Dendermonde en Ros Beiaard–Knettergek?

 

Stilaan maar zeker gaat het enthousiasme over de voor 24 mei 2020 geplande Dendermondse Ros Beiaardommegang in de stad steeds meer in crescendo. Ze lijkt merkwaardig genoeg zelfs in deelgemeente Baasrode naar ongekende hoogte te gaan. En daar staat men al eeuwen vijandig tegenover de stad. Het lijkt wel of alle verenigingen, vele lokale bedrijfjes en gewone stadsbewoners in de ban zijn geslagen van die passie voor ‘ons peird’ zoals men het Ros Beiaard lokaal veelal omschrijft.

Al zeker een bijna 600 jaar oude traditie

Het Ros Beiaard slaat op een Frankische sage uit de periode van keizer Karel de Grote (742-814) en het riddergeslacht Aymon met het paard Beiaard (Bayard) waarbij Reynout, de oudste zoon van Aymon, na een geschil met de keizer als zoenoffer zijn paard in de rivier laat verdrinken. Hier in Dendermonde is dat dan de Dender.

DSCN5955

Het Ros Beiaard gaat met zekerheid straks als bijna 600 jaar door Dendermonde en is dan ook onlosmakelijk verbonden met de ziel van de stad haar inwoners.

Zoals trouwens ook in Ath in Henegouwen waar het paard jaarlijks met kermis wordt losgelaten. In Maastricht en Dinant verdrinkt dat paard dan uiteraard in de Maas. De legende is vrij goed gekend en leeft op veel plaatsen in Nederland, England, Frankrijk – vooral in het Franse zuiden met de stad Montauban – en ook België maar nergens is dit zo intens als in Dendermonde waar al eeuwen een Ros Beiaardommegang plaats heeft.

Een eerste in de stedelijke archieven gevonden stadsrekening over die ommegang dateert van 1461 en de huidige kop van het paard is gemaakt in 1540. Vroeger was er normaal alleen een Ros Beiaardommegang bij speciale gelegenheden zoals op 28 augustus 1807 ter gelegenheid van de verjaardag van keizer Napoléon Bonaparte – die niet opdaagde –  (1) maar tegenwoordig is dat om de tien jaar. En het Dendermondse paard mag ook de oude stad, intra muros, niet verlaten.

Immaterieel werelderfgoed

En wanneer op het einde van de ommegang het paard terug naar zijn staanplaats wordt gedragen dan plegen vele stedelingen een flinke traan weg. Zakdoeken zijn er dan heel populair. Typerend is bovendien dat alle stedelingen of die nu magistraat, ondernemer of een werkloze leefloner zijn even enthousiast zijn over het gebeuren. Het overstijgt de klassen. .

Geen toeval dus dat Unesco, de voor cultuur verantwoordelijke organisatie van de VN, het Ros Beiaard in 2005 uitriep tot onderdeel van het Orale en Immaterieel Werelderfgoed. Iets waar men in de stad uiteraard zeer fier over is.

DSCN5956

Vele uren in zo’n houding op het Ros Beiaard blijven zitten is niet simpel en vergt oefening. Hier de gebroeders Van Damme in 2010.

Woensdag werden dan de nieuwe Vier Heemskinderen aan het publiek voorgesteld. En dat gebeurde niet zomaar. Het moeten immers vier jongens zijn die elkaar opvolgen, in Dendermonde geboren zijn, er steeds gewoond hebben met ouders en liefst ook grootouders die bovendien eveneens in de stad geboren zijn. Ze moeten ook tussen de 7 en de 21 jaar oud zijn.

En met zijn nu 45.000 Dendermondenaars lijkt dat voor een buitenstander misschien een onmogelijke zaak maar ook dit jaar waren er weer vijf gezinnen kandidaat. Met een die zelfs vijf elkaar opvolgende jongens heeft. En niet alle gezinnen stelden zich trouwens kandidaat. En nochtans is heemskind zijn geen gemakkelijke opdracht.

Het is urenlang repeteren, kinesitherapie ondergaan, een ijzeren op maat gemaakt kostuum passen en dragen. En op een hoog en erg groot paard plaats nemen is ook geen sinecure. Het paard weegt namelijk 800 kilogram. De Ros Beiaardommegang duurt enkele uren en je moet blijven zitten. En dan zijn er de vele publieke optredens vooraf. Maar in ruil wordt je in de stad dan wel wereldberoemd.

DSC_0798

De gebroeders Cassiman Maarten, Wouter, Stan en Lander zijn de nieuwe vier heemskinderen voor 2020.

De familie die dit jaar het beste aan de serie criteria van het Ros Beiaardcomité voldeed was de familie Cassiman met de kinderen Maarten, Wouter, Stan en Lander. En zij kregen al direct niet alleen de lokale pers over zich heen maar zelfs de nationale media van VRT en VTM. Een persdrukte die wat de kinderen betrof allemaal leek mee te vallen.

Franki Hervent

Wel blijkt Franki Hervent, de regisseur van de twee optochten, vanaf dit jaar niet meer betrokken te zijn bij de Ros Beiaardommegang. Tientalen jaren lang was deze als hoofd van de Toeristische Dienst de kracht achter de Dendermondse stoeten, de jaarlijkse reuzenommegang Katuit en die van het Ros Beiaard. Hij is de man die Katuit groot maakte tot wat het nu is, een professioneel gemaakte klassieke en erg populaire historische stoet.

Een verdienste die in de stad bij sommigen niet altijd op veel erkenning kon rekenen. Zeker toen hij ooit op de lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen van oud-burgemeester Norbert De Batselier (SPA) ging staan. Waarna men vanuit CD&V een weinig fraaie campagne tegen de man op gang trok.

Wat dan in november 2003 voor het Gentse hof van beroep zelfs eindigde met een opschorting en dus geen straf voor wat een futiliteit was. De symbolische stok waarmee men een hond dacht te moeten slaan.

DSC_0554

Franki Hervent, gewezen regisseur, is niet langer betrokken bij de nieuwe Ros Beiaardommegang. Zijn rol bij de Dendermondse ommegangen wordt definitief overgenomen door Patrick Segers.

De reden voor het stopzetten van de samenwerking is volgens leden van het Ros Beiaardcomité en de Pijnders, de dragers van de reuzen en het paard, vooral de slechte samenwerking tussen hem en de Toeristische Dienst en het secretariaat van het Ros Beiaardcomité die elkaar overlappen.

Moeilijke relatie

Een relatie die eerder al bijwijlen problematisch was en deels met botsende karakters te maken had. Het is een breuk die de Pijnders wel betreuren. “Wij konden altijd op de man rekenen als er problemen waren. Het is spijtig”, klinkt het daar.

Elders ziet men ook een generatiekloof. “Het huidige diensthoofd Patrick Segers is onder hem speciaal aangetrokken als medewerker voor die ommegang. Geleidelijk aan is Patrick uitgegroeid tot de man die het ook kan en weet waarheen hij met die stoeten heen wil. Hervent is de man van het verleden en bovendien al meer dan 12 jaar met pensioen. Deze zomer was de toestand onhoudbaar geworden”, stelde een lid van het Ros Beiaardcomité.

Het nieuws kwam woensdagavond dan ook als een grote schok en velen waaronder burgemeester Piet Buyse wilden er niet veel over vertellen. Het is alsof beide ommegangen hun geestelijke vader verloren en nu onder een nieuw bewind het zullen moeten waarmaken.

En gezien de grote belangstelling van de nationale media – waar voorheen amper interesse was – lijkt dit goed te lukken. En het huidige lokale enthousiasme toont dat eveneens. De kans is echter ook dat dit afscheid zal leiden tot een jarenlange juridische conflict tussen de betrokkenen over allerlei rechten.

Velen dragen hun steentje bij

Ondertussen neemt de gekte voor het paard overal toe. Zo is er de brouwerij Vicaris die speciaal voor de gelegenheid een vlasbier, het Ros Beiaard Feestbier produceerde. “We hebben achter onze brouwerij een braakliggend stuk grond en hebben daarop vlas gekweekt en na een serie experimenten is het ons gelukt om een bier met vlas te maken. Geen vlasbier zoals in Kortrijk waar geen vlas bij te pas komt”, zegt Claire Dilewyns van brouwerij Vicaris.

DSC_0777

Vader Vincent en dochter Claire Dilewyns samen met burgemeester Piet Buyse en de Zeelse Vlegeldorsers en Vlasbewerkers proeven samen van het vlasbier. Een uniek product want nooit voorheen gebruikte immers vlas bij de productie van bier.

Het bier is vrij bitter, blond en bezit een alcoholgehalte van 6,5°. Het wordt bovendien deels artisanaal gemaakt. Zo gebeurde het bewerken van het vlas met de hulp van de Zeelse Vlegeldorsers en Vlasbewerkers een vereniging uit het naburige Zele die zich specialiseert in de oude vlasbewerkingsmethodes.  

Ook koekjesproducent Leo Borms heeft met zijn koekjesfabriek la Confiance een speciaal koekje op de markt gebracht. En dan is er verder o.m. nog Carlos Koffie van Carlos Lijnneel – en man die uren en boeiend kan vertellen over de wondere wereld van de koffieboon – en dochter Bo Lijnneel die een speciale mengeling maakten onder de naam ‘Ros Beiaard koffie’.

Rosse buurten

Opmerkelijk zijn echter de plannen rond de de wijken en deelgemeenten en hun paard waarbij de stedelijke Culturele Dienst, vzw Cirq, acteur en stadsbewoner Dominique van Malder en vele buurtcomités om een eigen soort ommegang maken, Rosse Buurten de Stoet der Stoeten.

DSC_0791

De Orde van de Stalhouders met hun paard, het Peird van den Halt genoemd. Gaat tegenwoordig elk jaar mee in de lokale Bloemencorso. Ook zij hebben hun vier ridders en gaan op 26 april mee in die alternatieve stoet van de Rosse Buurten.

Die gaat uit op 26 april, dus vier weken voor de Ros Beiaardstoet, waarbij de buurten en deelgemeenten ieder hun eigen paard van stal halen en ermee in groep door het stadscentrum trekken.

Veel buurten zoals de wijken het Keur en de Donckstraat en de deelgemeenten Grembergen, Appels, Sint-Gillis en Baasrode hebben of hadden ieder al jaren trouwens een eigen paard. Zo heeft Sint-Gillis enkele jaren geleden haar paard terug van stal gehaald en weten op te kalefateren. 

Het idee is die buurten zo nader tot elkaar te brengen en nog nauwer bij het ganse gebeuren te betrekken. Daarbij doen ook enkele scholen, en de twee stedelijke academies mee. Het belooft leuk en prachtig te worden. 

Wel is er hier herrie over waar de stoet zal aankomen. Sommigen bij die buurtcomités wilden die laten eindigen op de Grote Markt, anderen, en dan vooral de Pijnders en Franki Hervent, waren daar tegen.

DSC_0800

Gustaaf Mannaert, deken van de Gilde der Vrije Pijnders. Pijnders waren zoals ook elders in Vlaanderen waaronder Brugge origineel dokwerkers. Dendermonde had vroeger ook drie havens met als voornaamste die aan het sas op de Dender.

Voor Gustaaf Mannaert, deken van de Gilde der Vrije Pijnders, is dit moeilijk te aanvaarden. Zo stelt hij: “Ze noemen zich de Rosse Buurten en dat zijn toch hoerenbuurten en dan noemt men zich ook nog eens de Stoet der Stoeten, een maand voor de Ommegang. Kom zeg, het Ros Beiaard is de stoet der stoeten. Het initiatief is tof maar kan daarom niet op de Grote Markt eindigen.” De zaak is nog niet door de stad beslist maar dit zou eerstdaags bekend gemaakt worden.

Eigen compositie

En dan zijn er rond de Ros Beiaardommegang nog een ganse serie acties gepland van allerlei individuen en verenigingen. Zo is er Dietrich Van Akeleyen en het DSO ensemble die een nieuwe compositie maakte waarbij hij enkele lokale volksliederen rond de oude tradities zoals de Banier, de Knaptand en het Ros Beiaardlied tot iets voor koor en orkest verwerkte. 

Speciaal is ook zeker Ken Callebaut die het middeleeuwse Dendermonde met playmobilonderdelen aan het creëren is en recent al enkele van de oude historische gebouwen aan geïnteresseerden toonde. Een voorsmaakje was recent al te zien.

DSC_0786

Ken Callebaut is bezig om de oude Dendermondse binnenstad geheel aan het doen herleven door middel van playmobilfiguurtjes.

En dan is er verder o.m. de lokale filatelistische kring die recent ‘Ons peirt en zijn familie,’ een boek met veel oude foto’s en documenten, uitgaf. Met natuurlijk een speciale voor de gelegenheid gemaakte postzegel. En ook de poppenspelers van Kalleke Step gaan een eigen nieuwe vertoning van hun poppentheater brengen, deels met koorgezang. De stad is dan ook vol van ideeën rond het Ros Beiaard en wordt zo te zien steeds meer knettergek.

Willy Van Damme

1) De Grote Markt noemde toen Place de la République. Reynout heet in het Frans Renaud en het Italiaans Rinaldo. Het verhaal van het Ros Beiaard komt uit de Chanson de Geste waarvan de oudste gekende versie dateert uit de 12de eeuw. Het is het begin van de Franse literatuur.

Van de legende zijn ook sporen terug te vinden in de Engelse literatuur, o.m. in de 14de eeuwse Canterbury Tales van Geoffrey Chaucer. Er was ooit zelfs een goed gekend Brits ras van renpaarden dat Bayardo noemde en zeer succesvol was.

3 gedachten over “Dendermonde en Ros Beiaard–Knettergek?

  1. Het DSO-Ensemble zal samen met het koor Viva Voce de vermelde suite “Waar De Dender Mondt” uitvoeren op zaterdag 9 mei 2020 in zaal Sestich en op zondag 10 mei in de St-Margaretakerk van Grembergen. Marnixring Dendermonde heeft aan componist en DSO-dirigent Dietrich Van Akeleyen de Prudens Van Duyseprijs toegekend voor deze originele compositie. De overhandiging gebeurt tijdens het concert van 9 mei, georganiseerd in opdracht van Marnixring.
    Hilde Gilen

    Antwoord:

    Je zult waarschijnlijk ook weten dat ik daar ‘verplicht’ naar toe zal moeten komen. En ik wist het uiteraard al vele weken. Tot dan en veel succes. Dan ook voor de bijkomende info.
    Willy Van Damme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s