Jos Vanhenden – Bij het overlijden van een vurig kunstschilder

Meer dan twintig jaar was Lebbekenaar Jos Vanhenden actief als kunstschilder, een ietwat markante en ook ergens typische Lebbeekse figuur die door de jaren heen mede zijn stempel drukte op het lokale culturele leven. Een man met passie en vuur die ook sociaal en politiek erg bewogen was.

Zijn rechtvaardigheidsgevoel stond hierbij centraal. Hij was trouwens ook een tijd militant bij Alle Macht aan de Arbeiders (AMADA), het huidige PVDA, de uit het diep katholieke Vlaanderen komende maoïstische beweging. Tot hij ontdekte dat ook dit niet iets voor hem was.

Zo was hij reeds in de jaren zestig en zeventig lokaal actief op sociaal, cultureel en ook politiek vlak, o.a. als bestuurslid van de toenmalige jeugdclub Toreken. Hij stond er ook aan de wieg van de eerste plaatselijke fotoclub. Vandaar ging het naar de vzw Paraf dat een soort miniatuur cultureel centrum beoogde te zijn.

En toen dat faalde kwam er al snel Pionier waar het culturele nog meer op de voorgrond trad. Met aperitiefconcerten, toneel, kinderatelier, praatavonden en schilder- en tekenlessen. En dan kwam er 1996.

IMG_8463

Jos Vanhenden was ook voor zijn omgeving niet altijd een gemakkelijk man en soms nogal eigenzinnig. Maar hij bezat veel energie en een grote dadingsdracht. Op deze foto was zijn ziekte en de invloed van de daarvoor genomen medicatie al goed merkbaar.

In zekere zin was dat 1996 voor hem een scharnierjaar. Het betekende de oprichting van het kunstenaarscollectief De Geus die in de gemeente kunst wou promoten. Dit vooral door het ter beschikking stellen van een lokaal, het geven van teken- en schildercursussen en het organiseren van tentoonstellingen voor leden en ook derden.

Waaronder de erg gewaardeerde tweejaarlijkse internationale cartoonale. Nog in maart organiseerde men in de Fontein, de gemeentelijke kunstgalerij, een zoveelste groepstentoonstelling. Dit alles onder de noemer De Geus Curieus, de brede koepel van culturele vereniging Curieus waaronder men werkt.

Dat jaar 1996 trok hij ook vier jaar lang naar de Dendermondse Koninklijke Academie voor Schone Kunsten voor de lessen tekenen en schilderen. “Ik was al bezig maar wou de techniek zo beter onder de knie krijgen. Als je iets doet moet dat immers goed zijn”, stelt hij. Hierbij ontpopte hij zich tot een begaafde artiest die met een hem kenmerkende bescheidenheid liefst wat op de achtergrond bleef en ook weinig tentoonstelde. Ten onrechte want zijn werk mag gezien worden.

Was zijn werk in het begin nog figuratief en modernistisch dan evolueerde hij al snel richting het abstracte en het expressionisme. Met grote kleurvlakken die ogenschijnlijk willekeurig werden aangebracht en met elkaar op het doek in concurrentie lijken te gaan. Het canvas als een bloedbad van kleuren.

Waarbij zijn passie, zijn vurigheid en emotie goed tot uiting kwamen. Geen toeval dat vooral de vurige rode kleuren zo prominent aanwezig zijn in veel van zijn werk. En als hij blauw of groen gebruikte waren het de felle varianten ervan. Zijn werk doet soms denken aan bijvoorbeeld de Nederlander Karel Appel maar toont uiteraard toch een eigen visie. Kopiëren was niets voor Jos Vanhenden.

IMG_1996

Eens als kunstenaar volwassen geworden toonde Jos Vanhenden voluit zijn vurige passie voor het leven. Felle kleuren, met het rood als overheersend element, typeerden zijn werk.

Met De Geus Curieus richtte hij een kunstenaarscollectief op die een grote stimulans betekende voor het plaatselijke culturele leven. En met zijn werk toonde Jos Vanhenden een kunstenaar te zijn wiens werk zowel een grote kracht als een intense schoonheid uitstraalde. Iets waar men in Lebbeke zeker fier over mag zijn.

De Geus zelf heeft het niet gemakkelijk. Door zijn ziekte kon hij niet meer aanwezig zijn om leiding te geven aan de zaak. De vereniging zoekt dan ook een opvolger, een bezieler die met kunstenaarshand voldoende leiding geeft. Ook zit men nu in de Broederschool, de vrije basisschool, maar die gaat op termijn tegen de vlakte want de eigenaar, het bisdom, wil de terreinen verkopen. En een nieuwe ruimte is nog niet gevonden.

Jos Vanhenden had botkanker, een pijnlijke en amper te genezen ziekte waar hij op de hem eigen wijze tegen poogde te vechten. Tevergeefs. Maandag nam hij in intieme kring afscheid van zijn omgeving en dinsdag stapte hij uit het leven. Vaarwel, maar zijn herinnering blijft voor altijd.

Willy Van Damme

Amnesty International spreekbuis van al Qaeda

Een van de zaken die de al meer dan vijf jaar durende oorlog tegen Syrië duidelijk maakte is de oorlogszucht van zogenaamde ngo’s voor de mensenrechten als Amnesty International (AI), Save the Children, Dokters zonder Grenzen, Pax Christi en Human Rights Watch (HRW).

Progressieve haviken

Stephen M. Walt, de Amerikaanse politicoloog en specialist in de buitenlandse politiek, spreekt daarom van liberal Hawks, ‘progressieve haviken’ die hij plaats naast de neoconservatieve krijgsheren genre Dick Cheney, de vicepresident onder George Bush Jr. die in 2003 de oorlog tegen Irak dirigeerde. Het is een zeer correcte definitie.

Amnesty International

Amnesty International bewees met haar recent persbericht rond de toestand in de Syrische stad Daraya gewoon de spreekbuis te zijn van allerlei salafistische terreurgroepen zoals al Qaeda. Ondanks de verontschuldigingen van eind december 2013.

Typerend was toen Human Rights Watch begin september 2013, zich baserend op niet geverifieerde en foute gegevens komende van al Qaeda rond die aanval met het gifgas sarin, de VS opriep om Damascus en andere Syrische steden te bombarderen. Een massaslachting ter verdediging der mensenrechten dus. Met als te verwachten resultaat het dan aan de macht te brengen van al Qaeda & Co.

Enkele maanden nadien zullen zij en Amnesty International moeten toegeven dat het grootste deel van hun informatie over Syrië kwam van de Zwitserse ngo al Karame. En dat bleek een door de Algerijnse salafistische terreurgroep FIS (Front Islamique de Salvation) gerunde ngo te zijn die gefinancierd werd door Qatar. Een ngo via welke er ook geld stroomde richting al Qaeda.

Zowel HRW als AI hebben zich met het schaamrood op de wangen toen hiervoor verontschuldigd. (1) Ze zouden hun leven beteren. Dat het bedriegers zijn en hulpjes van terreurgroepen bewijzen ze in het dossier Syrië feitelijk echter nog bijna elke dag.

Een gedegen analyse en protest rond de toch illegale wapenleveringen van Saoedi Arabië – in het verleden trouwens een financier van HRW – Qatar of Turkije en de VS aan die salafistische groepen is er tot heden nooit gekomen. En nochtans zijn dit oorlogsmisdaden. Evenmin als ze een diepgaande studie publiceerden over de praktijken van die jihadisten.

Gebruik eens wat kinderen

De voorbije week was het trouwens weer volop prijs met AI en haar (?) filmpje over de vermeende toestand in de stad Daraya (2), ooit een grote voorstad van Damascus, gelegen op een 8 km ten zuidwesten van de hoofdstad en met een goeie 80.000 inwoners. Andere bronnen houden het op 250.000 inwoners voor de oorlog uitbrak (3).

Gifgasaanval - 21-08-2013 - Slachtoffers

Het gebruiken van kinderen voor propagandadoeleinden door die jihadisten is in Syrië al vanaf de eerste dag een feit. Als ze de kinderen al niet gebruiken om hun troepensterkte op peil te houden. Hier plaatste al Qaeda & Co naar aanleiding van de gifgasaanval met sarin van 21 augustus 2013 voor de foto een pak kinderen netjes op een rij om het effect naar de buitenwereld te vergroten. Buiten deze foto en de verhalen van al Qaeda & Co hierover weten we echter niets over wat er aan de hand was met die kinderen. Een autopsie en echt onderzoek hiernaar werd nooit gedaan. Waren ze wel dood? Waar was die foto echt genomen? Wie weet?

Daar blijven niet veel inwoners van over en volgens het persbericht van AI zouden er nu maar ergens tussen tussen 4.000 tot 8.000 inwoners meer overblijven. De pro-jihadistische website Al Monitor heeft het over 12.000 bewoners, strijders incluis.

De stad is al sinds eind 2012 in handen van salafistische groepen zoals Jabhat al Nusra (al Qaeda), Ahrar al Sham en de Brigade van de Martelaren van de Islam. Alles bij elkaar vermoedelijk een goeie 2.000. En gezien de aanwezigheid van al Qaeda in Daraya is het staken der vijandelijkheden zoals afgesproken hier niet van tel. Integendeel, er is een soort verplichting om tegen al Qaeda te vechten.

En zoals we dat al vijf jaar in deze oorlog gewoon zijn worden ook in dit filmpje van AI volop gebruik gemaakt van kinderen, hun speelgoed en hun ouders, liefst grootouders en zeker moeders. Kwestie dat het medelijden bij de niet ingelichte burger zoveel mogelijk opgewekt wordt. Een klassieke truc uit de wereld van de marketing want deze oorlog moet verkocht worden.

IMG_6853

Vluchtelingen opgevangen in een lagere school, het vluchtelingencentrum Saadallah Wannous, in Damascus en naar eigen zeggen afkomstig uit Daraya. Een stad die ze volgens hun verklaring ontvluchten toen die jihadisten deze innamen. En vanuit hun vroegere woonplaats worden ze nu door al Qaeda & Co verder beschoten. Geen probleem blijkbaar voor AI.

En dus krijgen we volop verhalen over de meest onvoorstelbare gruwel, gedode ouders, honger, veel puin, ziekte en zwaar verminkte kinderen. En dit uiteraard allemaal de schuld van de tegenpartij, de barbaarse regering en het monster president Bashar al Assad.

Men moet toegeven dat het filmpje dat AI hier brengt zeer professioneel gemaakt is en bij velen een heel gevoelige snaar raakt. Wat de bedoeling is. De meeste massamedia berichten er dan ook over.

Met als naar gewoonte verhalen over de vermeende vatenbommen. De jihadisten en hun fans spreken hierover al enkele jaren maar tot heden heeft voor zover geweten nog niemand hiervan al eens een foto gezien.

Ooit publiceerde de Britse krant  The Guardian een beeld van een vermeende vatenbom maar dat bleek er een van een zogenaamd Hell Canon te zijn, een mortier eigen aan die rebellen. Maar in oorlog is qua ‘informatie’ voor bepaalde media alles toegelaten.

Raketten op Damascus

Er is echter een probleem. Zo schrijft AI in haar persbericht dat dit filmpje gemaakt is door wat ze noemt ‘de burgers van Daraya’. Maar wie zijn die ‘burgers’? Zoals AI zelf schrijft is de stad al zeer lang omsingeld. Wat wel niet geheel klopt want ze is na een regeringsoffensief pas sinds ongeveer 16 februari 2016 echt afgesloten van de buitenwereld.

Maar dat wil zeggen dat AI geen enkele controle kon hebben over de inhoud van de film en de vele hierin gemaakte beweringen. De beelden kunnen dus evengoed ergens anders genomen zijn en de getuigenissen geheel gelogen.

Wie kan het tegendeel bewijzen? Niemand toch. En het is oorlog en dan is oorlogspropaganda een vast gegeven. In oorlog is er nu eenmaal amper of geen informatie en blijft er in essentie vooral de leugen over.

Maar dat wil zeggen dat AI zonder enige controle beweringen rondstuurt. Maar blijkbaar is deze nochtans essentiële controle van het bronmateriaal voor AI dus helemaal niet nodig. Het heeft nochtans te maken met beroepsernst en ethiek. Dit is eens iets anders.

Zeker als we weten dat die stad onder de knoet leeft van groepen als al Qaeda, gekende terreurorganisaties voor wie moord, terreur en plunder de levensstijl bij uitstek is. Bendes die met geweld hun maatschappelijke visie door het strot van de medemens duwen. En van die groepen neemt men dan kritiekloos de verhalen over. Schaamte of correctheid kent AI niet.

Jabhat al Nusra met gevangenen Divisie 30 - 2 augustus 2015

Hier een groep terroristen van al Qaeda in Syrië, de vrienden van Amnesty International. Dit soort beelden zag je echter niet in het propagandafilmpje van AI.

Iedereen die de Syrische oorlog van wat nabij volgt weet dat en kent de specifieke toestand rond Daraya. Zo weet men dat al Nusra (al Qaeda) en die andere groepen vanuit Daraya tot voor kort regelmatig raketten afvuurden op de hoofdstad Damascus.

Een stad met tegenwoordig een paar miljoen inwoners, vooral vluchtelingen, waar de bevolking van Daraya, behoudens die paar duizend, na de verovering van hun stad door al Qaeda bescherming zocht. Bij de regering!

Maar over deze aspecten van de situatie rond Daraya zal je in dat persbericht van AI tevergeefs iets zoeken. Geen woord over het salafistisch karakter van de groepen die Daraya bezet houden. Je zult dan ook geen zwartgeklede gemaskerde baardmensen met Kalasjnikovs in het filmpje zien. AI weet wat ze doet als ze propaganda verstuurt.

Maar het steunen, ook indirect, van een terreurorganisatie zoals al Qaeda is door resoluties van de VN-Veiligheidsraad verboden en dat wel doen kan zware straffen opleveren.

Kan iemand eindelijk ook eens AI voor die feiten voor de rechter slepen? Zij zijn immers niets anders dan de spreekbuis van al Qaeda & Co, dit ondanks hun verontschuldigingen van eind december 2013. Maar dat meenden ze duidelijk niet. Bedriegers, dat zijn het.

Willy Van Damme

1) The National, ‘Amnesty admits links to activist accused of funding Al Qaeda’, Vita Bekker, 22 December 2013. http://www.thenational.ae/world/middle-east/amnesty-admits-links-to-activist-accused-of-funding-al-qaeda

Dit verhaal is hier eerder besproken.

2) De video en het bijhorende persbericht kan gevonden worden op: https://www.aivl.be/nieuws/syrie-weerzinwekkende-videobeelden-over-de-impact-van-bomvaten-in-belegerde-stad-daraya

3) Al Monitor, ‘Will regime keep the upper hand in Syrian conflict?’
Mustafa al Haj, 16 februari 2016. http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/02/syria-regime-storm-daraya-siege.html#ixzz46m8fa4JM

NASCHRIFT:

Woensdag 28 april hebben 15 leden van de Brigade van de Martelaren van de Islam zich overgegeven aan het Syrisch leger en volgens de klassieke regels ook onmiddellijk amnestie gekregen. Dit althans volgens de nieuwssite Al Masdar die de regering steunt. Het zou volgens Al Masdar allen om Syriërs gaan met daarbij ook enkele lokale figuren.

Volgens al Masdar zou het staakt-het-vuren hier nog intact zijn en kan de omsingelde enclave via allerlei tunnels toch bevoorraad worden. Dit in tegenstelling tot de verhalen van Amnesty International. Het gebruik van tunnels is bij die rebellen frequent met sommige tunnels die meters diep zijn en honderden meters lang.

Het is een techniek die origineel komt van de Vietcong uit de oorlog tegen de VS in Vietnam in de jaren zestig en zeventig. De Palestijnse beweging Hamas heeft die techniek overgenomen en verder geperfectioneerd.

Leden van Hamas hebben deze kennis dan overgebracht aan die Syrische jihadisten. Zowel Hamas als delen van die jihadistische rebellen zijn gelieerd aan de Moslimbroederschap. Hamas is in Syrië als gevolg van deze oorlog zelfs minstens in twee gesplit.

De seniele financier van Bin Laden

Gisteren trok de Amerikaanse president Barack Obama nog maar eens op bezoek naar Saoedi-Arabië voor een gesprek met de Saoedische koning Salman ‘de Hakbijl’ bin Abdoelaziz al Saoed. Zijn vierde gesprek al. En dat belooft een lastig onderhoud te worden.

Een televisiescherm

Zeker na het grote interview van vorige maand met het tijdschrift The Atlantic waarin Obama een aantal zogenaamde bondgenoten, waarbij Saoedi-Arabië, ronduit ‘free riders’ (profiteurs) noemde. Bij het Huis van Saoed in Riaad was men begrijpelijkerwijze woedend.

Het ooit in 1945 ontstane en solied ogende bondgenootschap tussen Washington en Riaad lijkt dan ook op springen te staan. En daarvoor zijn er wel heel veel aanwijzingen. Wordt het Huis van Saoed het volgende doelwit van de Amerikaanse agressie? Het lijkt niet meer uitgesloten. Goed te weten is dat de VS de Saoedische olie ook niet meer nodig heeft.

Simon Henderson. - 1jpg

De in de VS actieve Britse schrijver Simon Henderson deed op de website van Foreign Policy een boekje open over Saoedi-Arabië en koning Salman ‘de Hakbijl’. Een vernietigend beeld dat hij dankte aan info komende van het Witte Huis en dat men bij Foreign Policy publiceerde juist toen Barack Obama met zijn Air Force One neerstreek in Riaad voor een gesprek met diezelfde koning Salman. Van provocatie gesproken.

Typerend voor de relatie tussen beide staten is een verhaal van de Britse in de VS actieve schrijver Simon Henderson dat gisteren woensdag in Foreign Policy (1) verscheen en dat de huidige relatie beschreef. Een schokkend relaas.

Zo werden er in het artikel details vrijgegeven over de private gesprekken tussen de twee staatshoofden. Waarbij een vernietigend beeld werd geschetst van de mentale toestand van de Saoedische koning Salman.

Die bleek, luidens de auteur, niet meer in staat tot een goed gesprek en moest alles wat hij diende te zeggen aflezen van een televisiescherm dat men dan maar gemakshalve verborg achter een zeer groot boeket bloemen.

Bij een ander gesprek moest, nog steeds volgens de auteur, zijn zoon, tweede kroonprins Mohammed bin Salman al Saoed, de zaak zelfs overnemen van zijn vader. Een voor de familie al Saoed dus misschien wel correct maar ronduit beledigend artikel.

En daar is al Qaeda

Maar dat was nog verre van voldoende voor de auteur. Zo schreef hij, stellende zich te baseren op officiële Britse en Amerikaanse bronnen, dat het Saoedische vorstenhuis aan Bin Laden en zijn al Qaeda sinds 1995 al honderden miljoenen dollars heeft gegeven.

Dit om zo het land met rust te laten. Betalingen die, stelde een Britse bron als een soort uitsmijter op het einde van het stuk, vermoedelijk ook nu nog doorgaan. Kan het straffer? Natuurlijk niet!

En dit allemaal in een artikel dat juist verscheen op de dag dat Air Force One met Obama arriveerde in Riaad. Het leek wel of Obama wat geschenkjes meehad voor zijn gastheer. Want dit verhaal van Simon Henderson kon immers alleen gebaseerd zijn op informatie komende uit de directe omgeving van Obama. Waarbij de datum van publicatie, woensdag 20 april, bijna zeker moedwillig was gekozen. Het is een signaal dat kan tellen.

Komt daarbij dan nog het maandag in The Financial Times gepubliceerde artikel dat Saoedi Arabië dreigde om zijn Amerikaanse tegoeden, zijnde vooral voor 760 miljard dollar aan Amerikaanse overheidsobligaties, onmiddellijk te verkopen indien een wetsontwerp wordt aangenomen welke Saoedi Arabië bij de aanvallen van al Qaeda van 11 september 2001 betrekt en hen daarom aansprakelijk stelt. Een verhaal dat vermoedelijk ook door de VS werd gelekt. Het wordt ook afgedaan als blufpoker.

Barack Obama met Koning Salman van Saoedi Arabië

Het moet daar een leuk onderonsje geweest zijn tussen de Amerikaanse president Barack Obama en de Saoedische koning Salman ‘de Hakbijl’ en zijn clubje prinsen. Zouden ze op de vuist geweest zijn? Belangrijk is echter de gevolgen te zien van deze Amerikaanse provocatie. Daarvoor is het uitkijken en mogelijks nog wat afwachten.

Zoals de krant stelde vrezen de Saoedi dat de VS die gelden gewoon gaan aanslaan. Iets wat de VS voorheen al deed met bijvoorbeeld Iran. En alsof dit allemaal nog niet voldoende is kwam (toevallig?) gisteren nog het bericht dat documenten over deze aanslagen van een van die kapers van september 2001 teruggevonden werden. En die staken luidens dit verhaal in een officiële envelop van de Saoedische ambassade in Washington.

De teneur in de Amerikaanse pers over dat wetsvoorstel rond Saoedi-Arabië en die aanslagen van 2001 is dat dit voorstel het zeker in de Senaat ook zal halen. Vermoedelijk al volgende week. Waarna het wel nog naar het Huis van Afgevaardigden moet. Obama belooft zich wel te verzetten en spreekt van een veto, maar klopt dit wel en wat zal dit ‘verzet’ juist inhouden?

Wel stelde hij dat de 28 tot heden geheim gehouden pagina’s van het uit 2002 daterende onderzoeksrapport rond die aanslagen weldra zal openbaar gemaakt worden. Wat de Amerikaanse regering en media de gelegenheid geeft met volle kracht ten aanval te gaan tegen het salafistische koninkrijk. Wat belooft.

En luidens een boel verklaringen staat in die al 24 jaar geheim gehouden pagina’s het bewijs van de betrokkenheid van de Saoedi’s bij die aanslagen. En die belofte om dit openbaar te maken deed Obama enkele dagen voor zijn vertrek naar Saoedi Arabië.

In de conclusies van het eerste rapport staat dat er geen bewijzen zijn voor de betrokkenheid van de Saoedische regering ‘als instituut’ of van ‘hooggeplaatste figuren’ van het land. Maar wat wil dat juist zeggen als een instituut en wat zijn die exact hooggeplaatste figuren? En waarom voegde men toen juist die termen ‘als instituut’ en ‘hooggeplaatste’ toen aan die besluiten?

De mensenrechten

Intussen is al meer bekend geraakt van de gesprekken gisteren tussen de Amerikaanse minister van Defensie Ash Carter en de ministers van Defensie van Saoedi-Arabië en enkele andere Golfstaten. En dat bleek volgens Reuters niets op te leveren, geen nieuwe beloftes, geen nieuwe wapenleveringen, niets. Een lege doos dus en uiteraard een slecht voorteken.

Ook bleek uit de gesprekken van Obama en andere leden van het Amerikaans gezelschap met de lokale potentaten dat er behoudens wat (lege?) beloften niets concreets werd afgesproken. De misschien wel enige straffe verklaring van Obama na de gesprekken was volgens Reuters dat hij zijn gesprekspartners opriep te strijden tegen het sektarisme dat voor hem een ‘vijand van vrede en voorspoed is’. Een ferme sneer naar de gastheer.

Opvallend is zeker ook dat The New York Times melding maakte van een privaat gesprek van Obama met kroonprins Mohammed bin Zayed al Nahyan al Saoed maar niet met de adjunct-kroonprins Mohammed bin Salman. De eerste studeerde in de VS, de andere alleen in Saoedi-Arabië zelf. Waarbij de 30-jarige Mohammed bin Salman duidelijk de sterke man van het land is die zijn neef en rivaal voor de troon kon opzij duwen. 

Geen verrassing is ook het feit dat volgens het persbureau Reuters, Obama in zijn gesprek van twee uur met de koning en een stel prinsen, het ook had over de toestand van de mensenrechten in het land van de familie al Saoed.

Het was volgens The New York Times het moeilijkste punt op de agenda van het onderhoud tussen beiden waarbij men het ook had over de vele onthoofdingen. Een nieuwigheid binnen die relatie welke natuurlijk in de lijn der verwachtingen lag. Wil men een land pesten dan begint Washington over mensenrechten. Het is ho zo klassiek.

Hoeft het te verbazen dat de aankomst van Obama in Riaad in tegenstelling tot vroeger niet rechtstreeks op de lokale TV te zien was? Hij werd er niet eens ontvangen door een minister maar door de gouverneur van Riaad. Een belediging terug van koning Salman de Hakbijl. 

Die van de andere dignitarissen uit de Golfstaten kwamen wel op TV. De gesprekken van Obama in Riaad beloven dan ook erg moeilijk te gaan verlopen. Het zijn immers (sic) bondgenoten. De grote vraag is natuurlijk welke gevolgen dit zal hebben voor de situatie in bijvoorbeeld Jemen, Syrië, Libanon en Irak (2). Voor het antwoord hierop is het wel nog wachten.

Willy Van Damme

1) Foreign Policy, The Long Divorce, Simon Henderson, 20 april 2016. http://foreignpolicy.com/2016/04/19/the-long-divorce-saudi-arabia-obama/?utm_source=Sailthru&utm_medium=email&utm_campaign=New%20Campaign&utm_term=%2AEditors%20Picks

Simon Henderson begon zijn carrière bij de BBC en werkte nadien bij The Financial Times. Hij is tegenwoordig werkzaam bij The Washington Institute, een van de vele lobbygroepen en studiediensten die de VS rijk is.

Hij is vooral een specialist in zaken als energie en de toestand rond de Perzische Golf. Met de nadruk op Saoedi Arabië over welk land hij al enkele boeken schreef waaronder ‘After king Fahd’. De man is in het salafistische koninkrijk dan ook zeer goed gekend en zeker niet geliefd. 

2) Uit allerlei documenten is gebleken dat de voornaamste financier van al Qaeda in de jaren tachtig en negentig de toenmalige gouverneur van Riaad was die ook dubbelde als hoofd van een zogenaamde liefdadigheidsinstelling, lees de financier van extremistische bewegingen zoals al Qaeda. Liefdadigheid à la Saoedi. Die man noemde prins Salman bin Abdoelaziz al Saoed, de huidige blijkbaar bijna seniele Saoedische koning.

Uiteraard staat het praktisch vast dat figuren en organisaties binnen de Amerikaanse overheid van toen zeker ook betrokken waren bij die aanslagen van 11 september 2011. Maar dat luik van die zaak zal wel nog wat verborgen blijven.

Nawoord

Tijdens de debatten over het wetsvoorstel rond de aanslagen van 11 september 2001 door al Qaeda hebben zowel Bernie Sanders als Hillary Clinton zich uitgesproken voor het eventueel aansprakelijk stellen van Saoedi-Arabië voor die aanslagen. Iets waartegen Obama ogenschijnlijk stelt zich te verzetten.

Dat de democratische presidentskandidaat Bernie Sanders zich daarmee akkoord verklaart is natuurlijk geen verrassing. Wat betreft Hillary Clinton is dit wel een grote surprise.

Hillary Clinton - 5

Uiteraard is de oorlogszucht van Hillary Clinton een feit maar dat wil niet zeggen dat ze als president Syrië als doelwit hoeft te nemen. Er zijn zoveel landen die men kan aanvallen. En dat hoeft ook niet met wapens te gebeuren. Het Amerikaanse arsenaal aan middelen voor agressie is zeer groot. De Saoedi’s zouden blijkbaar wel eens van een kale reis huiswaarts kunnen keren. Haar recente stellingname rond die aanslagen moeten in Riaad nog meer alarmbellen hebben doen afgaan.

Verwacht wordt dat zij de nieuwe Amerikaanse president wordt en de hoop van de Saoedi’s is dat men snel de hielen zal zien van Obama om dan met open armen Clinton en haar nieuw buitenlandse beleid rond het Midden-Oosten te verwelkomen.

Dat wordt door velen ook verwacht met o.m. meer steun voor die Syrische salafistische terreurgroepen. De uitlating van Clinton in dit dossier kan natuurlijk puur electoraal gezien worden maar het is hoe dan ook voor de Saoedi’s een teken aan de wand dat men niet teveel moet rekenen op Clinton en haar nieuwe staf. Uiteindelijk was het Clinton die als minister van Buitenlandse zaken de cruciale opening naar Iran maakte dat leidde tot het akkoord tussen Washington en Teheran.

Waar is da feestje … Hier is da feestje

Jan Jambon (NV-A) vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken moet blijkbaar aan de LSD gezeten hebben. Zo stelde hij op 31 maart in Den Haag op een zionistisch congres dat er na die aanslagen in Zaventem en op het metrostation van Maalbeek moslims als blijk van steun aan die terreur meerdere straatfeestjes hadden georganiseerd.

Zionistische vrienden

En in het dagblad De Standaard stelde hij dit weekend dat: ”Een significant deel van de moslims danste na de aanslagen”. Gevraagd naar bewijzen voor die straffe beweringen bleef de man echter weigeren voorbeelden te noemen. Ja, er was, stelde men in de media na grondig onderzoek, een man in Brugge en er waren mogelijks twee scholieren.

Namen en plaatsen om zijn boute beweringen te staven wou Jambon echter niet geven want dat zou volgens hem die mensen stigmatiseren. Zeggen dat een ‘significant’ deel van de moslims straatfeesten organiseerden om die aanslagen te vieren is in zijn visie dat dan weer niet. Een toch wel heel bizarre redenering.

10477227-020

Met zijn lasterlijke uitlatingen over moslims is Jan Jambon natuurlijk niet aan zijn proefstuk. Ze zaaien zo wel tweedracht in België en dat is waar ISIS, al Qaeda en andere salafistische terreurbewegingen op uit zijn. Met andere woorden: Jambon speelde in hun kaart.

Maar de term significant wil toch zoiets zeggen als veelbetekenend. Iets als voornaam, belangrijk. Maar wie dan die door de politie gesignaleerde feiten nuchter bekijkt ziet feitelijk alleen onbetekenende gebeurtenissen, niet meer en niet minder.

Het betekent wel wat anders dan zijn verhaal over die straatfeestjes die in meerdere steden plaats hadden waarmee hij in Den Haag op een bijeenkomst van het Centrum voor Informatie en Documentatie Israël zijn zionistische vrienden mee trakteerde. (1)

Met andere woorden, de minister heeft zitten dromen en misschien, wie weet wel, hallucinaties gehad. Teveel LSD? Natuurlijk niet, de man weet perfect wat hij doet. Hij is een hardwerkende intelligente politicus die hier gewoon enkele strategische zetten deed, eigen aan het politieke theater. Op een zionistische congres een leugen vertellen die negatief uitvalt voor moslims? Zionisten hebben het niet liever.

Als gloednieuwe machtspartij schuurt hij met zijn NV-A dicht aan tegen Israël en de VS. Dat zijn de echte vrienden voor die partij. Behoudens dan ook nog Saoedi Arabië. Zij het dat men daar wat voorzichtiger mee is. Je haalt met steunbetuigingen aan die salafistische dictatuur immers geen goede punten bij de doorsnee Belg/Vlaming. Dat moet dus geniepiger zoals op de website van Knack. (2)

Maar het typeert Jan Jambon en de NV-A dat ze moslims criminaliseren – want dat is toch wat hij doet – en ondertussen goede vriendjes zijn met de VS, Israël en Saoedi-Arabië, drie staten die in het verleden en het heden deze salafistische terreurbendes creëerden en blijven steunen.

Saoedi-Arabië

Gezien de gekende vrijgevigheid van de salafistische oliesjeiks uit Saoedi-Arabië is het toch wel heel merkwaardig dat het juist de NV-A was die eind vorig jaar als enige partij in de media de verdediging van dat land opnam toen het in België kritiek kreeg wegens haar houding rond vluchtelingen en de salafistische terreurgroepen.

Zo stelde de Brusselse onderzoeksrechter Michel Claise, specialist in financiële delicten, in Humo:

“Iedereen weet dat de terreurcellen ook gesponsord worden door salafistische staten als Saoedi-Arabië en Qatar, maar daar blijft het westen toch hypcriet over zwijgen.” (3)

Het is gemakkelijk te beweren de strijd tegen de terreur te voeren, en te stellen dat een significant deel van de moslims straatfeesten organiseren, maar als men gelijktijdig Saoedi Arabië, de geestelijke vader van die salafistische terreur, steunt dan komt men over als een leugenaar, als een hypocriet.

Salman bin Aboelaziz al Saoed - 2

De Saoedische koning Salman de Hakbijl, volgens vele getuigenissen en documenten een van de voornaamste financiers van de terreuraanslagen van al Qaeda van 11 september 2001 in de VS. Maar voor de NV-A een te verdedigen partner voor de strijd tegen de salafistische terreur. Dit terwijl het salafisme de staatsgodsdienst is van Saoedi-Arabië

Het is, zoals Michel Claise in Humo zegt, essentieel dat men de zaak van de terreur op een degelijke manier aanpakt. En dat is niet door slechts enkele moordenaars op te pakken maar diegenen die hen manipuleren en financieren achterna te zitten. Maar dat doet Jambon, zijn partij of zijn regering niet. En door niet op te treden tegen die financiers en te laten betijen steunt men in wezen de terreur zoals die in Zaventem.

Hiervoor zou Jambon en feitelijk gans de regering moeten aftreden want ze gedogen en helpen zelfs de mannen achter de schermen van die terreur. Onze koning Filip ging vorig jaar toch zijn condoleances betuigen toen de Saoedische koning Abdoelaziz was gestorven. Men kan dan beter bij de familie Kim in Noord-Korea medeleven gaan tonen. Die terroriseren tenminste alleen hun eigen mensen en laten ons en de rest van de wereld met rust.

Opiniepeiling

Maar de houding van Jambon en de NV-A die pal achter hem ging staan is natuurlijk heel simpel te begrijpen. De laatste opiniepeiling deed de NV-A tuimelen van ongeveer 34% naar iets meer dan 25% der stemmen, een klap van bijna 9% of een verlies van meer dan 26% van haar kiezers. Nog zo’n inzinking en ze staat op gelijke hoogte met CD&V, haar rivaal. De marginalisering dreigt dan voor Bart De Wever, de ongekroonde koning van België.

En waar gingen die stemmen van de NV-A dan heen? Vooral naar het Vlaams Belang natuurlijk, gekend van haar proteststemmen en haar discours tegen immigranten, vooral moslims. En die wil de NV-A natuurlijk liefst zoveel mogelijk terug naar de stal van De Wever lokken.

En in die zin had Jambon wel gelijk. Wat die dagen gebeurde was wel significant. Vooreerst omdat er feitelijk geen mensen, behoudens die heel rare uitzonderingen, hun steun aan die aanslagen betuigden. En dat zegt veel.

Het was ook veelbetekenend omdat Jambon aantoonde dat de NV-A ondanks haar pogingen om afstand te nemen van het specifieke racisme van het Vlaams Belang ook in dit publiek zit te vissen en een sneer naar moslims dan goed van pas komt.

Israël verzorgt jihadisten in hopsitaal

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu bezoekt een in Syrië vechtende salafistische terrorist, mogelijks al Qaeda of ISIS, die verzorging krijgt in een Israëlisch militair hospitaal. De foto komt van de Israëlische media. Geen probleem voor Jan Jambon die pal achter Israël gaat staan. Strijd tegen de terreur?

Maar uiteraard is dit totaal onaanvaardbaar voor iemand die minister is, zeker dan nog voor iemand die verantwoordelijk is voor Binnenlandse Zaken en ook nog vicepremier is. Hij is er voor alle Belgen. Maar verrassen doet dit niet.

En nu al weten we dat men in de Wetstraat druk bezig is om de namen van Saoedi-Arabië en Qatar zoveel mogelijk uit de komende debatten bij die parlementaire onderzoekscommissie rond de terreur te houden. En wedden dat de media dit spel zullen meespelen?

Saoedi-Arabië en Qatar zijn grote financiers van die terreur maar dat mag het publiek niet weten. Zeker ook niet van Jan Jambon en De Wever. Om over Didier Reynders (MR) onze minister van Buitenlandse Zaken maar te zwijgen. De man die toeliet dat ISIS hier haar olie kon verkopen. Wat trouwens met steun van Turkije, die andere (sic) bondgenoot, nog steeds lijkt te gebeuren. Hou ze maar dom, dat is hun slogan.

Willy Van Damme

1) Het onderwerp van deze bijeenkomst was ‘Terrorisme, Israël en het internationaal recht’. Vermoedelijk had ze niet op 30 maart moeten plaatshebben maar twee dagen later op 1 april als aprilmop. Ooit verdedigde de NV-A met vuur de Palestijnse zaak. De kracht van de verandering heet dat.

2) Er verschenen eind vorig jaar van uit de NV-A vrij kort na elkaar twee stukken op de website van Knack. Het eerste was van parlementair medewerkster Els Van Doesburg, het tweede van Peter De Roover, sindsdien fractieleider van de NV-A in het federaal parlement.

Knack.be, 22 september 2015, Els Van Doesburg, ‘Doen de Golfstaten dan echt niks voor de vluchtelingen?’ http://www.knack.be/nieuws/wereld/doen-de-golfstaten-dan-echt-niks-voor-de-vluchtelingen/article-opinion-607099.html & Knack.be, 26 november 2015, Peter De Roover, ‘Hoe huiveringwekkend ook, we moeten kiezen: Saoedi-Arabië óf IS’ http://www.knack.be/nieuws/wereld/hoe-huiveringwekkend-ook-we-moeten-kiezen-saudi-arabie-of-is/article-opinion-629207.html

3) Humo, 5 april 2016, Annemie Bulté, ‘Zonder witwasgeld geen Bataclan, geen Zaventem en geen Maalbeek”, pagina’s 8 tot en met 13.

Nieuwe Dendermondse politiechef op 21 april

Nu komende woensdag 20 april legt de nieuwe 37-jarige Dendermondse politiezonechef Patrick Feys voor de Dendermondse gemeenteraad de eed af. Het is de laatste stap in zijn benoemingsproces. Hij is nog nog enkele dagen in Brussel de adjunct directeur-coördinatie (in politietaal adjunct DirCo) bij de Brusselse federale gerechtelijke politie. Een toppositie, zeker gezien de terreuraanslagen.

Het betekent dat hij als zonechef op 21 april aan de Noordlaan in het politiegebouw aan de slag kan gaan. Hij woont in Lokeren en kent dus wel een beetje Dendermonde. Zeker ook omdat zijn echtgenote bij de federale politie tot voor kort aan de Dendermondse Kroonveldlaan werkte.

Patrick Feys

Patrick Feys koos voor Dendermonde mede wegens de goede financiering van de lokale politie. Hij spaart ook elke dag een reis van Lokeren naar Brussel uit, een reis die hij wel eens moest nemen met de auto. Het zal in Dendermonde ook een pak rustiger zijn dan in het met de naweeën van de terreur geconfronteerde Brussel. Donderdag 21 april was dan zijn eerste werkdag.

Dit trouwens bij de diensten van de lokale DirCo Rudy Vervaet. Zij verhuisde samen met haar dienst vorig jaar wel naar Gent. Het Dendermondse politiekorps telt ongeveer 130 agenten en burgerpersoneel.

Hij vervangt Paul Putteman die midden vorig jaar naar Brussel verhuisde om er hoofd te worden van de dienst Resources, Middelen en Informatiebeheer van de federale politie. Een afdeling die goed is voor een 2.070 mensen. Putteman was de eerste Dendermondse politiezonechef komende na de hervorming van de Belgisch politiestructuur die gendarmerie en lokale politie een maakte.

Willy Van Damme

Conferentie voor en over Syrië

Dat de oorlog in Syrië met zijn tienduizenden buitenlandse jihadisten zowat de tot heden grootste humanitaire crisis van deze eeuw is staat buiten kijf. In de media en op allerlei conferenties over deze kwestie krijgen wij over dit drama praktisch alleen het beeld van de goede ‘vrijheidsstrijders’ tegen de dictator en massamoordenaar president Bashar al Assad.

Syrië blijven steunen

Nu zondag organiseert de van oorsprong Italiaanse in Syrië actieve ngo Sol.id de conferentie ‘Stand by Syria’ voor en over Syrië en met uitbreiding het ganse Midden-Oosten. Want de oorlogen tegen Libië, Irak, Jemen en Syrië zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. En hier dus geen ‘experten’ als een Rik Coolsaet, Rudi Vranckx of Brigitte Herremans van Pax Christi, de verdedigers van die zogenaamde vrijheidsstrijd.

Sprekers zijn pater norbertijn Daniel Maes die al sinds ongeveer 2009 in Syrië woont, Yvette Shamier en Malik Samoel van het Comité van Syriërs in Nederland, Rima Darious van de Syrische Jeugdraad, pater Paulus Sati van de Chaldeeuwse Liga, de Libanese politicologe Marwa Osman, Zuster Agnes de la Croix, moslimgeestelijke sjeik Hasanian al Hachami, een vertegenwoordiger van de Jafari islam, een stroming binnen de sjiieten.

Pater Daniel Maes

Pater norbertijn Daniel Maes, verbonden aan het klooster in Postel, vierde vorig jaar zijn 50 jaar als norbertijn, zit nog steeds vol energie en schrijft wekelijks op vrijdag een passioneel geschreven open brief over Syrië en zijn leven als geestelijke in het klooster van Mar Yakub in Qara. Het klooster heeft ook een website en Facebookpagina. Het gebouwencomplex is tweeduizend jaar oud en was origineel een Romeins fort. Wat je in de structuur van het klooster nog goed kan zien. Het werd in de zesde eeuw een klooster en eind vorige eeuw onder impuls van zuster Agnes geheel heropgebouwd. Een prachtig staaltje van erfgoedrestauratie. De foto is genomen op zijn viering in de tuin van de abdij in Postel.

Verder komt ook de Libanese geestelijke sjeik Ali Abo Raya van de Imam Reda moskee in Anderlecht spreken. Deze is de opvolger van de op 12 maart 2012, een jaar na de start van de oorlog in Syrië, in Brussel vermoorde sjeik Abdellah Dahdouh. Bij die aanslag werden ook een aantal aanwezigen verwond.

Het was voor zover geweten de eerste moord gepleegd op andere moslims in Brussel door een salafistische terrorist. Rachid el Boukhari pleegde die aanslag tegen deze sjiitische moskee omwille van de oorlog in Syrië. Hij kreeg op 5 december 2014 van het Hof van Assisen hiervoor 27 jaar cel.

Zuster Agnes de la Croix van de Syrisch Melkitische Grieks-Katholieke Kerk en hoofd van het klooster Mar Yakub, de Heilige Jacob de Gekwetste, uit het Syrische Qara zal spreken via een televerbinding vanuit Syrië.

De voertaal van de conferentie is Engels en het Arabisch. Uit de deelnemerslijst kan men deels al de enorme culturele verscheidenheid van Syrië en de regio proeven. Een verrijking. Wat het westen onder impuls van Israël en Saoedi Arabië bewust poogt kapot te maken.

De conferentie vat nu zondag 17 april aan om 13 uur in het Elzenveld Conferentiecentrum, Lange Gasthuisstraat 45, te Antwerpen.

Willy Van Damme

De Morgen en Koen Vidal over Syrië

Deze ochtend nog eens goed gelachen met het verhaal van Koen Vidal “Assad heeft geen eigen leger meer” in de krant van vandaag. Zo staat er te lezen: “Aan het front in Aleppo is er geen Syrische regeringsmilitair te bespeuren”, met wat verder: “In feite heeft hij (Assad nvdr.) een groot deel van zijn troepen opgesloten in hun eigen kazernes”.

Waarna ‘Midden-Oostenkenner’ Koert Debeuf ons komt vertellen dat: “zelfs de geheime dienst is ondertussen al overgenomen door Iran.” Voor dergelijke (sic) wijsheden moet ik uiteraard passen.

Gasaanval - Sjeik Maksoed Aleppo - 8 april 2016

Een door leden van de Koerdische militie YPG genomen beeld van de gifgasaanval in Aleppo vorige vrijdagochtend door Het Leger van Islam. Meerdere gespecialiseerde bronnen bevestigden het verhaal alsmede Russia Today. Onze vermeende kwaliteitspers van Reuters over de BBC tot De Morgen en The New York Times zwegen. Er vielen gelukkig alleen enkele gewonden. Volgens een woordvoerder van die salafistische terreurgroep zou de commandant gestraft worden want hij had het ‘charter’ van de groep overtreden. Waarom die brigade dan dat gifgas in zijn bezit had is dan wel de vraag. Het is diezelfde groep die in 2013 de regering beschuldigde van het gebruik van gifgas. Het Leger van Islam staat tegenwoordig onder leiding van Mohammed Alloesh, hoofdonderhandelaar van Het Hoog Onderhandelingscomité van de rebellen. Een door de Saoedisch gefinancierde coalitie die met de regering praat over vrede. Ook Het Leger van Islam kan genieten van ongelimiteerde steun van het Huis van Saoed.

Zo’n verhalen had ik natuurlijk eerder verwacht op 1 april maar niet vandaag. Ik had ze ook verwacht in de Qatarese en Saoedische media waar ik dat soort propaganda regelmatig tegenkom, maar niet vandaag in De Morgen. Alhoewel. Het vermogen van deze krant om zichzelf hopeloos belachelijk te maken is bijwijlen grenzeloos.

Wat ik echter de voorbije dagen niet in De Morgen las was het verhaal waarbij de salafistische terreurgroep Het Leger van Islam (Jaysh al Islam) vorige vrijdag zelf toegaf gifgas te hebben gebruikt in de strijd om Aleppo. Ongetwijfeld had dat voorpaginanieuws geweest indien de Syrische overheid dat zou hebben toegegeven. Nu niets.

Geen verbazing natuurlijk voor een krant die nog maar eens bewijst achter de salafistische terreur te staan. Zolang ze ons in Europa natuurlijk maar met rust laten.

Willy Van Damme

Lezersbrief naar aanleiding van het artikel van Koen Vidal: ‘Assad heft geen Eigen leger meer’ in de krant van 12 april.

Naschrift:

Volgens berichten van de Koerdische YPG zou er gisteren een nieuwe tweede gasaanval hebben plaats gehad in die vooral door Koerden bewoonde wijk van Aleppo. Over de daders is op dit ogenblik nog niets bekend.

Jonge veulens zonder ervaring

Toen men in de Dendermondse gemeenteraad debatteerde over de meerjarenbegroting reageerde de NV-A fractie heel fel. Ze hadden duidelijk goed de teksten gelezen en zich op het debat voorbereid. Wat echter geheel ontbrak was politieke feeling, inzicht in hoe lokale politiek juist werkt. En politieke feeling is essentieel.

Het leek die avond wel de fameuze negentiende eeuwse Britse cavalerie uit de Charge of the Light Brigade die op de Krim geheel roekeloos voorwaarts ten strijde stormde de vernieling tegemoet. Typerend was de brutaal te noemen aanval van Tomas Roggeman toen op het beleid van schepen voor Cultuur Lien Verwaeren (CD&V). Deze is blijven nazinderen.

Jonge veulens

“Jonge veulens die wild ageren”, was de goed geziene reactie van een oudere ervaren toeschouwer toen. Vol energie maar niet altijd ten volle beseffend wat men aan het doen is is zowat het kenmerk van deze fractie. Het gevolg is dat de relatie tussen de NV-A en de twee meerderheidspartijen barslecht is. Oppositie voeren is kritiek leveren en gelijktijdig bruggen bouwen. Dat laatste vergeet men blijkbaar geheel.

Ben Weyts

Ben Weyts (NV-A) volgt slaafs het advies van enkele ambtenaren en voert rond dit Dendersas een geheel andere politiek dan zijn voorgangster Hilde Crevits (CD&V). De man toonde zijn waar karakter toen hij op TV-zender Vier in volle kiescampagne fier poseerde met zijn twee hangbuikzwijnen die hij Mignonette en Cotelette had genoemd naar Joëlle Milquet (CDH) en Laurette Onkelinx (PS). Kort nadien stond hij bij Milquet te smeken om toch maar tot de federale regeringscoalitie toe te treden. Schaamteloos.

Incidenten tussen vooral CD&V en N-VA tijdens de gemeenteraad zijn legio. Er is er wel elke gemeenteraad een. Wie denkt na 2018 bij de volgende legislatuur een coalitie tussen NV-A en CD&V te zien tot stand komen droomt.

En het is nu al bijna zeker dat CD&V ook in 2018 aan zet zal zijn en bepalen wie haar partner wordt. En de NV-A heeft dat alleen aan zichzelf te danken. Sterke man Marius Meremans droomt bijna luidop van de burgemeesterssjerp en hij kan het vergeten.

De onervarenheid van de fractie bleek perfect tijdens de nu al maanden aanslepende discussie rond die doorgang voor fietsers en voetgangers aan het sas in Denderbelle. Slaafs volgen ze hun minister die dan weer slaafs enkele toplui van Waterwegen & Zeekanaal volgt. Met als argument de veiligheid.

Een dommere visie kan bijna niet. Als zo’n sas onveilig is dan dient men elke spoorwegovergang af te schaffen en het fietsen op onze dijken te verbieden. Ja, want men zou onder een trein kunnen fietsen, wat trouwens gebeurt, of in het water rijden. Wat voor zover geweten nog nergens gebeurde.

IMG_1098

Marius Meremans droomt er openlijk van om burgemeester van Dendermonde te worden. Voorheen hadden de vroegere gemeenteraadsleden Peter Bombay en Karel Peeters dezelfde dromen. Ze verdwenen in de politieke nevelen der tijden.

En dus liep, zoals in de vorige legislatuur met Open VLD een paar maal gebeurde, de NV-A fractie vorige maand domweg in de voor hen tijdens de gemeenteraad door de meerderheid opgezette val. En zoals Open VLD voorheen met de zaak van de nieuwe gevangenis meende een onhoudbaar standpunt te moeten innemen zo doet NV-A nu hetzelfde.

In de val

De alleen maar zichzelf schade berokkende interventies van Open VLD’er Marcel Borms toen rond de gevangenis werden nu vervangen door de tussenkomsten van Marius Meremans en Tomas Roggeman. Hun mislukte aanvallen waren geheel doorzichtige pogingen om toch nog gelijk te halen in een dossier waarvan men perfect hoort te weten dat men geen gelijk heeft.

In plaats van hun minister aan te porren om een zinvolle positie in te nemen steunde men hem voluit. Een slimme NV-A had toen in de vorige gemeenteraad gewoon gezwegen of wat vaag gemompel laten horen. Maar neen, ze liepen met beide voeten recht voorwaarts in de val van Bart Van Malderen en Piet Buyse. En hun reacties op Facebook na de fietsactie van gisteren toont hun zwakte nog meer. Zielig!

We hebben hier met de NV-A gelukkig nog niet de farcen gezien zoals we die de voorbije paar jaar in o.m. Dilbeek, Erps-Kwerps, Boom, Denderleeuw en Turnhout meemaakten maar dat is vermoedelijk omdat ze hier niet aan de macht zijn.

Wie trouwens intern binnen de partij goed zijn oren te luisteren legt hoort geen eendrachtige partij maar eerder een zeer onrustige krabbenmand. Het lijkt wel of het naar elkaar met dolken gooien er een favoriete sport is. Een verhaal dat over de nationale fracties van de partij in Brussel trouwens ook te horen is. De kracht van de verandering? Inderdaad!

Willy Van Damme

Het sas in Denderbelle–De zwakte van Ben Weyts

Vandaag zondag beleeft de regio een nieuwigheid in de plaatselijke politiek. Dan immers houden de lokale besturen van Lebbeke en Dendermonde een gezamenlijke fietstocht vanuit hun respectieve gemeenten naar het Dendersas in Denderbelle. Dit uit protest tegen de plannen van Vlaams minister voor Verkeer Ben Weyts (N-VA) om de fiets- en voetgangerspassage over dit sas in Denderbelle/Mespelare af te schaffen.

Een populaire fietsweg die ook is opgenomen in het fietsknooppuntennetwerk van Toerisme Oost-Vlaanderen. Ook joggers en lopers zoals die van AC Denderland gebruiken die passage veelvuldig.

Fietsen op de N41

De zaak is dat men de Dender tussen Aalst en Dendermonde wil herkalibreren om er zo tot Aalst grotere schepen toe te kunnen laten. Ook wil men de sterk verouderde sluizen op die Dender vanaf Geraardsbergen vernieuwen. Dit laatste om het overstromingsgevaar te bestrijden. Hoogstnodige en erg nuttige zaken die al jaren in de planning zitten en nu eindelijk in een finale fase raken. En dus moet de sluis van Denderbelle op de schop.

Dendersluis in Denderbelle/Mespelare

De sluis in Denderbelle en Mespelare is verouderd en dient groter gemaakt te worden om schepen met meer diepgang te kunnen doorlaten. Waterwegen & Zeekanaal, de gewestadministratie die eigenaar is van deze waterweg, en de bevoegde minister Ben Weyts willen de altijd al bestaande fiets- en voetgangersdoorgang nu afschaffen.

Tot verbazing en zeer groot ongenoegen van de gemeentebesturen van Lebbeke en Dendermonde en de vele fietsers wil de minister nu die gelijkgrondse oversteek op dat sas afschaffen. De reden die de minister geeft is de zogenaamde veiligheid. Een argument dat door de besturen van Dendermonde en Lebbeke alsmede de vele actievoerders wordt weggelachen.

In de plaats wou de minister dan een fietspad realiseren op de nog aan te leggen brug van de N41over de Dender. Maar de doortrekking van die N41 naar Aalst stond toen hij het in het Vlaams parlement aankondigde reeds op de Griekse kalender, ergens in het jaar nergens dus.

“Bovendien voorziet de streefbeeldstudie voor die N41 dat er om veiligheidsreden geen fietspad langsheen die N41 mag komen. De minister was dat blijkbaar vergeten”, aldus Dendermonds schepen voor Mobiliteit Niels Tas (sp.a).

Mee betalen

En dus veranderde Weyts plots zijn plan en sprak hij nadien over een aparte fiets- en voetgangersbrug. Maar zoals de minister zelf toegeeft kost die eventjes 1,5 miljoen euro terwijl men zo’n gelijkgrondse passage al voor amper enkele tienduizenden euro heeft. Smossen met geld dus. En dit dan nog voor iets welke voor fietsers en voetgangers een pak minder comfortabel is.

Bovendien wil de Vlaamse regering een deel van die door haar veroorzaakte kosten verhalen op de lokale besturen en de provincie. De helft zou dan van Weyts komen, een 20% van de provincie en de resterende 30% van Lebbeke en Dendermonde, ieder dus een flinke 225.000 euro. Maar die nemen dat niet.

Actie voor het behouden van de fiets- en voetgangersdoorgang

De eerste snel georganiseerde actie voor het behouden van de fiets- en voetgangerspassage op het Dendersas van 1 maart vorig jaar haalde reeds heel wat volk op de been. Vermoedelijk zullen het er ditmaal veel meer zijn.

Zeker nu deze besturen, zoals trouwens de provincie, door het gewest continu op extra kosten worden gejaagd en er door dat gewest steeds minder subsidies gegeven worden. Maar de minister is blijkbaar zeer halsstarrig en wil kost wat kost zijn wil doordrukken met als enig argument de veiligheid.

Hilde Crevits

Lebbeeks burgemeester François Saeys (Open VLD): “Dat is onzin. Die overgang is er daar al altijd geweest en toen men die jaren geleden ook om veiligheidsreden wou afschaffen heeft men hiervan na acties van afgezien en de overgang zelfs comfortabeler gemaakt en met verkeerslichten. Hier zijn bovendien nooit ongelukken geweest en overal in het buitenland heb je trouwens zo’n passages. Maar hier is dat dan te gevaarlijk? Kom nou.”

Wat hem en zijn Dendermondse collega Piet Buyse (CD&V) vooral voor de borst stuit is de houding van de lokale NV-A. Ze verwijten hen slaafs achter hun minister aan te lopen in plaats van te pogen om hem te bepraten. Piet Buyse: “Toen Hilde Crevits (CD&V) op die post zat hebben wij bij haar in het publiek aangedrongen om een gelijkgrondse doorgang te maken op de sluis aan de Dendermonding. En die kwam er.”

Voor François Saeys is het spijtig dat de plaatselijke NV-A de belangen van de lokale bevolking niet laat primeren op haar getrouwheid aan de minister. “Dat is toch niet aanvaardbaar”, stelt hij. Terwijl Hilde Crevits geen probleem maakte met zo’n fietsdoorgang kan dit voor Weyts plots niet meer. Van een verschil in beleid gesproken.

Bart Van Malderen -

Bart Van Malderen, Vlaams volksvertegenwoordiger en fractieleider voor sp.a in de gemeenteraad, plaatste het punt van het sas op de agenda van de Dendermondse gemeenteraad van maart.

Fietstocht

Tijdens de laatste Dendermondse gemeenteraad stond het punt op vraag van zowel Vlaams parlementslid Bart Van Malderen (sp.a) als Matthias Coppens (Groen) op de agenda van de gemeenteraad. “Ik wou de NV-A in deze zaak eens laten kleur bekennen”, stelt Coppens die echter die dag niet aanwezig kon zijn.

Maar in plaats van zich in deze zaak zo stil mogelijk te houden weerde de Dendermondse NV-A fractie zich in de gemeenteraad tijdens het debat rond dit sas als een duivel in een wijwatervat. Tomas Roggeman (nationaal jongerenvoorzitter van NV-A) en Marius Meremans (Vlaams volksvertegenwoordiger NV-A) poogden het tij te keren maar dat leek niet echt te lukken.

François Saeys

De Lebbeekse burgemeester François Saeys stelt dat het niet kan dat de lokale NV-A door minister Weyts te blijven steunen de belangen van de lokale bevolking negeert.

Zeker toen burgemeester Piet Buyse (CD&V) tijdens dit debat geheel onverwacht aankondigde als vorm van protest tegen de plannen van Ben Weyts samen met Lebbeke een fietstocht te houden.

Bij de NV-A was men duidelijk geheel verrast maar poogde men in het discussie toch verder in de tegenaanval te gaan. Met als resultaat een rondje verbale krachtpatserij door Meremans en Roggeman, in de raad qua woordengegoochel de twee beste NV-A mandatarissen. 

Zo begon Meremans dan maar over de discussie rond de doortrekking van de N41 naar Aalst waar Lebbeke nu tegen is. Waardoor volgens zijn visie samenwerking rond mobiliteit met Lebbeke dus uit den boze zou moeten zijn. Verder gooide Roggeman plots het probleem van de spoorwegovergang aan de Oudegemse Bosstraat op tafel. De NMBS wil die afschaffen en de stad laat dat nu bestuderen.

Twee andere problemen die zij in de raad gooiden in de hoop zo de aandacht af te leiden. Maar zonder veel resultaat. Zeker daar de Lebbeekse NV-A fractie zoals Van Malderen opmerkte ook tegen die N41 is. Meremans stelde tijdens het verhitte debat immers te zullen meefietsen maar dan wel met een bordje pro-N41.

Piet Buyse

De Dendermondse burgemeester Piet Buyse lanceerde tijdens de vorige gemeenteraad geheel onverwacht het idee om als protest tegen de plannen van Weyts samen met het gemeentebestuur van Lebbeke een fietstocht naar het sas te houden.

Tijdelijke doorgang

Het debat deed denken aan die in de vorige legislatuur over de nog te bouwen nieuwe gevangenis waar Open VLD toen tegen was. Deels om Open VLD te pesten gooide de meerderheid het toen soms op tafel en moest Open VLD’er Marcel Borms, toen de enige liberaal die spraakvaardig was, dan pogen de meubelen voor zijn partij te redden. Een geheel onmogelijke zaak zoals de gemeenteraadsverkiezingen nadien uitwezen.

Bij de Dendermondse Open VLD staat men alleszins positief tegenover deze fietsactie. Fractieleider Stijn Pluym: “Wij zijn spijtig genoeg te laat verwittigd en onze mensen hebben al andere verplichtingen maar wij steunen die actie geheel. Wel moeten ze ons in de toekomst vlugger verwittigen. Dit gebeurde nu te laat en zoiets zou niet mogen.”

Terwijl Matthias Coppens uiteraard positief staat tegenover de actie en meefietst is men bij de NV-A negatief. Fractieleider Walter Deygers: “Wij werden veel te laat van die datum op de hoogte gesteld en bovendien hebben wij die dag ons jaarlijks eetfestijn en is iedereen dus bezet. Verder is het onaanvaardbaar dat het stadsbestuur in haar persbericht liegt want zij moet maar een deel van die brug betalen en niet alles zoals zij schrijft.” (*)

Opvallend is wel dat Weyts nu plots een wat hij noemt tijdelijke doorgang wil realiseren. Zonder echter enige verdere duidelijkheid te verschaffen. Zoals actievoerder Tom Bogman op Facebook opmerkte heeft de actie voor het behouden van die doorgang blijkbaar al invloed op de minister.

Marius Meremans

Vlaams parlementslid en gemeenteraadslid Marius Meremans poogde tevergeefs bij het debat over het sas tijdens de laatste Dendermondse gemeenteraad het tij te keren. Hij bleef de plannen van minister en partijgenoot Ben Weyts door dik en dun verdedigen.

Samenkomst voor de fietsers om 14u30 aan het gemeentehuis aan de Grote Plaats van Lebbeke en op hetzelfde uur aan het stadhuis, Grote Markt, van Dendermonde. Wie wenst kan nadien tot 17 uur in de Sint-Aldegondekerk van Mespelare de historisch belangrijke resultaten van de recente daar gehouden archeologische opgravingen uur bekijken.

Willy Van Damme

*: Beide lokale besturen hebben het bij hun berichtgeving over de financiering maar stellen niet als dusdanig dat zij alles moeten betalen. Zij houden het alleen vaag. De zaak is ook nog in discussie. Zo stelt het persbericht van 6 april: “Maar de Vlaamse overheid stelt nu als voorwaarde dat de betrokken gemeenten (Dendermonde en Lebbeke) dit zouden moeten financieren.”

Naschrift:

Actie was succes

Uiteraard mede dankzij het prachtige lenteweder was de fietsactie tegen de geplande afschaffing van de voetgangers- en fietsdoorgang op het Dendersas in Denderbelle een succes te noemen. Met een opkomst die volgens waarnemers ergens tussen de 200 à 350 fietsers werd geschat. Waarbij men moet beseffen dat de mobilisatie hiervoor pas op woensdag begon. 

Met niet alleen de aanwezigheid van lokale politici maar vooral van veel gewone burgers, jong en oud en ook van andere deelgemeenten dan Denderbelle, Oudegem en Mespelare. Daarbij was ook de nodige drank voorzien en zorgde het Klein Muziekske uit Dendermonde voor de muzikale noot. Met – wat dacht je – de hymne van het Ros Beiaard.

Actie doorgang sas - Klein Muziekske - 10-04-2016

Het Klein Muziekske bracht een muzikale toets aan het geheel.

Met verder toespraken van de burgemeesters François Saeys voor Lebbeke en Piet Buyse voor Dendermonde. Ook was er een delegatie van de plaatselijke Fietsersbond en enkele leden van de Lebbeekse NV-A maar dus geen van Dendermonde.

Dirk De Cock (De Ploeg), ex-schepen voor Cultuur in Lebbeke: “Ik heb in november verleden jaar in de gemeenteraad van Lebbeke hierover reeds een motie ingediend die men unaniem goedkeurde. Nu schaart de plaatselijke NV-A zich spijtig genoeg achter de visie van Weyts. Deze overgang is er al van onder de Oostenrijkse periode en moet blijven.”  

clip_image001

Veel fietsers, jong en oud, protesteerden vandaag tegen de plannen van Vlaams minister van Verkeer Ben Weyts.

Willy Van Damme

Baasrode en Pieter Bruegel de Oude

Kort vooraf

Kenners weten dat Pieter Bruegel de Oude, een van onze grootste schilders ooit, een tekening van Baasrode had gemaakt. Een aantal Baasrodenaren hebben trouwens kopieën van die rond 1555 gemaakte tekening thuis hangen.

Bart De Bondt, een historicus uit het vlakbij Baasrode gelegen Buggenhout, doet al enkele jaren wetenschappelijk onderzoek naar het verleden van Baasrode en ontdekte massa’s tot heden onbekende gegevens. Ze gaven de geschiedschrijving van de gemeente, de regio en België een extra toets.

IMG_3061

De in volle bloei zijnde Baasroodse School voor Scheepsmodelbouw zet de traditie van scheepsbouw in de gemeente voort, zelfs al is het op schaal. Ze heeft nu al bijna 100 leden en is ook uit buiten onze grenzen in de sector goed gekend. Een succes dat het o.m. te danken heeft aan de kennis van Maurice Kaak, de specialist in de materie. Het heeft de steun van de besturen van de provincie Oost-Vlaanderen en de stad Dendermonde.

Zijn licentiaatsthesis ging over het Baasrode van de negentiende eeuw en de opkomende industrie met vooral dan de scheepsbouw met haar families zoals Van Praet, Van Damme en De Landtsheer, de latere Buggenhoutse brouwers. Een uittreksel uit die thesis met de sociale en politieke rellen eind negentiende eeuw met vooral de bewoners van de proletarische wijk Broekkant verscheen hier eerder en werd veel gelezen.

Die Baasroodse geschiedenis leeft in deze gemeente nu nog voort met de School voor Modelscheepsbouw, het Hof van Peene en het Scheepvaartmuseum. Baasrode koestert gelukkig genoeg zijn verleden.

De Bondt werkt op dit ogenblik aan een boek welke die periode in beeld zal brengen. Daarna komt er normaal ook een boek over het oudere Baasrode met zijn florerende handel, de godsdienstoorlogen en de relatie met Dendermonde. Want Baasrode behoorde binnen Habsburgse staatsbestel tot de Franse definitieve verovering in 1794 en het ermee samengaande revolutionaire elan tot het Land van Dendermonde.

IMG_4098

Het Baasroodse Hof van Peene werd onder impuls van chocolatier Karel Peeters deels heropgebouwd. Een geslaagde restauratie die o.m. de veertiende eeuwse grondvesten toont. Het is deels een woonbouwproject, deels een tentoonstellingsruimte voor de geschiedenis van Baasrode en voor lokale kunstenaars. Nu loopt er een met werk van beeldhouwer Henri De Bruyne, een der uitstekende beeldhouwers uit de regio.

Zeker in Dendermonde en Baasrode was er amper iets over geweten en was er nogal wat foute informatie. Het is de zeer grote verdienste van Bart De Bondt dit uit de nevelen ter tijden te hebben gehaald.

Het toont hoe een nu kleine gemeente van begin dit jaar 6.228 inwoners toen in de zestiende en zeventiende eeuw een toch niet onbelangrijke rol speelde in de economie der Lage Landen, eigendom van de Habsburgse keizers. Het had die welvaart grotendeels te danken aan de ontwikkelingen noordelijker in Antwerpen. Toen een van de voornaamste steden in Europa.

Leuk detail uit dit verhaal is dat Baasrode, ondanks de grote rivaliteit met Dendermonde, een café de Vier Heemskinderen had. De Heemskinderen zijn de berijders van het Ros Beiaard waar de echte Dendermondenaars nu nog steeds smoorverliefd op zijn. Het Ros Beiaard en zijn ommegang zien uitgaan is voor vele stedelingen een hoogtepunt in hun leven. Het gaat tegenwoordig om de tien jaar uit. De volgende ommegang is in 2020.

En dus ook reeds in zestiende eeuw was er in Baasrode een café genaamd de Vier Heemskinderen. Het toont mede de zeer nauwe band ook op dit vlak toen tussen Baasrode en Dendermonde.

Scheepvaartmuseum, Atelier Van Praet, Baasrode

Het merkwaardige Baasroodse Scheepvaartmuseum uitgebouwd rond de vroegere scheepswerven van de families Van Damme en Van Praet toont nog hoe bijna 100 jaar terug men hier schepen bouwde. In de jaren zeventig van de vorige eeuw stopte men met werken en liet men gewoon alles liggen. Wakkere Baasrodenaars met oog voor het erfgoed slaagden er toen in het niet alleen te redden van de sloop maar het ook te laten beschermen. Hier werden ooit zeeschepen gemaakt. Op zeker ogenblik had de gemeente zelfs 9 scheepswerven. Hier het atelier van de familie Van Praet.

In dat café en de vele andere estaminets werd zoals het onderzoek van Bart De Bondt leerde ook veel Dendermonds bier gedronken. Dendermonde had dus ook baat bij een welvarend Baasrode. Voor mensen met wat kennis van economie geen verrassing.

Dit verhaal verscheen gisteren ook in het tijdschrift van Baceroth, de heemkring van Baasrode. Het verschijnt eind januari 2017 ook in het jaarboek van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde.

Willy Van Damme

Pieter Bruegel en Baasrode – Introductie:

Al een lange tijd heeft men in Baasrode weet van het bestaan van een tekening van de Scheldegemeente gemaakt door Pieter Bruegel de Oude[1], ook gekend als de Boerenbruegel omwille van de vele landelijke taferelen die hij afbeeldde en hem ook kenmerken.

Na zijn verblijf in Italië keerde hij vermoedelijk in 1554 terug naar ons land en vestigde zich in Antwerpen waar hij in dienst trad van graveur en uitgever Hieronymus Cock en zijn ‘Aux Quatre Vents’, (De Vier Windstreken) diens uitgeverij van gravures en tekeningen. Deze uitgeverij speelde een belangrijke rol in het verspreiden in de Nederlanden van de Italiaanse schilderkunst uit de periode van de renaissance.

In die periode tot ongeveer 1562 was hij dan ook vooral actief als maker van tekeningen. Pas na zijn verhuis naar Brussel en zijn huwelijk met Mayken Coecke in 1563 zou hij zich ontplooien tot een der ’s werelds grootste schilders.

Diens grote werken dateren dan ook allen van die periode 1562 tot zijn dood in 1569. Zijn tekening van Baasrode dient men dan ook te rekenen tot een werk uit de beginperiode van de man, waarschijnlijk dus gemaakt in afspraak met Aux Quatre Vents, de uitgeverij van kunstschilder en graveur Hieronymus Cock.

In die periode van de zestiende eeuw was de economische relatie tussen Baasrode en Antwerpen zeer intens. Antwerpen was uitgegroeid tot één van Europa’s grootste havens en ook een centrum voor handel en het nieuwe denken dat mede dankzij de boekdrukkunst het levenslicht zag.

Daarbij speelde Baasrode de rol van achterhaven vanwaar men Antwerpse handelswaar met karren naar delen van Brabant, de streek van Aalst en Dendermonde en zelfs tot in Frans-Vlaanderen voerde. Dat Pieter Bruegel Baasrode bezocht en tekende is bijna logisch te noemen.

Dagelijks immers vaarden passagiersschepen tussen beide plaatsen heen en weer; een voorrecht dat slechts enkele andere steden gegeven was. Zelfs de Dendermondenaren waren (met enige tegenzin)[2] verplicht om zich naar Baasrode te begeven vooraleer zich te laten inschepen richting Antwerpen.

Dankzij dit rechtstreekse passagiersveer was het dus vrij simpel voor een Antwerpenaar om een bezoek aan Baasrode te brengen. Zeker vóór de voltooiing van de Brusselse Vaart (1561) was Baasrode van groot belang.

Als achterhaven van Antwerpen had ze in onze streken vooral concurrentie te duchten van de machtige steden Dendermonde, Mechelen en Brussel. Kijken we maar naar de oudste havenalmanak van de Nederlanden (1556), die ons gegevens biedt over dertien belangrijke havens gelegen in onze contreien.

Tussen absolute kleppers als Antwerpen, Amsterdam, Mechelen, Rotterdam, Gouda, Haarlem, Enkhuizen en Dordrecht vinden we er het nietige Baasrode opmerkelijk genoeg weer. In een gelijkaardige almanak uit 1558 vinden we eveneens Baasrode terug tussen negen havens uit de Nederlanden.[3]

Deze studie van historicus Bart De Bondt brengt meer duidelijkheid over die tekening van Bruegel en het Baasrode van toen. Het toont ook hoe dit werk verzeilde in een schilderij die vermoedelijk het werk is van Jan Brueghel de Oude, jongste zoon van Pieter Bruegel. Een schilderij die de intense economische relatie van Antwerpen met Baasrode op Bruegheliaanse wijze belichaamt.

Willy Van Damme

Pieter Bruegel de Oude en Baasrode – Een studie

clip_image002

Pieter Bruegel de Oude, ‘Basrode’. Foto door H. Schneider. (Copyright Staatliche Museen zu Berlin, Kupferstichkabinett, nr. KdZ 5763, Berlijn, Duitsland)

Baasrode heeft het ontzettende geluk zich te kunnen beroepen op een waarheidsgetrouwe tekening van Pieter Bruegel de Oude. Op basis van de stijlkenmerken kan de pentekening vermoedelijk worden gedateerd rond 1555-1556; enkele jaren vóór de verwoestende dorpsbrand van 1558, die met name de scheepswerven, houtzagerijen en handelspanden aan de Schelde in de as legde. Toch kwam de tekening te laat om ons Baasrode op haar hoogtepunt te tonen.

Dendermonde had een aanzienlijk deel van de goederenhandel in 1540 weten te kortwieken,[4] terwijl ook in 1545 een grote dorpsbrand zware schade had aangericht. Hoe dan ook wijst de tekening zonder meer op een welstellend, handeldrijvend dorp.

Aan deze welstand zou pas een einde komen in 1578-1579, wanneer de Tachtigjarige Oorlog het alledaagse leven op gruwelijke wijze wist lam te leggen, de handel als een pudding in elkaar zakte en het platteland grotendeels ontvolkt werd.

De genadeklap werd gegeven bij het krieken van de dag op 15 augustus 1579, wanneer de versterkte dorpskom door een grote Spaansgezinde troepenmacht werd veroverd, in een mislukte maar bijzonder bloedige poging om rebellenleider Willem van Oranje te pakken te krijgen. Honderden soldaten en een onbekend aantal burgers lieten het leven. Wanneer Willem onvindbaar bleek, werd de gehele dorpskom in de as gelegd.

Misschien dachten de soldaten dat de prins van Oranje zich nog ergens in een huis verschool; geen onlogische gedachte aangezien de Spaansgezinde troepen zelfs na hun overwinning nog onder kanonvuur werden genomen door oorlogsschepen die mogelijk deel uitmaakten van de maritieme escorte van de prins was. Hoe dan ook, met den brant van Baserode was het over and out voor alle bouwwerken die we op de pentekening van Bruegel kunnen terugvinden.

Dankzij de tekening krijgen we een blik op de hoge behuizing aan de steenweg vanaf het Hof van Peene tot en met de kerk, alsmede de eerste handelspanden aan de Schelde. De zuidelijkere aanlegkades, de houtzagerijen en scheepswerven, de grote inham van de Vliet en de steenweg met zijn talrijke herbergen en handelspanden zijn minder duidelijk of niet weergegeven.

Verder tellen we maar liefst dertien vaartuigen, waarvan er acht zijn uitgerust met een zeil, alsmede een twintigtal personen op diverse plaatsen. Het dorpscentrum lijkt trouwens net iets te hoog afgebeeld, maar vergeten we niet dat het waterpeil toen een meter lager lag als vandaag, terwijl het tijverschil slechts twee meter betrof tegenover ruim vier meter vandaag.[5]

Een kopie van de originele tekening van Berlijn kan in Londen worden gevonden. Op 25 oktober 1865 werd nog een ‘mooie tekening’ van een zicht op Bastrode door Bruegel openbaar verkocht te Gent, maar het is onduidelijk of deze tekening één van de huidige bekende exemplaren betreft.[6]

clip_image004

Jan Brueghel de Oude, ‘Bassere in Flandre’. (Copyright British Museum, Londen, inventarisnr. RN 1946,0713.148, Verenigd Koninkrijk)

Eerst en vooral hebben we hier een mooie weergave van de gotische kruiskerk met dubbele kruisbeuk en een aanzienlijk hoger koor. Zware steunberen stutten het gebouw. De toren bezit vier kleine hoektorentjes en is bekroond met een zeer lange en slanke gotische naald (hoogte inclusief kruis ruim 45 meter), met bovenaan verschillende ingewerkte dakkapelletjes.

Minder duidelijk is de fraaie afwerking van deze toch vrij nieuwe kerk, welke luxueus was opgevat met een reeks versierde glasramen (o.a. van de schippers), heiligenbeelden, slanke pilaren in witte hardsteen, een horloge, enzovoort.

Geen wonder dat de kerk een tiental jaar later, op 19 februari 1567, een doorn in het oog bleek te zijn van een passerende geuzenvloot, die een raid op het kerkgebouw uitvoerden en het interieur van de gebedsplaats kort en klein sloegen.[7] Een beeldenstorm dus.

Rondom de kerk bevindt zich het kerkhof. Aan de straatzijde is dit niet breed, maar ze strekt zich anderzijds wel uit over een groot gedeelte van het kerkhoofd.[8] De begraafplaats wordt omringd door een dikke muur, voorzien van steunberen.

BPK 45.594

Pieter Bruegel de Oude, ‘Basrode’, detail. (Copyright Staatliche Museen zu Berlin, Kupferstichkabinett, nr. KdZ 5763, Berlijn, Duitsland)

Toegang tot het kerkhof kon men krijgen via openingen aan het koor en aan de ingang. Naast het kerkhof ligt nog een brede strook grond die als weg werd gebruikt. Op de tekening zien we vijf personen op deze weg, terwijl er ook enkele kleine roeibootjes liggen.

Men noemde deze baan in de volksmond ’s Heerenweg, maar het is onduidelijk of deze naamgeving nu verband houdt met de heer van Baasrode of met het kerkhof. De oeverkant werd met aarde en hout verstevigd om zowel de kerk tegen te Schelde te beschermen als te dienen tot kade en transportweg.

Door middel van slagbomen konden tollen worden geheven op de talrijke karren die het kerkhoofd aandeden om goederen te laden en te lossen. Vanaf het midden van de zestiende eeuw moesten periodieke, peperdure herstellingswerken worden uitgevoerd om te vermijden dat ’s Heerenweg – en vervolgens het kerkhof – door de rivier zou worden verzwolgen.

Dat klinkt heel dramatisch, maar we mogen de schurende kracht van de Schelde niet onderschatten. De enorme indijkingswerken die zich eerder op de eeuw voornamelijk in Moerzeke-Kastel hadden voltrokken, wisten de Schelde stroomafwaarts van Baasrode zodanig te vernauwen, dat het wassende water van de Schelde vrij spel kreeg op de oevergebieden tussen grosso modo Baasrode-centrum en Sint-Amands.

De gronden te Sint-Amands werden grotendeels gered dankzij kostelijke indijkingswerken vanaf 1562, maar in het Brielgebied gingen op dramatische wijze vrij plots tientallen hectaren verloren, terwijl dus ook het Baasroodse kerkhoofd zwaar te lijden had.

In een poging de zware onderhoudsuitgaven te recupereren, verleende koning Filips II in 1559 voor de eerste keer de toelating om voor rekening van de kerkfabriek gedurende negen jaar een scheepstol te heffen aan het kerkhoofd.

In tijden van economische voorspoed bracht dit een flinke duit op, maar wegens de relatief korte gunningstermijnen, de langdurige en kostelijke procedures alsmede allerlei beroepsmogelijkheden beschikte Baasrode de komende eeuwen slechts gedurende de helft van de tijd over een dergelijk tolrecht.

Daar komt dan nog bij dat de tolverpachting weinig opbracht in tijden van oorlog en tegenspoed, terwijl het kerkhoofd sowieso gedurig zware investeringen vereiste. In de vroegere geschiedschrijving werden de kerkkaaien met hun tolrechten beschouwd als een bron van welvaart voor de kerk.

Maar wie de cijfers nagaat kan enkel concluderen dat de kerkfabriek over de jaren heen financieel zijn broek scheurde aan de gevolgen van de ongelukkige inplanting van de kerk. Wanneer later op de zestiende eeuw door alle oorlogsperikelen geen tol werd geheven en de nodige middelen ontbraken om het kerkhoofd te onderhouden, werd de grond op vijftien jaar tijd zodanig weggespoeld dat de hele straat rond het kerkhof inclusief een groot deel van de kerkhofmuur reeds in de Schelde was gevallen.

Nog gevaarlijker was dat toen de ruïnes van de kerk ondermijnd geraakten, de steunberen scheuren vertoonden en de hele constructie begon over te hellen naar de Schelde.[9]

clip_image007

Een model van de Sint-Ursmaruskerk van Baasrode rond 1555

Verder zien we op de pentekening de brede monding van het kleine riviertje de Vliet, welke een lange boogvormige kil vormde aan de noordzijde van het dorp en zo een veilige aanleg- en ankerplaats bood aan de schepen.

Het hoeft niet te verwonderen dat de veer naar Moerzeke hier gevestigd was, pal aan het uiteinde van de weg tussen de ingang van de kerk en het Hof van Peene gelegen. Aan de zuidoostkant van het kerkhoofd waren de belangrijkste aanlegplaatsen van het dorp gevestigd. Het betroffen met hout verstevigde kaaien achter de kerk en de hierop volgende herbergen.

Op de tekening zien we dat er een vijftal beurtschepen zijn aangemeerd; drie ervan zijn goed zichtbaar en een beetje verder liggen er nog enkele aan een andere kade. De grote, hoge stenen gebouwen die zich aan de kaaien bevinden, staan volledig in het teken van de handel. Het zijn typevoorbeelden van stapelhuizen-herbergen en hun aanwezigheid duidt zonder meer op handel en welstand.

Op de tekening zijn er zeker twee zichtbaar, namelijk den Ancker en den Witten Leeuw. Deze laatste herberg bezat een groot afzonderlijk stapelhuis dat zich net naast de herberggebouwen bevond, bereikbaar via een steegje dat breed genoeg was om met wagens en karren te passeren. Het is niet al te duidelijk op de pentekening, maar schepen konden ook achter deze laatste

herberg aanmeren en zeker vanaf de volgende eeuw bevond er zich zowel een brede kil naast het stapelhuis alsmede een licht uitspringende houten (later stenen) kade achter de herberggebouwen.

Eveneens niet zichtbaar maar nochtans aanwezig in de haven is minstens één hijskraan, die ongetwijfeld diende om zware stukgoederen te lossen of te laden. Bijgevolg werden de havenarbeiders van Baasrode toen craenders genoemd.

Handelshuizen als deze op de pentekening laten ons een glimp opvangen van de roemrijke zestiende-eeuwse havenbedrijvigheid, wanneer Baasrode van groote commerschap ende negotiatie [was], versterckt met veele schoone herberghen ende winckels, [met] een menichte van inwoonders van alle plaetsen […].[10]

Er is op deze tekeningen trouwens nog geen sprake van een kleine kil aan het einde van het kerkhoofd, tussen de kerk de handelspanden. Deze werd pas naar de eeuwwisseling toe gegraven, wanneer het veer verlegd werd en hier zijn aanlegplaats zou krijgen. Rechts onderaan dit fragment zien we tenslotte nog twee zij aan zij gelegen (vissers)bootjes en een roeibootje.

clip_image009

Pieter Bruegel de Oude, ‘Basrode’, detail. (Copyright Staatliche Museen zu Berlin, Kupferstichkabinett, nr. KdZ 5763, Berlijn, Duitsland)

In het midden van dit fragment zien we het kasteelhof van de heren Baasrode; het Hof van Peene. Dit indrukwekkende gebouw werd in de vijftiende eeuw door de Halewijns uitgebouwd en maakte vervolgens verschillende bouwfases door. Ten tijde van de pentekening bestond ze grosso modo uit twee of drie hoge, haaks op elkaar staande vleugels, bekroond met zowel een kleine als een grote toren.

Beide torens hadden een spitse bekroning, waarbij er in de grote toren zelfs enkele dakkapelletjes ingewerkt waren. Deze laatste toren moet indrukwekkend zijn geweest, zeker als men weet dat de top van de toren met een hoogte van ongeveer 30 meter bijna even hoog kwam als die van de huidige Baasroodse kerk met haar renaissancekop uit 1677.

Wanneer de verdedigingslinie van het havendorp tijdens de Slag om Baasrode (1579) omtrent het Hof door de Spaansgezinde troepen onder de voet werd gelopen, waren deze laatste troepen er als de kippen bij om het grote bouwwerk te bezetten en de stellingen van de overige verdedigers op een verpletterend musketvuur te trakteren vanuit de talrijke ramen van het gebouw.

In een mum van tijd viel toen de gehele flank van het dorp in Spaanse handen. Na deze bloederige slag werd ook het Hof van Peene in de as gelegd. De kleine toren, vooraan aan de straat gelegen, bleef relatief goed bewaard en werd recent herontdekt en gerestaureerd, de grote toren bleef evenwel geruime tijd in ruïne staan om vervolgens geheel verloren te gaan.

Jammer dat de vele bomen op deze tekening het zicht belemmeren, anders hadden we ook een zicht op de tuin en eventuele behuizing achter het Hof van Peene, evenals een deel van de loop van het riviertje de Vliet en de aanmeerplaats van het veer op Kastel.

Tussen het Hof van Peene en de kerk stonden trouwens beukenbomen, maar ook deze zijn niet te ontwaren op de pentekening. We merken trouwens ook drie hoge huizen op, twee links en één rechts van het kasteelhof.

Twee ervan zijn duidelijk in steen opgebouwd, van de laatste is het bouwmateriaal onduidelijk. Deze gebouwen zijn allen herbergen. Het gaat van links naar rechts vermoedelijk om de Swaene, ’t Gulden Hooft en den Inghel (of ’t Schaeck aan de overkant van de straat).

clip_image011

Pieter Bruegel de Oude, ‘Basrode’, detail. (Copyright Staatliche Museen zu Berlin, Kupferstichkabinett, nr. KdZ 5763, Berlijn, Duitsland)

Het volgende fragment toont ons vooral de Schelde en de Kastelse oever. Er was duidelijk een kunstmatig ‘hoofd’ aangelegd, die niet diende als aanlegplaats maar wel om de stroming te breken en zo de rest van de ingedijkte oeverlanden te beschermen.

Te Baasrode vervulde het ganse kerkhoofd deze functie door haar natuurlijke ligging en had men zoals reeds gezegd geen andere keuze dan noodgedwongen (de kerk stond erop) periodieke herstellingswerken uit te voeren.

Over de volledige Kastelse oever heen werden er door de geschiedenis heen verschillende reeksen van deze riviervernauwende hoofden aangelegd om de indijkingen te beschermen en de bolle oevergebieden naar het zuiden toe door middel van verzanding kunstmatig uit te breiden, tot grote ergernis van de bewoners aan de overkant van het water, die hun landerijen aan de holle oevers stelselmatig onder de golven zagen verdwijnen.

De volledige oeverbewoning van de Nieuwen Briel was tegen de eeuwwisseling door het water verzwolgen, terwijl bijvoorbeeld ook de Buggenhoutse scheepswerf (vermoedelijk op de grens van de Ouden en Nieuwen Briel) toen hoogstwaarschijnlijk al onder de golven was verdwenen.

De gedurige uitbreiding van Kastel en de hieraan gekoppelde afspoeling van het Brielgebied nam over de eeuwen heen zo’n proporties aan, dat de archeoloog die de sporen van de historische haven van den Ouden Briel wil terugvinden ondertussen zowat op Kastels grondgebied mag beginnen graven.

Verder wijzen de vele boten en bootjes op de pentekening erop dat de Schelde toen druk bevaren werd, al kan het natuurlijk altijd zijn dat ze aan de fantasie van Bruegel ontsproten. De aanlegplaats van de veerboot te Kastel is jammer genoeg niet zichtbaar op deze foto; die bevond zich net achter de toch wel opvallende vernauwing van de Schelde.

Geen wonder dat het kerkhoofd van Baasrode doorheen de eeuwen vaak werd uitverkoren als eerste locatie stroomopwaarts van Antwerpen om een militaire brug te bouwen, de rivier toe te palen of om er de vernauwde rivier te controleren met behulp van grof geschut.

clip_image013

Jan Brueghel de Oude, ‘Bassere in Flandre’, detail. (Copyright British Museum, inventarisnr. RN 1946,0713.148, Londen, Verenigd Koninkrijk)

Voor dit fragment is de kopie van betere kwaliteit. Het gaat om een typisch boerenhuis naar toenmalige normen. Links ervan staat een persoon afgebeeld. Opmerkelijk is dat er schijnbaar een oeverweg aan de dijk liep, die vanuit de rechterkant met een boog naar het huisje liep.

Strategisch kon men de ligging van de woonst echter niet noemen; vlak naast de zeer lage oever en juist vóór het begin van de dijk aan de Broekkant. In het verleden mocht dat misschien wel doenbaar zijn, maar de Schelde begon juist in deze periode een waar probleem te vormen voor de oeverbewoners. H

et is dus nog maar de vraag hoeveel jaren dit huis bewoond bleef na deze vastlegging op papier. In 1559 of 1568 vond immers net op deze plaats één van de zwaarste dijkbreuken uit de Baasroodse geschiedenis plaats, met als gevolg dat men de hele dijk diende te verleggen en het gedaan was met de oeverbewoning op lage grond.

clip_image015

Een vereenvoudigde weergave van het noordelijke gedeelte van Baasrode-centrum in de zestiende eeuw. In het rood zijn de gebouwen aangeduid die vermoedelijk zichtbaar zijn op de pentekening van Pieter Bruegel de Oude.

In het kader van een boek over de Baasroodse geschiedenis hebben we het geluk gehad een schilderij terug te vinden, gebaseerd op deze pentekening. Het kan vreemd klinken dat niemand tot dusver de link met Baasrode had gemaakt, maar dat komt omdat de gehele rechterzijde van het canvas toegewijd is aan Antwerpen.

Ondanks dat de schilder via lichtwerking aangeeft dat Baasrode zich veel verder bevond, vloeien beide onderwerpen vlot in elkaar over. Buiten Baasrode-centrum zien we nog de Kastelse oever, de Schelde en een deel van het zijriviertje de Vliet, waarna de oever overloopt in een kade en het Antwerpse gedeelte van het schilderij een aanvang neemt.

We hebben een zicht op een kleine vismarkt ter hoogte van de Kronenburgtoren en in de verte zien we de kerk van de Sint-Michielsabdij en de O.L.V.-kathedraal opdoemen. Ook de bootjes van de pentekening zijn overgenomen in het schilderij.

De twee bootjes die zijn aangemeerd aan de Scheldeoever ten noorden van Baasrode bevinden zich hier evenwel aan de kade te Antwerpen, terwijl het klein bootje aan de voorzijde van de pentekening nu aan het palaveren is met een schipper. Links is dan weer een grote kraak (schip) afgebeeld.

clip_image017

Zicht op het havenbedrijf met vismarkt te Antwerpen. Vissers brengen vis, oesters en mosselen naar de vismarkt. Op de voorgrond links wordt een korf mosselen uit een schip gelost en in een boot gestort. Op de voorgrond rechts onderhandelen kopers over de prijs van de aangevoerde vis. (Havenbedrijf en markt te Antwerpen, anonieme meester, rond 1600. Olieverf op paneel. Copyright museum Fritz Mayer Van Den Bergh museum te Antwerpen, inv. nr. MMB.006)

clip_image019

Detail van het schilderij met zicht op de belangrijkste aanlegkaaien van het kerkhoofd en de kerk. Achter de drie schepen zien we nog een vierde aan een verder gelegen kaai, terwijl links daarvan de mast van een vijfde schip zichtbaar is. Op het schilderij zijn ook een aantal personen weergeven, waaronder schijnbaar ook een ruiter. (Havenbedrijf en markt te Antwerpen, anonieme meester, rond 1600. Copyright museum Fritz Mayer Van Den Bergh museum te Antwerpen, inv. nr. MMB.006)

Het lijkt erop dat het schilderij verband houdt met de vishandel tussen Antwerpen en Baasrode. De gemeente stond voor 1561 immers grotendeels in voor de bevoorrading van vis en schelpdieren voor een groot deel van de Denderstreek, Brussel en geheel West-Brabant, dewelke grotendeels vanuit Antwerpen werden ingevoerd.[11] De vraag is nu: wie heeft dit schilderij vervaardigd, waarom en wanneer?

Helaas kunnen we hier geen sluitend antwoord op geven. Qua stijl geeft het werk geen enkele indicatie een Pieter Bruegel de Oude te zijn, maar daarentegen valt het wel perfect te rijmen met de stijl van Jan Brueghel de Oude en anderen vanaf 1590. Maar toen waren de afgebeelde Baasroodse bouwwerken echter stuk voor stuk vernietigd en vervangen door andere, terwijl ook de vishandel sterk aan belang had ingeboet.

Hoe valt dat nu te rijmen? De reden dient vermoedelijk gezocht te worden in het feit dat er vanaf het einde van de zestiende eeuw een grote industrie bestond in het produceren van schilderijen met anachronistische elementen.

Het toenmalige publiek in de Zuidelijke Nederlanden had een grote interesse in afbeeldingen die meerdere lagen hebben, visuele puzzels, in het herkennen en bespreken van beeldelementen, enzovoort. Al blijft de rode draad Baasrode-Antwerpen-vishandel iets te toevallig, toch kunnen er geen zekerheden ontleend worden aan het schilderij.

Een origineel of een kopie naar een origineel van Pieter Bruegel de Oude lijkt immers uitgesloten, terwijl Jan Brueghel de Oude nu net iemand was die zeer bedrijvig was in het ontlenen van beeldelementen uit het werk van zijn vader.

Jan was daarenboven hoogstwaarschijnlijk in het bezit van de originele pentekening, want ook de kopie van Londen is aan hem toegeschreven. Om al deze redenen is het aannemelijk dat ook dit schilderij van zijn hand is.

Wat de ontstaansgeschiedenis van dit kunstwerk ook is, het belichaamt op duidelijke wijze de onderlinge verbondenheid van Baasrode met Antwerpen en vormt opnieuw een interessante toevoeging aan de boeiende geschiedenis van deze Scheldegemeente.

Bart De Bondt

Met medewerking van Prof. Dr. Manfred Sellink

clip_image021

De huidige Baasroodse kerk geprojecteerd op de pentekening van Pieter Bruegel de Oude.


[1] Pieter Breugel de Oude (geboren 1525-30, gestorven 1569) had naast een dochter twee zonen, Pieter Brueghel de Jonge (1564-1638) en Jan Brueghel de Oude (1568-1625). Om onbekende reden schreven beide zonen hun naam als Brueghel en niet als Bruegel.

[2] De overzet naar Antwerpen mocht “alleenlyck maer geschieden met het convoyschip”, en dat passagiersveer had sinds “smenschen gedenckenisse altijt tot Baesrode gelegen”. Zo ontstond in 1626  nog een juridisch geschil tussen Antwerpen en Dendermonde wanneer Dendermondse goederenschepen sinds enige tijd passagiers meenamen “die hun niet en willen transporteeren naer de prochie van Baeserode”.

Uiteindelijk werd een compromis gesloten door toch toestemming te verlenen aan zwangere vrouwen, kreupelen en zieken. In ruil moest men wel het veerloon betalen aan de konvooischippers. In 1636 werd het geschil definitief opgelost door het instellen van een passagiersveer van Dendermonde op Baasrode.  (Bron: Stadsarchief Antwerpen, Archief Schippersambacht, GA.4313)

[3] COEN, I., De eeuwige Schelde? Ontstaan en ontwikkeling van de Schelde, Waterbouwkundig laboratorium, 2008, pp. 62-65.

[4] De handel op de Dendermondse weekmarkt was omstreeks 1540 al jarenlang sterk ingekrompen omdat de Dendermondse poorters en handelaars in grote getale buiten de stad gingen wonen.

De meesten trokken met name naar Baasrode, waar zich ondertussen de hoofdelementen van de handel richting Antwerpen en Mechelen bevonden, waaronder de algemene stapel en de handel in buitenlandse goederen.

met name het uitsluitend recht van opslag, lading en lossing voor een groot aantal koopmanschappen aan de stad werd toegewezen. De zeer strenge privileges werden later gemilderd door akkoorden met Aalst en Antwerpen.

[5] COEN, I., De eeuwige Schelde? Ontstaan en ontwikkeling van de Schelde, Waterbouwkundig laboratorium, 2008, p. 71.

[6] REGNAUT, E., Catalogue d’une très riche collection d’autographes, d’estampes, de dessins, dl. 5, Gent, Van Doosselaere, 1865, p. 20.

[7] VAN VAERNEWYCK, M., VANDERHAEGEN, F.(ed.), ‘Van die beroerlicke tijden in die Nederlanden en voornamelick in Ghendt 1566-1568’, deel 2, Gent, 1872-1881, p. 129.

[8] Een ‘hoofd’ is een uitsprong in het water, waar doorgaans met schepen aangelegd kan worden of dewelke kunstmatig wordt aangelegd om de kracht van het water te breken. Het Baasroodse kerkhoofd vormde een grote, natuurlijke halfronde vernauwing van de Schelde waar zich de voornaamste kades bevonden. Ze werd vaak omschreven als het ‘hoofd van Baasrode’.

[9] Stadsarchief Dendermonde, Oud kerkarchief parochie Baasrode, nr. 15, rekening van 1594.

[10] Latere getuigenissen van inwoners van Sint-Gillis, Denderbelle en Zwijveke, Grembergen, Sint-Amands, Mariekerke, Buggenhout en Antwerpen. (Stadsarchief Dendermonde, Archief schepenbank Baasrode-Vlassenbroek en van de heerlijke griffie van Sint-Ursmarus-Baasrode, nr. 5, 16 en 221. documenten van maart-april 1663 en mei 1670)

[11] Binnen het Brussels vismijnreglement van 1450 hadden Baasroodse vishandelaars zelfs speciale rechten. Bij de vernieuwing van het reglement in 1517 was daar geen sprake meer van, maar wordt wel duidelijk dat de zout- en zoetwatervis vanuit Antwerpen en Steenbergen (Nederland) per schip naar Baasrode (Schelde) of Mechelen (Dijle/Rupel) werd vervoert, om vanaf daar over de weg met wagens, paarden en mitter hant naar de vismijn te getransporteerd te worden. (Bron: LAURENT, Ch., LAMEERE, L., SIMONT, H., Recueil des ordonnances des Pays-Bas. Deuxième sèrie, 1506-1700, 1893, Brussel, pp. 537-8.)