemeentelijke kunstgalerij, een zoveelste groepstentoonstelling. Dit alles onder de noemer De Geus Curieus, de brede koepel van culturele vereniging Curieus waaronder men werkt.

Dat jaar 1996 trok hij ook vier jaar lang naar de Dendermondse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten voor de lessen tekenen en schilderen. “Ik was al bezig maar wou de techniek zo beter onder de knie krijgen. Als je iets doet moet dat immers goed zijn”, stelt hij. Hierbij ontpopte hij zich tot een begaafde artiest die met een hem kenmerkende bescheidenheid liefst wat op de achtergrond bleef en ook weinig tentoonstelde. Ten onrechte want zijn werk mag gezien worden.

Was zijn werk in het begin nog figuratief en modernistisch dan evolueerde hij al snel richting het abstracte en het expressionisme. Met grote kleurvlakken die ogenschijnlijk willekeurig werden aangebracht en met elkaar op het doek in concurrentie lijken te gaan. Het canvas als een bloedbad van kleuren.

Waarbij zijn passie, zijn vurigheid en emotie goed tot uiting kwamen. Geen toeval dat vooral de vurige rode kleuren zo prominent aanwezig zijn in veel van zijn werk. En als hij blauw of groen gebruikte waren het de felle varianten ervan. Zijn werk doet soms denken aan bijvoorbeeld de Nederlander Karel Appel maar toont uiteraard toch een eigen visie. Kopiëren was niets voor Jos Vanhenden.

IMG_1996

Eens als kunstenaar volwassen geworden toonde Jos Vanhenden voluit zijn vurige passie voor het leven. Felle kleuren, met het rood als overheersend element, typeerden zijn werk.

Met De Geus Curieus richtte hij een kunstenaarscollectief op die een grote stimulans betekende voor het plaatselijke culturele leven. En met zijn werk toonde Jos Vanhenden een kunstenaar te zijn wiens werk zowel een grote kracht als een intense schoonheid uitstraalde. Iets waar men in Lebbeke zeker fier over mag zijn.

De Geus zelf heeft het niet gemakkelijk. Door zijn ziekte kon hij niet meer aanwezig zijn om leiding te geven aan de zaak. De vereniging zoekt dan ook een opvolger, een bezieler die met kunstenaarshand voldoende leiding geeft. Ook zit men nu in de Broederschool, de vrije basisschool, maar die gaat op termijn tegen de vlakte want de eigenaar, het bisdom, wil de terreinen verkopen. En een nieuwe ruimte is nog niet gevonden.

Jos Vanhenden had botkanker, een pijnlijke en amper te genezen ziekte waar hij op de hem eigen wijze tegen poogde te vechten. Tevergeefs. Maandag nam hij in intieme kring afscheid van zijn omgeving en dinsdag stapte hij uit het leven. Vaarwel, maar zijn herinnering blijft voor altijd.

Willy Van Damme

Naschrift: De regisseur

De afscheidsplechtigheid in het crematorium Heimolen in Sint-Niklaas was vrijdagmiddag druk bijgewoond door vrienden, kunstenaars en de familie en was zoals te verwachten ietwat speciaal.

Zo had hij alles tot in de details voorbereid en was hij dus de regisseur van zijn eigen heengaan. Het verloop met de teksten, de muziek en het aperitiefdrankje nadien waren allemaal zijn creatie. En wie dat wou kon op het schilderdoek zijn boodschap nalaten. Wat uiteraard populair bleek. Ook werd zijn lichaam geschonken aan de wetenschap waardoor anderen weer hoop op langer leven kregen. Het typeert de man voluit.

En bij de boodschappen was die van Koen Vlassenroot, jarenlange vriend en hulp bij Curieus De Geus, die de blijde boodschap bracht dat de meeste nog hangende problemen bij de Geus opgelost waren. Alleen nog de locatie blijft hangen, maar ook die is zo te horen niet onoplosbaar. Goed nieuws dus bij een droevig ogenblik.

Er was voor een vrijdagvoormiddag ook vrij veel volk gekomen. Wat wel ontbrak was een vertegenwoordiging van het gemeentebestuur. Niets. Als enig gemeenteraadslid was er Dirk De Cock, de vorige schepen van Cultuur van de gemeente.

Jos Vanhenden was de voorbije decennia met vlag en wimpel veruit de meest begaafde kunstschilder van de gemeente. Een man die zich bovendien tientallen jaren belangeloos inzette voor het promoten van de kunst in zijn Lebbeke. Ontelbare onbetaalde uren spendeerde hij hieraan. Dit vol passie. Voor het bestuur en ook de oppositie van N-VA was een uurtje medeleven blijkbaar teveel gevraagd. Fraai is anders.

Willy Van Damme

Dendermonde Honky Tonk Jazz Club – For the love of New Orleans

Somewhere around 1964 the four brothers Heuvinck Bert, Jan, Piet and Mon, together with a few friends, students at that time, came into contact with the music from New Orleans, its gospel songs, the New Orleans jazz and its whole cultural environment surrounding it.

The cultural heritage

And so it went. First came the creation of the Jeggpap New Orleans Jazz Band, featuring the four brothers and some of these friends, and then arose the need for a club house, dedicated to this cultural heritage.

IMG_2087

Mon Heuvinck, after fifty years still one of the very active and leading figures of the club. Something to be very proud of.

With help from the city Council of their town Dendermonde they were able to hire an old disused bunker, once part of the city military fortifications. They cleaned it up and made it their club house with the first concert by their Jeggpap New Orleans Jazz Band on the 6th of March 1965, now more than 50 years ago.

It was a defining moment for them and for the New Orleans music and its cultural heritage in Europe. Started with a lot of enthusiasm but also hesitation it pretty soon became a center for lovers of New Orleans Jazz, not only in the city or the region and nationally, but for all over Europe and even beyond.

Atmosphere at he Honky Tonk Jazz Club

The club in action. Here in front drummer and painter Miel Leybaert, one of the founders of the Jeggpap New Orleans Jazzband. With behind him one-time clarinet player and partly visible Piet Hermans and talented blues pianist and singer Ilja De Neve looking on. In the background Saxophone player Peter Verhas.

A reputation

Since those days the club gained a reputation as being one of the leading European centers for New Orleans Jazz. With many music performers from New Orleans when visiting Europa making it a habit of performing at the club. The club has now nearly 500 members.

The club, being an old small army bunker, gives concerts a special atmosphere where musicians and the public easily intermingle with each other, giving an appearance at the club for the musicians an extra dimension.

Bo Didley at Jazz Festival

Bo Didley, one of music’s great man, also appeared at the festivals in Dendermonde. Here in Dendermonde with one of his typical guitars.

Since 1965 the people of the club organized more than 2000 concerts, in the club and outdoors, on boat trips, street parades and at many festivals, small and great. All in dedication and of love for the cultural heritage of New Orleans. They also organize regular trips to the city itself. In this they are true ambassadors for the city helping to safeguard and promote this culture in Belgium and Europe.

Many great names

Many hundreds of groups and musicians from New Orleans, other places in the US, Belgium, but also from the other continents in the world played at the club or at festivals organized by the Honky Tonk Jazz Club. Some well-known names, some lesser known.

Doc Houlinds Revival All Stars (DK)

The atmosphere during the show of the Danish Doc Houlind Revival All Stars. Musicians and public easily intermingle at the club. Giving it something unique and the reason why musicians from afar take the plane just for one show at the club.

Naming them all would be too much but artists who played there were among others Albert Nicholas, Champion Jack Dupree, Barry Martin, Captain John Handy, George Lewis, Louis Nelson, Sammy Rimington (UK), Memphis Slim, the Preservation Hall Jazz band, Max Collie’s Rhythm Aces (UK), The New Orleans All Star Band, Kid Thomas, All Lewis, Otis Grand, The Reverend Dejean Choir, Teddy Wilson, Benny Waters, The Dutch Swing College Band (NL), Bud Freeman, Thomas Jefferson, Count Basie, Oscar Peterson, Chris Barber New Orleans Blues Band (UK), Wallace Davenport, Dejan’s Olympia Brass Band of New Orleans, Philippe Cathérine (Belgium), Dorothy Donegan, Toots Thielemans (Belgium), Fats Domino, B.B. King, Bessie Griffin Trio, Chuck Berry, Bo Didley, Ray Charles, Etta Cameron, Monty Alexander, Manu Dibango (Cameroun), Jimmy Witherspoon, Lillian Boutté, Curtis Mayfield, Dr. John, DeeDaniels, Freddy Kohleman, Al di Meola Project, Jerry Lee Lewis, Dee Dee Bridgewater, Calvin Jackson & The Mississippi Bound, Liz McComb, Wendell Brunious, Freddie Lonzo, Lucien Barbarin, Shannon Powell, Leroy Jones with Craig Klein, Paul Longstreth, Gerald French and Mitchell Player, Steve Yocum, Bob French, Charmaine Neville with Amasa Miller, Frank Oxley, Louis Ford, Gregg Stafford, Evan Christopher Clarinet Road and Davell Crawford.

Fats Domino - 03

One of the great names of the New Orleans music scene without any doubt has been Fats Domino. Here in action with his piano at the Dendermonde Jazzfestival.

Celebrating 50 years

In 2002 a new initiative was created with the Jazzcentrum Vlaanderen, another non-profit organization, situated next door. This was the result of close cooperation between the Honky Tonk Jazz Club, the provincial administration of Oost-Vlaanderen, the Dendermonde city council and other like-minded smaller clubs in Belgium.

This Jazzcentrum Vlaanderen organizes exhibitions and functions as a museum and a documentation center about the history of New Orleans Jazz in Belgium. A very important task. It also regularly gives concerts itself or workshops regarding New Orleans Jazz. Thereby giving the Honky Tonk Jazz Club an extra dimension.

Memphis Slim at the Jazz Festival

Well know giant of the blues piano Memphis Slim als appeared at the Dendermonde Jazzfestival.

No surprise therefore that when the hurricane Kathrina struck New Orleans creating huge havoc, The Jazz Centre straight away founded NOMA, New Orleans Musicians Aid, in the presence of Wendell Brunious, collecting funds through the organization of concerts and by other actions to help musicians from New Orleans to restart their lives and musical careers after the disaster that struck them.

On the 3rd, 4th and 5th of September the city council of Dendermonde organizes a whole series of events in the city with concerts to celebrate this 50 year anniversary of dedication and love for the cultural heritage of the city of New Orleans.

Davell Crawford - View of public standing and clapping during show

Modern day New Orleans piano player and singer Davell Crawford here recently in June at the Honky Tonk Jazzclub receiving a standing ovation for what was no doubt a very great performance. Look on top the flag of New Orleans flying.

Honky Tonk Jazzclub, Leopold II Laan 19,9200 Dendermonde, Belgium

Willy Van Damme

Naschrift:

Deze tekst werd speciaal gemaakt om de Honky Tonk Jazzclub en haar werk beter bekend te maken bij het Amerikaans publiek, en speciaal dan de muziekscène betrokken bij de jazz, blues, gospel en aanverwante muziekstijlen.

Feestprogramma 50 Jaar Honky Tonk

Op 3, 4 en 5 september organiseert het Dendermondse stadsbestuur ter ere van het 50-jarig bestaan van de club een serie activiteiten en concerten. Zo is er op 3 september in zaal ‘s Sestich aan de bibliotheek om 20 uur een ‘History of blues and jazz’ waarbij muzikaal de evolutie gegeven wordt van de zwarte muziek in de delta van de Mississippi, van de zogenaamde work songs tot de gospels, de jazz en de blues.

Charmaine Neville - during show

New Orleans singer Charmaine Neuville appearing at the Honky Tonk Jazzclub with Albert Braeckman and his umbrella joining the show. Fun and good music make a nice mix at the Honky Tonk Jazzclub.

Vrijdag 4 september is er dan om 20 uur in de tuin van het CC Belgica, Café Jardin, een eerste optreden van de Britse soulzangeres Denise Gordon samen met het Verjazz Combo rond Peter Verhas. Met ook de Joep Peeters & the Gloodnew Orleans Band.

Zaterdag 5 september is er dan vanaf 14 uur een klassiek wandelconcert door het stadscentrum met de Honky Tonk Brassband met daarbij als must Albert Braeckman met zijn paraplu en andere attributen. De jazz heeft mee zijn uniek karakter gekregen doordat het gebruikt werd bij uitvaartstoeten in New Orleans waar men het verdriet verdrong met vrolijke klanken.

Norbert Detaeye

Ghent jazz piano player and gospel singer Norbert Detaeye first came to the club almost 50 years ago to see blues legend Champion Jack Dupree playing. He kept coming and is since a regular guest of the club and the city. Here celebrating 50 years Honky Tonk Jazzclub at the Jazzcentrum Vlaanderen.

Zaterdagavond is er een tweede optreden van de zangeres Denis Gordon met ditmaal onder begeleiding van de Gentse jazzpianist en gospelzanger Norbert Detaeye. Met als tweede act een optreden van het overbekende trio Jean Blaute, Eric Melaerts en Jean-Marie Aerts.

Het gospelconcert met Denise Gordon en Norbert Detaeye start om 19 uur in de abdijkerk aan de Vlasmarkt. Het optreden van het trio met Jean Blaute is voorzien in de theaterzaal van CC Belgica om 21 uur.

het is een gelegenheid om deze feitelijk miskende muziekclub wat beter te leren kennen. Een club die ooit de muzikale reus Dr. John liet spelen in het toch kleine Dendermondse stadhuis. Iets wat weinig clubs in Europa haar ooit nadeden.

Willy Van Damme 

 

De Klaptand sloeg weer toe

Straks bijna een jaar is de Klaptand in Dendermonde actief. De Klaptand is een satirische website rond het leven in Dendermonde die al voor heel wat animo in de stad zorgde (1). Maar wie er achter zit is tot heden niet geweten. Bij het stadsbestuur krabben ze zich voor zover geweten nog steeds in het haar over wie dit stuurt. Zeker is dat ze goed ingelicht zijn over het reilen en zeilen in de stad. Zeker is ook dat ze de satire op een zeer hoog niveau bedrijven. Al dus bijna een jaar lang.

IMG_5696

Nu vannacht woensdag op donderdag sloegen ze terug toe, en ditmaal niet met een leuke tekst maar met een soort kunstproject in de normaal drukke Brusselsestraat, samen met de Oude Vest en de Vlasmarkt het winkelhart van de stad. In een soort remake van wat voorheen het tv-een programma Villa Vanthilt had gedaan werden alle paaltjes die er het voetpad van het autoverkeer beschermen aangepakt met een mooie versiering.

IMG_5710

Ze kregen allen een leuke beschilderde of bewerkte kartonnen huls over zich die de Brusselsestraat deze nacht een gans ander uitzicht gaf. De paar rare wandelaars keken in de heel vroege uurtjes dan ook vol verbazing en ook ontzag naar dit nieuw omklede straatmeubilair.

IMG_5708

Een of meerdere makers van enkele tubes haalden hun inspiratie bij Keith Haring, de jong gestorven man van de pop-art, anderen hadden zo hun eigen idee gevonden terwijl nog weer enkelen simpelweg de Dendermondse kleuren hadden gebruikt, wit, keel, wit. Hier en daar zinspeelde men dan weer op de actualiteit. Zo had een paaltje het schilderij de Rechtvaardige Rechters als onderwerp.

IMG_5715

En neen, het in 1934 gestolen paneel uit het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck is niet terecht. Alhoewel dit weekend een bekend lid van de families Van Cauwelaert, Storme en De Schrijver in de stad werd opgemerkt.

IMG_5716

Zeker is dat deze nachtelijke actie van de heren en dames van de Klaptand als kunstzinnig project meer dan slaagde in zijn opzet, en dat was de zomer starten met een knal. Een symbolische knal dan. Maar het is er een die nog lang zal blijven nazinderen.

IMG_5720

Officieel is dit een actie van de groep #21nov maar die is zeer nauw verbonden met de Klaptand. Voorheen brachten die reeds stiekem in de stad een serie stoeptegels aan ter herinnering aan belangrijke Dendermondenaars zoals Franz Courtens, jazzman Bert Heuvinck en levensartiest Jean Tsaar Steeman. De tegels weerstonden spijtig genoeg niet de tand des tijds. Ook dit hier is natuurlijk vergankelijke kunst. Alleszins felicitaties.

IMG_5721

Willy Van Damme

IMG_5705

1) Het eerste verhaal dat de Klaptand in augustus 2014 brachten was onmiddellijk een schot in de roos. Zo bleek het stadsbestuur volgens de Klaptand eindelijk een oplossing gevonden te hebben voor de herinrichting van het Oudegemse kerkplein. En die oplossing betrof het omvormen van de kerk tot een … moskee. Waarna ei zo na in Oudegem een revolte uitbrak en de telefoons bij de schepenen roodgloeiend stonden.

En dan was er onmiddellijk nadien het hilarisch verhaal dat de jaarlijkse reuzenommegang Katuit – het voor vele stedelingen emotionele hoogtepunt van het jaar – niet zou doorgaan daar de pijnders, de dragers der reuzen, geen nieuwe pantoffels kregen en daarom in staking waren gegaan. Waarna de telefoons bij de toeristische dienst eveneens roodgloeiend stonden.

IMG_5706

Ook was er het verhaal dat Nele Dooms, correspondente voor Het Laatste Nieuws, een boek ging uitgeven rond de pikante sms’jes die ze van de lokale politici al had gekregen. En wie wou kon van haar in november dan een gesigneerd exemplaar van dat boek krijgen. En, inderdaad, op de vermeende signeerdatum stonden er mensen te wachten hopend dit boek te kunnen bemachtigen. Pech.

Ook hebben ze een correspondent Willy Vandamned waarna de lokale politie, en nog een boel anderen, dacht dat die het brein was achter deze Klaptand. Maar dat bleek dus wel heel fout. Op de ondervraging bij de politie – het gevolg van een domme klacht – werd goed gelachen, door beiden.

IMG_5713

De Klaptand bewijst natuurlijk een ijzeren wet van de media, je kan de mensen gewoon alles wijsmaken, van de waarheid tot de allergrootste onzin. Zelfs al zou het onmiddellijk duidelijk moeten zijn dat het hier gewoon satire betreft.

P.S: Al straks bijna een jaar zaagt men tegen mij om meer te vertellen over wie of wat die Klaptand juist is. Maar wie mij wat kent weet dat ik op dit vlak zwijg als een graf. Ik gun de Klaptand nu eenmaal zoveel mogelijk plezier en de anonimiteit is er een van.

En verder was ik deze ochtend om 4 uur heel toevallig in de Brusselsestraat zoekend naar wat frisse afkoeling. En wie mij kent wat dat mijn fototoestel feitelijk het verlengde is van mijn arm. Ik kon er dus niets aan doen. Maar… ik heb wel genoten van zowel de frisse lucht als van het spektakel.

De Dendermondse kat

Gisteren werd in het wat chique ogende Aalsterse hotel Keizershof het nieuwe strategisch plan voor Toerisme Scheldeland voor de periode 2014-2019 voorgesteld. Een belangrijk moment want zoals Peter De Wilde, administrateur-generaal van Toerisme Vlaanderen, het er stelde is toerisme goed voor 5% van het binnenlands bruto product, de theoretische rijkdom van het land, kende die vorig jaar in Vlaanderen een groei van een 6% en is die sector in de regio Scheldeland goed voor een goeie 6.600 jobs.

Veel volk dan ook gisteren, maar opvallend geen enkele officiële vertegenwoordiger van Dendermonde (1). Alleen drie stadsgidsen waren aanwezig. Officieel stuurde men dus zijn spreekwoordelijke kat.

Dit terwijl Toerisme Scheldeland haar zetel in Dendermonde heeft en Dendermonde na Aalst ook de grootste stad in de regio is. En verder is Dendermonde achter Gent en Oudenaarde de derde voornaamste toeristische trekpleister in de provincie.

Belangrijk voor Dendermonde

Bovendien heeft Dendermonde vooral sinds het burgemeesterschap van Norbert De Batselier (sp.a) sterk ingezet op toerisme en stadspromotie. Het werd een van zijn bevoegdheden, wat het belang hiervan voor hem aantoonde.

Het is trouwens een positie die nadien door huidig burgemeester Piet Buyse (CD&V) werd overgenomen. Ook hij ziet hierin een zeer belangrijke economische groeipool voor de stad en haar regio.

Verder worden de faciliteiten voor toeristen op dit ogenblik stevig uitgebreid met een ontvangstlokaal in de hernieuwde historische lakenhalle en een gerenoveerd informatiekantoor. Wat volgend jaar hopelijk klaar is.

Voorstelling Strategisch plan 2014-2019 - Toerisme Scheldeland

De afwezigheid viel bij een aantal mensen in de zaal dan ook op. Zeker daar de stad herhaaldelijk in de toespraken ter sprake kwam. Mede door het optreden van saxofonist Peter Verhas en toetsenist Ilja De Neve.

Jazzmuzikanten met stevige wortels in de iconische Dendermondse jazzclub Honky Tonk. Ook Aalsters burgemeester Christoph D’Haese (N-VA) kon natuurlijk niet nalaten op schalkse wijze Dendermonde bij de zaak te betrekken.

Voor burgemeester Piet Buyse was zijn afwezigheid een kwestie van overmacht: “Men is hier thuis aan het dak aan het werken en door een plotse hevige stortbui gisteren zat ik met wateroverlast en diende ik dit daarom dringend aan te pakken. Ik had zelfs geen tijd om mij te verontschuldigen want ik was ingeschreven.”

Ook Patrick Segers, hoofd van de Dienst Toerisme en Stadspromotie, weet zich te verontschuldigen: “Deze dag was voor mij echt heel moeilijk. Wel hebben wij met onze dienst goed meegewerkt aan het opstellen van dit strategisch plan en kennen wij dit dan uiteraard ook.”

Willy Van Damme

1) Ook bij de druk bijgewoonde presentatie op 16 maart dit jaar van de Scheldehappening – een jaarlijks weerkerend en populair evenement langsheen de Schelde tussen Hemiksem en Wetteren dat plaats heeft op Paasmaandag – was er geen vertegenwoordiger van het Dendermondse schepencollege aanwezig. Wel was er een van de ambtenaren van de stedelijke Groendienst.

Het Ros Beiaard–Voor de politieke kar gespannen

Het is nog vijf jaar wachten voor het Ros Beiaard (1) terug door de stad zal paraderen. Een heilig ogenblik voor vele Dendermondenaars die vol ontzag en eerbied kijken naar hun paard, sorry Peird. Een verering die met de jaren nog lijkt toegenomen. Praktisch gans Dendermonde, op een aantal dwars liggende Baasrodenaars na, komt dan op straat en viert feest. En als het paard terug in zijn stal gaat dan zie je pakken Dendermondenaars menig traantje plegen.

Een ongeschreven wet

Het beheer van het Ros Beiaard is daarom ook in handen van een speciaal Ros Beiaardcomité, niet de gemeenteraad. Die laatste benoemt bij consensus de leden van dat comité. Het is daarom ook een ongeschreven Dendermondse wet dat het paard politiek niet mag gebruikt worden. De woordvoerder is het Ros Beiaardcomité en dat hoort a-politiek te zijn. Zelfs al zijn die comitéleden politici of hun vrienden.

Ros Beiaard

Het Ros Beiaard in vol ornaat tijdens de ommegang van 2010. Voor de liefhebbers van historische stoeten is dit een must. Gans het gebeuren is tot in de kleinste details uitgewerkt. Het werk van het vroegere hoofd van de dienst Toerisme Franki Hervent.

Ooit stelde Peter Bombay, vroeger fractieleider voor de lokale partij Samen, in een gesprek dat hij vreesde dat de gewezen burgemeester Norbert De Batselier (sp.a) politiek misbruik zou maken van het paard.

Waarna hij enkele maanden later in de kranten op de foto stond met ons Peird. Zelfs bewerend dat hij als Heemskind op dat paard had gezeten. Wat niet klopte want het waren zijn vier oudere broers. De man dacht ooit hier burgemeester te worden. Het bleken bij de verkiezingen van 2006 uiteindelijk nul zetels te zijn en erna een zelfgekozen ‘ballingschap’ in Canada.

Die consensus werd echter vorige maand doorbroken door Marius Meremans, Vlaams volksvertegenwoordiger voor N-VA, ex-schepen voor Cultuur en Jeugd en nu gemeenteraadslid.

Op 15 januari kwam die in de pers met een verhaal waaruit zou moeten blijken dat het Ros Beiaard en de drie Reuzen in een barslechte toestand verkeerden en best zo snel mogelijk hoorden te verhuizen.

Een dreigende ramp

Hij deed dat trouwens als ondervoorzitter van het Ros Beiaardcomité en niet als gemeenteraadslid. Zo stelde hij in Het Laatste Nieuws van 16 januari: “… Dat het in zo’n erbarmelijke omstandigheden gehuisvest staat, tart werkelijk alle verbeelding… Een toestand als dit mag geen maanden duren…. is het verval (van reuzen en paard, nvdr.) nu nog eens honderd keer sneller gegaan.” Een ramp dreigde dus. Volgens Meremans.

Reuzen en paard zitten nu in een apart lokaal van de zogenaamde Hollandse Infanteriekazerne die zoals de naam doet vermoeden dateert van de Nederlandse periode onder koning Willem 1.

De Reuzen

De Reuzen Indiaan, Goliath en Mars aan het Dendermondse Justitieplein. Ze worden zoals het Ros Beiaard gedragen door de Pijnders, de vroegere dokwerkers in de stad.

Het werd gebouwd in de periode 1828-1830 en vormde een onderdeel van de Wellington barrière als verdediging tegen een mogelijke Franse inval. Arthur Wellesley, 1ste hertog van Wellington, was de man die, samen met de Pruisen en de Oostenrijkers, in 1815 bij Waterloo de Franse keizer Napoleon had verslagen.

Het was tot de jaren vijftig van de vorige eeuw in gebruik door het Belgisch leger en kwam nadien in Dendermondse handen. Deze verkocht het later onder burgemeester Norbert De Batselier aan de Regie der Gebouwen, de vastgoedarm van de federale regering.

Deze regering dacht er toen het parket te vestigen. Het staat sinds bijna een jaar echter geheel leeg en is al een tijd in serieus verval. De stad is nu bezig met de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) voor een herbestemming van het terrein dat naast dit mooi en uniek beschermd erfgoed ook een grote parking bevat. Pal in het centrum. Nu is het alleen een zone voor openbaar nut.

Hollandse Infanteriekazerne

De Hollandse Infanteriekazerne. In het achterste met een doek afgeschermde deel huizen de Reuzen en het Ros Beiaard. Het is door haar vorm een uniek stuk architecturaal erfgoed dat wegens haar uitstraling en ligging grote interesse opwekt bij projectontwikkelaars. Sommigen in de stad zien hier liefst een exclusief culturele invulling voor dit gebouw.

De onderzoeksfase van dit RUP is af en dit voorjaar zal men daar een eerste communicatie over doen. De bedoeling lijkt om dit samen met private projectontwikkelaars te herbestemmen en restaureren.

En daarvoor is er trouwens zowel in Dendermonde als ver daarbuiten grote interesse. Het RUP wordt trouwens uitgewerkt in overleg met de sector der private investeerders en de Lebbeekse architecte Julie De Mol die er haar zeer degelijk eindwerk over maakte.

Zij zag hierbij een samenwerking tussen de overheid en private investeerders als de oplossing. Het gebouw restaureren kost immers veel geld. En dat is er blijkbaar bij geen enkele overheid ter beschikking.

Ongenoegen

Dat Marius Meremans over dit verhaal achter hun rug met de pers sprak zorgde bij de andere leden van dat Ros Beiaardcomité en de gemeenteraad echter voor veel ongenoegen. Het was voor Meremans een mooie gelegenheid om met een foto breed in de kranten te komen. Goede publiciteit natuurlijk.

Marius Meremans

Marius Meremans opperde dat het Ros Beiaard en de Reuzen in een erbarmelijke staat verkeerden. Wat niet klopte. Hij verbrak ook de ongeschreven wet dat politici dit erfgoed zouden gebruiken. En ook na de persconferentie van Piet Buyse poogt hij de pluimen van dat comité op de eigen hoed te steken. Faut le faire!

Stijn Pluym, lid van het comité en fractieleider van Open VLD in de gemeenteraad: “Kijk dat kan niet. Men moet het Ros Beiaard buiten de politiek houden en dat is ook zo de traditie hier. Het is het Ros Beiaardcomité dat instaat voor de communicatie. De pers vroeg ons toen trouwens eveneens om commentaar en we hebben dat bewust geweigerd. Ik heb hem dat trouwens ook gezegd.”

Ook elders klink dat zo. Jern Vermeiren, drager van het Ros Beiaard en de Reuzen en lid namens sp.a van het comité: “Er is een vaste politieke gewoonte dat men het paard politiek niet misbruikt. Men kon er onder de leden van dat comité daarom ook niet mee lachen dat Marius Meremans hierover zomaar het woord voerde.”

Een gelijklopende visie bij Barbara Pas van het Vlaams Belang, federaal parlementslid, gemeenteraadslid en lid van het comité: “Kijk het is goed dat men zich het Ros Beiaard aantrekt. Maar dat moet men doen in het comité en als dat niet voldoende werkt is er nog de gemeenteraad. Dat voor de eigen politieke kar spannen kan niet en men moet zeker ook geen onnodige paniek gaan zaaien zoals hier gebeurde.”

Stijn Pluym

Stijn Pluym was niet opgezet met de eenmansactie van collega Meremans rond het Ros Beiaard.

Een wat dissidente stem bij Matthias Coppens, gemeenteraadslid voor Groen en nieuwkomer in de lokale politiek: “Ik hoorde dat dit een traditie is maar ik heb er wel geen bezwaar tegen dat politici zich daarover uitspreken. Er is nu eenmaal de vrijheid om zijn eigen mening over dergelijke zaken te geven.”

In goede staat

Voor Marius Meremans is er echter geen enkel probleem: “De pers is naar mij gekomen met vragen en ik heb die ook beantwoord. Als ondervoorzitter van het comité wil ik transparant communiceren en ik zal dat blijven doen. Ik ben ook afgegaan op wat ik toen had vernomen over de toestand van het Ros Beiaard en de Reuzen. Na dat persgesprek heb ik de andere leden van het comité trouwens op de hoogte gebracht.”

Een verhaal dat anderen deels bevestigen. Over de maatregelen die de stad toen al genomen had en waarover men binnen het comité uitvoerig had gesproken bleef hij tegen de pers echter wel zwijgen. Nu klonk het alsof het paard ging instorten en de stad maar liet betijen.

Ros Beiaard met de vier Heemskinderen Van Damme

De vier Heemskinderen op hun Ros Beiaard. Hier de gebroeders Van Damme uit deelgemeente Oudegem tijdens de stoet van 2010.

Dit terwijl op de laatste vergadering van het comité in november was afgesproken dat men de provinciale diensten van de Monumentenwacht en de Depotconsulent een rapport ging laten maken over de toestand van zowel het lokaal als het paard en de Reuzen. Men was trouwens al in januari toen hij met de pers sprak bezig met het ten uitvoer brengen van de nodige maatregelen.

Vergassing

Uit die rapporten blijkt dat de toestand van zowel het lokaal als het paard en Reuzen vrij goed meevalt. Zo is er alleen op heel beperkte schaal sprake van houtworm en motten. Ook de schimmel en het stof lijken geen probleem te vormen.

Van een dreigend gevaar is er dan ook helemaal geen sprake. Zelfs het lokaal blijkt volgens die studies best in orde. “Het Ros Beiaard en de Reuzen stellen het goed”, opperde men deze week bij monde van Piet Buyse bij het Ros Beiaardcomité.

Wel worden er op dit ogenblik al enkele maatregelen genomen en de meeste zijn trouwens al voorbij. Zo krijgen Reuzen en paard een grote stofzuigbeurt met de laatste fase in maart. En om dat beetje motten, hun larven en de houtworm te bestrijden gaat men de methode van vergassing gebruiken.

Piet Buyse

Burgemeester Piet Buyse moest gezien de foute berichtgeving wel reageren. Nu leek het immers alsof het stadsbestuur het Ros Beiaard en de Reuzen gewoon lieten wegrotten.

Daarbij wordt dit lokaal met gas volgespoten en daarna 48 uur gesloten. Om klimatologische reden kan dit wel pas in juni of juli gebeuren. Slechts daarna wordt er een extra ventilatie geplaatst in o.m. de deuren om het vochtprobleem aan te pakken.

Een vochtigheid die men ook regelmatig zal controleren en waarover er een logboek komt. Daarna gaat men het Peird en de Reuzen ook via een speciaal omhulsel nog beter beschermen tegen stof en ongedierte. Men spaart dus noch moeite noch kost om dit erfgoed in goede staat aan de komende generaties door te geven.

Piet Buyse (CD&V), burgemeester en voorzitter van het comité: “Kijk, het Ros Beiaard en de reuzen zijn in goede staat en aan de hand van deze rapporten weten we nu perfect hoe we dit moeten aanpakken. Want we zouden er bijvoorbeeld verwarming kunnen in plaatsen maar geweten is nu dat dit meer kwaad dan goed zou doen. Dit is ons erfgoed en dat dienen wij te koesteren.”

Jambon laat verkommeren

Niels Tas, (sp.a), Schepen van Ruimtelijke Ordening: “Zoals Marius Meremans het vertelde was het alsof wij de schuldige waren. Dit terwijl het gebouw eigendom is van de Regie der Gebouwen waarvoor minister Jan Jambon verantwoordelijk is en dat is iemand van zijn partij de N-VA. Neen, wij moesten volgens Meremans het gebouw van zijn minister opknappen.” Blijkbaar laat die het gebouw nog liever instorten dan dat hij er een euro zou insteken om bewarende maatregelen te nemen.

Voor Piet Buyse zat er ook niets anders op dan met de buitenwereld te communiceren. “Kijk zo een verhaal zoals dat verscheen veroorzaakte overal grote deining in de stad. Het is zeer gevoelige materie. En nu zeker met die nieuwe sociale media gaat dat snel. Veel mensen in de stad spraken ervan. We moesten als bestuur dus wel reageren om dit verhaal te corrigeren”, aldus Piet Buyse.

Ros Beiaardommegang 2010

Er wordt bij deze ommegang op geen euro gekeken om hem zo mooi en qua kostumering historisch zo correct mogelijk te laten uitgaan. Meer dan 1000 vrijwilligers nemen eraan deel. De stad is die dag dan ook afgeladen vol bezoekers. Goed voor een geschatte 40.000 bezoekers.

Stijn Pluym: “Dat de burgemeester gisteren daarover een persconferentie gaf was natuurlijk te verwachten en logisch na die persrel van vorige maand.” Wel vond Barbara Pas dat men de persnota beter vroeger naar de comitéleden had kunnen doorsturen.

“Wij kregen die pas na de pers en dat zou niet mogen”, stelt zij. Volgens Piet Buyse kon het praktisch niet anders: “Ik heb tot vlak voor die persconferentie nog aan de tekst zitten werken.”

Restauratie?

Belangrijk is ook dat men contact heeft opgenomen met het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) die gaan kijken in hoeverre een restauratie van de Reuzen en het Ros Beiaard zich opdringt. Het KIK doet nu de restauratie van het Lam Gods. “Ons Peird naast het Lam Gods, een goed idee”, grapte een lokaal historicus.

Zeker is dat de al slechte relatie van het stadsbestuur van CD&V en sp.a met de N-VA door deze rel er niet beter op geworden is. Voor een stuk komt dat door het spel van een meerderheid versus een oppositie die sterker is dan in de vorige legislatuur.

Deels is dat ook een gevolg van de wijze waarop de N-VA bijwijlen aan oppositie doet. Veel goeds over N-VA hoor je niet bij bijvoorbeeld CD&V. Het lijkt soms zelfs alsof de Brusselse regeringsruzies neerdwarrelen tot in Dendermonde.

Gisteren 26 februari de dag na die persconferentie liet Meremans in Het Laatste Nieuws trouwens over deze zaak nog noteren: “In deze stad is het blijkbaar nodig om eens flink met de vuist op tafel te kloppen.” Dit noemt: Met andermans pluimen pronken. En het is een uitlating die, zeker weten, elders in het Ros Beiaardcomité en de gemeenteraad op bitter weinig applaus zal zijn onthaald. Of hoe maak je geen vrienden.

Willy Van Damme

1) Het verhaal van het Ros Beiaard gaat terug op een oude Frankische legende, een riddersaga uit de periode van keizer Karel de Grote rond een bijna magisch paard en vier broers ridders, de Heemskinderen, die echter in conflict komen met de keizer en het onderspit delven waarbij hun magisch paard in een rivier verdrinkt. De legende leeft ook in Nederland, Frankrijk en Spanje. Zo is er in Dinant een Roche Bayard.

De reuzen Goliath, Mars en Indiaan en het Ros Beiaard werden in 2005 door UNESCO, de culturele organisatie van de VN, uitgeroepen tot werelderfgoed. Een eerste spoor van het bestaan van een Dendermonds Ros Beiaard dateert van 1461.

De eerste van de drie reuzen zag zijn ontstaan in 1648 bij de Vrede van Westfalen (of Münster) toen er een einde kwam aan de decennia aanslepende godsdienstoorlogen en het Heilig Roomse Keizerrijk van de Habsburgers de Republiek der Nederlanden erkende. Het was toen uiteraard feest in de stad.

De Reuzen gaan met de ommegang Katuit elk jaar uit op de laatste donderdag van augustus. Het Ros Beiaard, alias het Peird, doet dat om de tien jaar in mei. En de komende ommegang is voorzien voor 2020.

DENDERMONDE Beslissing over Marktrock is nog niet gevallen

PERSBERICHT

Deze week verschenen in de pers artikels waaruit zou blijken dat het stadsbestuur beslist heeft dat Marktrock Dendermonde geen vervolgeditie zou kennen in 2015.

Burgemeester Piet Buyse reageert hierop dat deze beslissing nog niet is genomen. Wel werd er binnen het stadsbestuur een grondige evaluatie opgemaakt van de voorbije editie van Marktrock Dendermonde (5 en 6 juli 2014).

Deze evaluatie betrof zowel organisatorische, artistieke als financiële aspecten en somde zowel positieve als negatieve elementen op. “Het klopt dat er heel wat opmerkingen zijn geformuleerd”, aldus burgemeester Piet Buyse, “maar er werd nog geen beslissing over de toekomst genomen.

Er komt in november eerst een overleg met de organisator nv Live Entertainment zodat ook zij hun evaluatie kunnen meedelen. Op basis van beide evaluaties kan bekeken worden of en hoe Marktrock kan bijgestuurd worden. Pas nadien zullen wij een definitieve beslissing nemen”.

Piet Buyse, burgemeester Dendermonde

Naschrift:

De evaluatie was wel zwaar negatief. Verder had Het Laatste Nieuws dit verhaal wel correct gebracht.

Willy Van Damme

Heeft Dendermondse kerk een Hans Memling?

Voor historicus Albert De Groote uit Borsbeke is het duidelijk. Het schilderij dat aan de zijkant van het Sint-Kwintenskoor in de Dendermondse Onze-Lieve-Vrouwkerk hangt is wis en waarachtig een werk van Hans Memling, een van ‘s lands grootste schilders ooit.

En ook Nederlander Dr. Wim Hüsken, gewezen Mechels museumconservator en nu beheerder van het Mechelse kunstpatrimonium, beaamt dat en ziet hierin een jeugdwerk van deze meester der Vlaamse Primitieven.

Onze-Lieve-Vrouwkerk, Dendermonde

De Onze-Lieve-Vrouwkerk dateert uit de 12de eeuw. Van het romaanse deel uit die periode blijft wel niet veel meer over.

Handtekening

Grote consternatie natuurlijk binnen het lokale wereldje van kerkbeheerders, kunstkenners en historici. Daar stond het schilderij steevast omschreven als 16de eeuws en als een anonieme kopie van een verloren gegaan werk van Hugo Van der Goes, eveneens een Vlaamse Primitief.

Niet verbazend dus dat dit bij enkelen voor ongeloof zorgde want het hangt daar al sinds mensenheugenis en nooit had iemand dat opgemerkt. Bovendien leek het schilderij in niets op het overal gekende klassieke veelal kleurrijke en erg gedetailleerde werk van deze Vlaamse meester.

Maar Albert De Groote is zeker van zijn stuk, evenals ook Dr. Wim Hüsken. Alles draait hem hier rond de vermeende handtekening die op het schilderij zou staan en die naar zij stellen door weinig specialisten kan opgemerkt worden.

Wim Hüsken: “Kijk,  veel kunsthistorici gingen er altijd vanuit dat kunstschilders uit die periode hun werk niet tekenden, in tegenstelling dan tot beeldhouwers en kunstsmeden. Maar dat mist elke logica. Ook kunstschilders, die leefden van hun ambacht, moesten hun waar kunnen verdedigen tegen namaak en diefstal en ook zij brachten bijna onopgemerkt hun handtekening of stempel aan zoals tinsmeden deden.”

Autodidact

Maar blijkbaar werd dat zo verfijnd gedaan dat het voor een niet-getraind oog amper merkbaar is. Wim Hüsken: “Zij brachten dat aan op het ruwe hout en begonnen er dan over te schilderen. Je ziet het dus amper en alleen wie zich daarin specialiseerde zal het opmerken en kunnen lezen. En Albert De Groote heeft zich in deze materie als een autodidact al jaren zitten specialiseren.”

Albert De Groote: “Op dat schilderij staat duidelijk geschreven dat het Hans Memlinc, het staat er met een C, in Brussele in 1453 schilderde in opdracht van hertog Filips De Goede om het ten geschenke te geven aan de Onze-Lieve-Vrouwkerk te Termonde, de oude naam van de stad.”

Deken Paul De Baere (links) en Pieter Ost, voorzitter kerkfabriek met schilderij Hans Memling

De piëta die vermoedelijk een jeugdwerk is van Hans Memling samen met links deken Paul De Baere en Pieter Ost, voorzitter van het kerkfabriek van de Dendermondse Onze-Lieve-Vrouwkerk.

Wim Hüsken ziet dat eveneens: “Kijk ik kan niet alles lezen maar wel het meeste van wat De Groote zegt. Hij is dan ook meer getraind in die zaak dan ik. Het komt er nu op aan om dit te laten verifiëren, best via een systeem van röntgenfotografie. Die kunnen dat met de huidige technologie wel aan, zeker de Technische Universiteit in Delft en mogelijks de Gentse Universiteit.”

Het probleem is immers ook dat dit verre van een typisch werk is van Memling. Albert De Groote: “Kijk elke schilder in zijn carrière evolueert. Een beginnende Picasso maakte toch ook totaal ander werk dan op het einde. En dat is voor alle kunstschilders. Dit is een jeugdwerk en dat valt daarom niet zo op.”

Rogier Van der Weyden

Wim Hüsken: “Je ziet op het schilderij ook zowel qua uitbeelding van de figuren als in de compositie van het werk de invloed van Rogier Van der Weyden die toen in Brussel zijn leermeester was. Het is pas later in Brugge dat hij zijn eigen goed gekende stijl ontwikkelt. Hier krijg je trouwens een egaal donkerbruine achtergrond en geen tafereel zoals later.”

Albert De Groote: “Memling had in dat atelier op dat ogenblik een speciaal statuut als zelfstandig gezel. Rogier Van der Weyden was toen officieel hofschilder van de Bourgondische hertog Filips De Goede en dus was die opdracht aan Memling ook niet een verrassing.”

Hüsken ziet nog een andere moeilijkheid: “De Groote is wel een historicus van vorming en altijd leraar geschiedenis geweest maar vooral een autodidact. Hij leerde het door ervaring en hard werken. Moest hij in zijn specialisatie grote titels hebben dan zou men hem zo geloven. Nu wordt hij daarom nogal eens misprijzend bekeken.”

Philips De Goede.jpg

Hertog Philips De Goede was een belangrijk kunstmecenas en de man die de Belgische, Luxemburgse en Nederlandse gewesten onder één gezag bracht. Zijn Habsburgse opvolgers verspeelden nadien Nederland en Luxemburg. Hij dient daarom dan ook gezien te worden als de vader van België.

Een ander probleem is natuurlijk verder de eerdere authenticatie door de nu overleden Elisabeth Dhaenens (1) die in opdracht van de provincie op zeker ogenblik alle schilderijen in Oost-Vlaanderen onder de loep nam. Het is zij die het als 16de eeuws en behorende tot de school van Hugo Van der Goes bestempelde.

Albert De Groote: “Ik heb op het historisch documentatiecentrum van de stad onderzoek gedaan en daar zit een document dat het in 1907 op kosten van Oscar Schellekens (toen een lokale bankiersfamilie en nog steeds gekend als grote mecenassen van de kerk, nvdr.) restaureerde. En toen sprak men van een 15de eeuws werk.”

Authenticatie

Elisabeth Dhaenens was een grote autoriteit op kunstgebied en in 1961 maakte ze een inventaris van het Dendermondse kunstpatrimonium. Albert De Groote: “Zij was een groot kenner maar moest soms te snel gaan en dat betekende al eens onzorgvuldigheid en fouten.”

De kwestie is nu om het schilderij opnieuw te authentiseren. En dus zal het schilderij wel onder de röntgenstralen moeten zoals recent ook met het Lam Gods van de gebroeders Hubert en Jan Van  Eyck gebeurde. Daarvoor echter zijn tot heden nog geen stappen gedaan.

Lien Verwaeren

Schepen van Cultuur Lien Verwaeren gaat het dossier van dit schilderij in Brussel voorleggen. Ze was blij en verbaasd over het nieuws.

Wel gaat Lien Verwaeren (CD&V), een zowel verbaasde als gelukkige Dendermondse schepen voor Cultuur, in Brussel al de nodige stappen zetten om een dossier voor eventueel restauratie en authenticatie op te starten.

Lien Verwaeren, die ook op het kabinet van minister van Cultuur Joke Schauvliege werkt:  “Er zijn in gevallen als dit allerlei subsidiemogelijkheden en bovendien vergt dit dan ook extra bescherming want dit lijkt dus een topstuk te zijn.”

De ontdekking van dit werk is kunsthistorisch natuurlijk van zeer groot belang. Over Memling is voor hij zich als poorter in 1465 in Brugge vestigde niet heel veel geweten. Zelfs over zijn geboortejaar is er onduidelijkheid die men nu echter kan verfijnen.

Nieuwe perspectieven

Het tot heden oudste bekende werk dateert uit 1465-1470, toen hij als vermoedelijk bijna veertiger in Brugge grote sier maakte, en betreft een portret van een man met rode hoed. Voor de studie van de Vlaamse primitieven geeft dit zeker nieuwe perspectieven, zeker wat betreft Memling van wie dit het enige bekende jeugdwerk zou zijn. Een unicum dus.

Het tot nu oudste bekende werk van Hans Memling. Memling stierf in 11 augustus 1494 en werd begraven in de Sint-Gilliskerk in Brugge. Een graf is er echter niet daar hij toen financieel aan lager wal was geraakt.

Zo stellen zijn biografieën dat hij tussen 1430 en 1440 geboren is in het Duitse Seligenstadt, een stadje aan de Main en een twintig kilometer ten oosten van Frankfurt. Er is buiten de namen van zijn ouders verder alleen een vermoeden over een verblijf in Keulen en zijn werk bij Rogier Van der Weyden. En dat is het.

Maar als dit verhaal van Albert De Groote en Wim Hüsken klopt dan kan men zeker 1440 als geboortejaar uitsluiten want dan zou hij dit schilderij op 13-jarige leeftijd in Brussel hebben gemaakt. Onmogelijk natuurlijk. Bovendien weet niemand hoe dat schilderij ooit hier in Dendermonde verzeilde.

Ook is er in dit geval absolute zekerheid over het feit dat hij in die periode in Brussel op het atelier van Van der Weyden werkte. Het is trouwens opvallend dat hij zich pas in Brugge vestigde het jaar na het overlijden van Van der Weyden in 1464.

En toen was Memling al een zeer welvarend man en duidelijk ook een gerenommeerde schilder. Reeds na een tien jaar bezat hij in Brugge zelfs twee stenen huizen, wat alleen de heel welgestelden zich toen konden permitteren.

En als je voor iemand als de hertog mag werken dan ben je beroemd en willen vele rijken zoals de hertog ook een portret van zich door deze meester laten maken. Zijn komst naar het rijke Brugge was ook commercieel een goede zet daar men er een kunstschilder met naam toen zeker kon gebruiken.

Heer van Dendermonde

Wat opvalt in dit verhaal is natuurlijk het jaar 1453 en het feit dat Filips De Goede (2) het ten geschenke deed aan de Onze-Lieve-Vrouwkerk van Dendermonde. Dit kan voor wie de geschiedenis van die periode wat kent echter niet geheel verbazen.

Vooreerst was Dendermonde als middeleeuwse heerlijkheid via een huwelijk in handen geraakt van de Graven Van Vlaanderen en de Bourgondische hertogen waren hun erfelijke opvolgers. Filips De Goede was dus ook Heer van Dendermonde. De Onze-Lieve-Vrouwkerk, een kapittelkerk, was dus in wezen ook zijn kerk.

Piet Buyse (CD&V), burgemeester en als historicus specialist in de middeleeuwse geschiedenis van zijn stad: “Filips De Goede heeft altijd een heel goede relatie gehad met Dendermonde en er veel voor gedaan. Zo zorgde hij ervoor dat de stad niet meer onder het allodium van Parijs viel. De stad kwam dus dankzij zijn tussenkomst los van Frankrijk.”

12de Eeuwse romaanse doopvont met 'Calvarie' van Antoon Van Dijck

De romaanse uit de 12de eeuw daterende doopvont met het uit 1629 daterende schilderij ‘Calvarie’ van Antoon Van  Dijck.

1453

Ook 1453 is geen toevallige datum. In 1451 brak er immers een opstand los van Gent, toen een der machtigste steden in het noordwesten van Europa, tegen Filips De Goede. Deze wou immers zelf in Gent belastingen heffen op zout en meel, toen twee belangrijke producten, en dat kon voor deze stad niet door de beugel.

Het werd een erg bloedige strijd met tienduizenden doden en ontzettend veel vernielingen in het gebied van Schelde, Leie en Dender. Daarbij kozen zowat alle steden in deze regio de kant van Filips De Goede. Alleen blijkbaar Ninove trok partij voor Gent.

In 1452 leken de krijgskansen in het voordeel van de Gentenaren te verlopen en trok het Bourgondische leger zich in de winterperiode terug in wat nu Frankrijk is. Waarna de Gentenaars van de gelegenheid gebruik maakten om de hen onwillige steden als Hulst, Oudenaarde en Dendermonde te brandschatten.

De hertog bestede echter die periode aan het verder versterken van zijn legermacht en viel de Gentenaars vanaf midden juni 1453 aan. Wat zijn beslag kreeg in Semmerzake met de Slag van Gavere die duurde van 18 juli tot 23 juli 1453 en eindigde met de vernietiging van het Gentse leger. Beiden hadden een 30.000 man troepen en de Gentenaars verloren er hiervan meer dan de helft.

Waarna de Gentenaars in hun ondergoed en blootvoets zich aan de hertog moesten overgeven en een deel van hun stedelijke privileges verloren. Het vermoeden is dan ook dat de hertog als een soort wederdienst voor de Dendermondse hulp en hun leed dit schilderij cadeau deed.

Antoon Van Dijck

Albert De Groote: “Filips De Goede had een traditie om schilderijen te schenken aan dergelijke instellingen zoals aan de abdij in Geraardsbergen.” Bovendien is dit ook een piëta, dat opgedragen is aan Maria, de moeder gods en dat is ook aan wie de kerk is gewijd. Ook hier is er dus zoals met de datum een logica te vinden. De puzzelstukken vallen als het ware in elkaar.

Onze-Lieve-Vrouwaltaar, Onze-Lieve-Vrouwkerk, Dendermonde

Onze-Lieve-Vrouwaltaar met ‘Kerstnacht’ uit 1631 van Antoon Van Dijck.

Deken Paul De Baere: “Als dit klopt dan is dat natuurlijk fantastisch nieuws. Als ik mijnheer De Groote moet geloven dan stelt dit werk onze twee werken van Antoon Van Dijck in de schaduw. Onvoorstelbaar bijna. We gaan dit nu zeker deskundig moeten laten onderzoeken.”

De Dendermondse Onze Lieve-Vrouwkerk is qua kunstgeschiedenis een van de belangrijkste kerken van het land en wordt door sommigen zelfs op gelijke hoogte gezet met Sint-Baafs in Gent. Piet Buyse: “Neem daar het Lam Gods weg en Dendermonde is op dit vlak waarschijnlijk rijker.”

Albert De Groote: “Voor mij is die waardevoller dan Sint-Baafs omdat er hier meer eenheid in zit. Het is een vooral gotische kerk terwijl Sint-Baafs qua stijl minder eenheid vertoont.” Buiten de twee werken van Van Dijck hang er ook nog o.m. werk van David Teniers de Oude.

Onze-Lieve-Vrouwkerk, Dendermonde - Interieur

De Onze-Lieve-Vrouwkerk dient gezien als een der voornaamste kunsthistorische kerken van het land. Ze is in de lente en de zomer vrij te bezoeken. Een gids is dan steeds aanwezig.

Verder is er ook ontzettend veel prachtig beeldhouwwerk en houtsnijwerk. Vooral de erg imposante romaanse doopvont alsmede de reeds in het nieuws gekomen preekstoel valt op. De kerk is in de lente- en zomermaanden op zaterdag en zondag van 14 uur tot 16u45 vrij te bezoeken (3). Er is dan steeds een stadsgids aanwezig.

Willy Van Damme

1) http://cageweb.be/meercat/x/cageweb-view?q=cgw01:000377851

2) Filips De Goede leefde van 1396 tot 1467 en regeerde over deze gewesten vanaf 1419 tot zijn dood.

3) De Dendermondse stedelijke musea hebben een aantal jaren geleden een ‘gids voor de collegiale Onze-Lieve-Vrouwkerk’ uitgegeven. Deze is normaal te verkrijgen bij de stedelijke musea.

Voor meer informatie kan men terecht op de stedelijke website http://www.dendermonde.be of bij de toeristische dienst van de stad op 052/21.39.56.