Het Laatste Nieuws in 1914–Aanval op Dendermonde met zware Duitse verliezen afgeslagen

Het Laatste Nieuws stopt al enkele weken een kopie van haar krant van 100 jaar voordien bij de krant van de dag. Een leuk en ook wel interessant initiatief. En vorig weekend was het dan de krant van 6 september die men kon lezen. Het waren duidelijk andere krantentijden.

Maar wat 100 jaar later nog steeds hetzelfde is gebleken zijn de vette sensationele titels en de kwaliteit van haar berichtgeving die even belabberd is als wat ze nu aan haar lezers dagelijks serveert over andere conflicten in de wereld zoals Syrië, Iran of Oekraïne. Liegen is toen en ook nu nog steeds de hoofdbekommernis.

Zo wist de krant van 6 september 1914 te melden dat het Belgische leger de dag voordien met succes de aanval op Dendermonde had afgeslagen en de Duitse aanvaller daarbij zware verliezen had toegebracht.

Het Laatste Nieuws - 6 september 1914 - Verovering van Dendermo

Het Belgische leger behaalde volgens Het Laatste Nieuws van 6 september 1914 de dag voordien in Dendermonde een klinkende overwinning op het Duitse leger.

Een mens vraagt zich dan af wat de lezers van toen uit de omgeving zoals in Wichelen of Wetteren waar de krant nog vermoedelijk te krijgen was of wat de soldaten toen moeten gedacht hebben bij het lezen van zoveel onzin.

De aanval op Lebbeke begon vanuit de richting Asse en Mazenzele op 4u30 en tegen ongeveer 10u30, dus zes uur later, zaten ze aan het spoorwegstation van Moerzeke in Grembergen aan de grens met Hamme en over de Schelde. Een 20 kilometer verder, ongeveer vijf uur stevig wandelen.

Veel gevochten was er daar niet en vermoedelijk vielen de meeste Duitse gewonden bij het vernielen van de woningen onderweg van Lebbeke naar Dendermonde en het zich lazarus drinken van de door hen gestolen wijn uit de Dendermondse burgerhuizen. Een gevolg dan van snijwonden veroorzaakt door de vele gebroken wijnflessen.

Aan beide kanten vielen er voor zover geweten bij de slag om Dendermonde relatief weinig doden door het oorlogsgeweld. Maar voor Het Laatste Nieuws was er sprake van zware Duitse verliezen. Het is maar wat je ‘zware’ noemt natuurlijk.

Er is duidelijk qua kwaliteit in die 100 jaar op journalistiek vlak geen echte verandering merkbaar. Nu heeft men het over vrijheidsstrijders in Syrië en democraten in Oekraïne. Zelfde onzin, zelfde krant.

Willy Van Damme

De Groote Oorlog–Herleef de bange Dendermondse septemberdagen

Paul Putteman is een politieman in hart en ziel maar ontdekte de voorbije paar jaar een nieuwe passie, geschiedschrijving. Hier verscheen al een interview met de man rond zijn boek ‘Bange septemberdagen’, uitgegeven door de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde als haar jaarboek. Het is nog steeds bij de Dendermondse musea te verkrijgen.

Het werk is een aanrader voor wie meer wil weten over wat zich hier in de wijde regio die periode van september tot midden oktober juist afspeelde. Het is een schokkend relaas over wat oorlog veelal betekent.

Komende zondag om 20 uur in het Dendermondse cultuurcentrum Belgica vertelt hij over deze krijgsgebeurtenissen en doet dat ook aan de hand van verhalen uit die periode met getuigenissen van rechtsreeks betrokkenen.

Paul Putteman

Paul Putteman bij de plaats waar in 1914 de strategische Scheldebrug lag. De Duitsers wilden het Belgische leger dat in Antwerpen lag omsingelen en moest om die reden de Scheldebrug innemen. Het lukte niet. Pas op 8 oktober 1914 slaagde het Duitse leger erin om stroomopwaarts in Schoonaarde de Schelde over te steken en Berlare en zo het Waasland en Antwerpen te veroveren. Maar dan was het Belgische leger al grotendeels weg richting de IJzervlakte.

Daarnaast wordt er ook via beelden een overzicht gegeven van straat tot straat van de vernielingen die het Duitse leger van 4 tot 6 september aanrichte in de stad. Behoudens de huizen die dienden voor de Duitse officieren en enkele belangrijke historische gebouwen staken zij alles heel methodisch in brand. Ook andere oorlogsmisdaden komen aan bod.

En nadien kwam dan een maand lang de slag tussen het Belgische en Duitse leger om de stad en haar strategische Scheldebrug. Met zware artilleriebombardementen en een front dat heen en weer golfde door de stad. Alles lag in puin en zelfs 50 jaar later leefden mensen nog in houten noodwoningen opgericht na 1918.

De ooit welvarende en zelfs rijke stad bereikte pas in de jaren zeventig een deel van haar vroegere glorie. Lang was het een van de meest verpauperde regio’s in Vlaanderen. Een in België amper gekend drama.

Paul Putteman brengt dit op zondag 15 juni in beeld onder begeleiding ook van de groep Caesars Nose van het duo Hans Quaghebuer en Mieke Laureys die volksliederen en verhalen brengt uit deze periode. Ook worden er aan dit leed gewijde gedichten voorgedragen. Entree is 5 euro.

CC Belgica, Kerkstraat 24, Dendermonde te 20 uur.

Foto gezocht – Was tsaar Peter ooit in Baasrode?

PERSBERICHT

Was de Russische tsaar Peter I ‘de Grote’ ooit in Baasrode?

Beloning voor foto van optocht die herinnert aan dat vermeende bezoek

Al een tijd zijn Baasroodse historici op zoek naar het verleden van hun dorp en recent ontdekte men daarbij het verhaal over het vermeende bezoek van de legendarische Russische tsaar Peter I ‘de Grote’ aan Baasrode. Dit voorval bleek totaal uit het geheugen van de gemeente verdwenen te zijn.

Baasrode - Inhuldiging burgemeester Achiel De Kinder - Voorblad

Daarbij werd recent in het Dendermondse stadsarchief een document gevonden betreffende een optocht ter gelegenheid van de inhuldiging van de toenmalige burgemeester Achiel De Kinder op 22 mei 1927. Daarbij bleek een deel van die optocht gewijd te zijn geweest aan dit bezoek.

Een groep Baasrodenaren samen met professor Emmanuel Waegemans, die werkt aan een boek hierover (1), zijn nu op zoek naar een foto van dit deel van de optocht van die 22ste mei 1927.

Baasrode - Inhuldiging burgemeester Achiel De Kinder - Verdelin

Het betrof hier praalwagen vier die te paard het hof van de toenmalige tsaar uitbeeldde met daarbij zowel de tsaar als zijn echtgenote alsmede hun beider gevolg.

Men is hierbij bereid 100 euro als beloning te geven aan eenieder die een foto van dit deel van die stoet bezit en ter beschikking wil stellen voor onder meer dit historisch werk.

Dit dient wel voor 31 maart van dit jaar te gebeuren.

Tsaar Peter I ‘de Grote’ leefde van 1672 tot 1725 en was tsaar van Rusland van 1682 tot 1725. Hij is verder de stichter van Sint-Petersburg dat hij ook tot hoofdstad maakte. Hij wordt gezien als een vernieuwer die bovendien drie reizen doorheen Europa maakte op zoek naar onder andere nieuwe technologieën voor zijn land. Vooral de scheepsbouw droeg daarbij zijn grote belangstelling.

Peter 1 De Grote - Standbeeld, Kloosterstraat in Antwerpen - Manu Waegemans

Het standbeeld voor Peter I De Grote op het plein aan de Kloosterstraat in Antwerpen.

Daarbij bezocht hij van augustus 1697 tot 25 mei 1698 en van december 1716 tot augustus 1717 ook onder meer Nederland en de toenmalige Oostenrijkse Nederlanden. Hier bezocht hij voor zover bekend Antwerpen, Brussel, Luik, Spa, Namen en Nieuwpoort.

Baasrode was in die periode in de Oostenrijkse Nederlanden een belangrijk centrum voor de scheepsbouw en scheepsvaart geworden. Een bezoek van de tsaar en zijn gevolg aan Baasrode lijkt dan ook niet onlogisch. Zeker daar er toen tweemaal per dag een bootverbinding heen en weer was tussen Antwerpen en Baasrode.

De Baasroodse scheepsbouw moet zeker zijn belangstelling hebben genoten en mogelijks gezien als een interessante tussenstop voor het gevolg.

2 maart 2014

Verdere informatie:

Prof. Emmanuel Waegemans (KUL), Ballaarstraat 106, 2018 Antwerpen, 03 /237.80.10, emmanuel.waegemans@telenet.be

Willy Van Damme: Rootjensweg 3, 9200 Grembergen-Dendermonde – 052/22.59.09 of 0478/90.11.07, willy.vandamme@scarlet.be

1) Professor Waegemans is een autoriteit op dit vlak en publiceerde er al meerdere werken over.

Paul Putteman – De slag om Dendermonde van september 1914

Het jaar 2014 wordt in Dendermonde en op veel plaatsen elders in het land het jaar om de eerste wereldoorlog, de Groote Oorlog, te herdenken. In de ochtend van 4 september, nu straks 100 jaar geleden, viel Dendermonde in handen van het oprukkende Duitse leger en die installeerde in het Dendermondse een waar terreurregime met standrechtelijke executies, gijzelnemingen, plunder en brandstichtingen. Dendermonde werd bijna geheel in brand gestoken.

DF.2013.1. (11)

Doordat Dendermonde tussen 9 en 29 september 1914 terug in handen van de Belgen was gevallen konden er veel foto’s van de vernielde stad worden genomen en getuigenissen verzameld. In juli van 1914 ging het Ros Beiaard (dus na de schoten in Sarajevo) nog uit en keek men hoopvol naar een rijke toekomst. Weken later was er alleen nog maar puin over. (Foto Stedelijke fototheek)

Een rijke stad wordt ruïne

Het was mogelijks de zwartste episode uit de meer dan 1000 jaar oude Dendermondse geschiedenis. Wat in augustus 1914 nog een rijke en economisch belangrijke stad was werd plotsklaps omgetoverd tot een sociaal-economisch achtergesteld gebied, een ruïne. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw, dus vijftig jaar later, leefden er nog steeds mensen in houten noodwoningen.

Om de stad werd tussen 4 september en 7 oktober, vijf weken lang, tussen het Belgische leger en de Duitsers hard gevochten.  En nochtans is er hierover weinig gekend. Zelfs in het magistrale boek van de Aalsterse historica Sophie De Schaepdrijver over de Groote Oorlog ‘De Groote oorlog – Het koninkrijk België tijdens de eerste wereldoorlog’ komt dit verhaal niet eens voor.

Ook in Dendermonde zijn er amper mensen die weet hebben van de ware aard van de gebeurtenissen toen tijdens die barre septemberdagen van 1914. En nochtans heeft dit ook grote gevolgen gehad. De uitvallen van het Belgisch leger in die dagen en de herovering van de stad op 9 september speelden naast enkele andere belangrijke elementen mee een rol bij de cruciale slag aan de Marne boven Parijs.

En toen verloor Duitsland feitelijk de oorlog. Niet direct uiteraard, maar na de gevechten aan de Marne bleek Parijs voor Duitsland onbereikbaar en ontaarde alles in de gruwelijke stellingenoorlog en uiteindelijk de smadelijke nederlaag van de troepen der Duitse keizer.

Oudheidkundige Kring Land van Dendermonde

Dendermonds politiezonechef Paul Putteman heeft over dit deel van de Groote Oorlog een boek geschreven met als titel ‘Bange Septemberdagen’. Het wordt vrijdagavond aan het publiek voorgesteld tijdens de jaarvergadering van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde. Die gaf het uit als het jaarboek 2013 van de vereniging.

Het werd met zijn meer dan 400 pagina’s een meer dan stevig werk. En met een omvangrijke en zeer gevarieerde bronnenlijst geeft het ook een zeer goede indruk. Het oogt op wetenschappelijk vlak dan ook erg degelijk. Geschiedschrijving zoals het hoort en er meer van zou moeten te zijn.

Paul Putteman

Paul Putteman is geen historicus maar hier met ‘Bange septemberdagen’, zijn proefstuk, bewees hij een degelijk amateurhistoricus te zijn.

Hij gebruikte niet alleen Belgische militaire bronnen of lokale al vroeger gepubliceerde werken maar ook private archieven zoals die van de familie van oorlogsburgemeester Leo Bruyninckx, Duitse oorlogsgeschriften en publicaties en uiteraard Britse, Amerikaanse en Franse documenten en boeken. Het is ook mooi en op een nuttige wijze geïllustreerd.

Het moet hierover dan ook niet alleen het eerste alles omvattende werk zijn maar ook het ultieme. Daarna – zo lijkt het toch – kan er alleen nog over minder belangrijke details verder geschreven worden. Een fikse krachttoer voor een politieman, oud-rijkswachter en ex-student van de militaire school. Een gesprek.

Is dit uw eerste boek en hoe kwam U er toe?

Buiten wat geschriften over politiezaken is dit mijn eerste werk. Als kind hoorde ik thuis verhalen over zware misdaden die men toen tegen familieleden pleegde. Ik ben dit een paar jaar geleden uit nieuwsgierigheid eens gaan onderzoeken en dat bleek te kloppen. Dit nagaan ging ook vrij goed. Ik kreeg zelfs vlot het verslag van de dokter in handen die de autopsie had gedaan van mijn verre oom. Bleek dat men die gewoon levend had begraven. En dan ben ik mij beginnen afvragen waarom de Duitsers zich in ‘s hemelsnaam zo hadden vergrepen aan wat toch onschuldige en machteloze burgers waren. Ook het militaire aspect boeide mij wel. ik had immers ook nog op de kadettenschool van het leger gezeten.

Het Schlieffen -Molkteplan Duits leger 1914

Reeds in 1906 maakte men in Duitsland het Von Schlieffenplan op voor de verovering van België en Frankrijk. Nochtans had Pruisen en zo Duitsland het neutraliteitsverdrag van 1839 voor België ondertekend. Het bleek voor Berlijn een vodje papier. Zie op de kaart hoe men het westen en noorden van België in het plan links liet liggen.

Wat krijgt men in het boek te lezen?

Eerst geeft ik een schets van de algemene toestand in Europa toen met de aanleiding voor de oorlog en ook met een beschrijving van het Duitse aanvalsplan. Dan komt in hoofdstuk 2 de manier waarop België zich hierop voorbereidt met nadien dan de wijze waarop men zich toen in Dendermonde organiseerde. Hoofdstuk 4 bespreekt dan de gevechten om Dendermonde. Zo zoek ik naar de vraag waarom men pas zo laat in Dendermonde arriveerde en men de stad niet bezet kon houden. Dat had dan weer te maken met de behoeften van het Duitse leger elders. Bij Parijs werd er zwaar gevochten en in Oost-Pruisen waren de Russen in de aanval gegaan. Men had gewoon onvoldoende troepen om de stad te houden en Antwerpen echt onder druk te zetten. Het is de eerste maal dat de gevechten om Dendermonde in het groter geheel van de oorlogvoering worden geplaatst. Het verklaart het heen en weer gaan van de krijgsverrichtingen hier. Zo is er de vraag waarom het toch succesvolle offensief van 26 en 27 september plots werd afgebroken. De officieren daar begrepen dat niet. Maar het was een actie die men deed op vraag van de Fransen die zo meer armslag wilden hebben aan de Marne. De terugtrekking van 27 september was trouwens al voor de start van die aanval gepland.

De van 6 tot 13 september durende slag om de Marne speelde dus een belangrijke rol in de krijgsverrichtingen hier?

Inderdaad. Zo is het Duitse korps dat Dendermonde op 4 en 5 september vernielde onmiddellijk daarna naar Frankrijk gestuurd omdat men hen nodig had. Van de zes Duitse divisies bleven er rond Antwerpen maar drie meer over die dan tegenover zeven Belgische stonden.  Vandaar dat Belgisch offensief op 9 september, de tweede uitval vanuit Antwerpen, toen de slag aan de Marne volop bezig was. De Duitsers hebben onmiddellijk een 70.000 man naar hier moeten sturen om hun aanvoerlijnen die voor een belangrijk deel via het Brusselse spoorwegknooppunt en Charleroi liepen te beveiligen. Zonder die spoorwegen zouden ze zware problemen met hun aanvoerlijnen hebben want de gewone wegen waren toen nog erg slecht. Uiteindelijk waren de Belgen op 27 september bij hun derde uitval tot bij Merchtem en Asse geraakt, hadden ze het Aalsterse stadscentrum bevrijd en zuidelijker in Welle de Dender overgestoken. Het zijn deze aanvallen die ervoor zorgden dat de Duitsers verzwakt aan de Marne stonden. De Duitse troepen die hier zaten kwamen daardoor gewoon te laat. Ze werden pas op 11 september naar Frankrijk gestuurd en dan was de slag feitelijk al verloren. Ook was het Russische leger veel vlugger paraat dan de Duitsers hadden gedacht en diende men daarom snel troepen van het westen naar het oosten te voeren. Een derde element was de gebrekkige coördinatie tussen het eerste Duitse leger van Alexander von Kluck en tweede leger van Karl von Bülow waartussen een gat was gelaten. En dat zagen de Fransen natuurlijk en die kregen daarbovenop ook Britse steun. En de slag aan de Marne is echt cruciaal geweest voor de finale afloop van de oorlog vier jaar later.

Positie troepen op 22 augustus 1914

Op deze kaart is duidelijk de sterke verdedigingsgordel omheen Antwerpen te zien. Het verklaart waarom men voor Dendermonde opteerde om de Schelde over te steken en zo die vestiging en ook het Belgische leger te omsingelen.

Hoe was de positie van het Belgische leger?

Dat leger was natuurlijk veel zwakker dan het Duitse. Daarom ook dat dit een andere strategie toepaste en niet in een open gevecht met de Duitsers ging maar een soort guerrillaoorlog voerde. Een open veldslag kon men niet aan. Men viel met de fiets in kleinere groepen en vertrekkend vanuit een der forten de Duitse troepen aan en trok zich desnoods snel terug. De Duitsers dachten ook dat ze snel dat Belgische leger zouden verslagen hebben. Eens Brussel ingenomen vermoedde men dat de strijd hier wel zou gestreden zijn. Ze zagen dus niet het nut in om steden als Mechelen, Dendermonde, Gent en Antwerpen aan te vallen. Die spoorwegen richting Frankrijk interesseerden hen, de rest niet echt. Maar dat bleek een misrekening te zijn. En dus kwamen ze hier pas op 4 september toe omdat ze toen inzagen dat het Belgisch leger zich had ingegraven in Antwerpen en een blijvend gevaar was. En Antwerpen was toen de grootste vestiging in de wereld met 35 forten en schansen en dit in een dubbele ring omheen de stad. Met daarbij dan nog de wallen. Daarom ook kon men de brug in Temse niet innemen en moest men wel afzakken naar Dendermonde, waar de volgende brug over de rivier lag. Het Belgisch idee was dat de Engelsen dan met hun vloot de Schelde zouden opvaren om zo met hun steun vanuit Antwerpen de Duitsers in de rug aan te vallen. Maar het neutrale Nederland weigerde de Britten de doorgang op de Schelde.

Hoe viel Dendermonde dan toch?

Na de aanval van 26 en 27 september kregen de Belgen het hier erg lastig. De Duitsers hadden toen veel artillerie samengetrokken en ten zuiden van Antwerpen een zestal divisies en wat brigades verzameld, een 120.000 man. Ze poogden dan kost wat kost de Schelde hier over te steken. Op 29 september nemen ze de stad terug in en in de nacht van 1 op 2 oktober willen ze hier echt de linkeroever bereiken. Maar de Belgen doen de brug dan toch springen en dus lukt het de Duitsers hier niet om de linkeroever te bereiken. Er wordt dan ook zwaar geschoten op de Belgische verdediging maar die was te sterk.

Aanval op Dendermonde van 4 september 1914

Deze kaart toont duidelijk de snelheid waarmee het Duitse leger op 4 september Dendermonde veroverde. Men begon ten zuiden van Lebbeke om 4u30 en was al om 10 uur aan de Schelde. De forten om Dendermonde zoals Fort Rozenbroek aan de grens met Lebbeke en de haastig gegraven gracht rondom de stad plus de stadswallen bleken nutteloos.

Maar ze raken dan toch over de Schelde?

Daarna pogen ze vermoedelijk dan een oversteek te doen in Baasrode. De Belgen in Kastel op de linkeroever horen plots veel getimmer op de scheepswerven in Baasrode en vermoeden dat men er een pontonbrug wil maken. Vanuit het fort van Bornem werden die werven daarom kapot geschoten. Vanaf 4 oktober beginnen de Duitsers dan met zeer zware bombardementen in Schoonaarde en Berlare. Dat oversteken lukt hen in de nacht van 6 op 7 oktober. De Duitsers hebben op dat ogenblik 2 bataljons over de rivier tegen 1 bataljon Belgen. Eerst lijken de Belgen het er te halen maar door de erg intense Duitse bombardementen moeten de Belgen zich ‘s avonds terugtrekken tot de Polsgracht tussen Zele en Berlare. Waarna de Duitsers de volgende nacht vlakbij in Eegene een pontonbrug bouwen en hun zwaar materiaal overbrengen samen met vele duizenden soldaten. Antwerpen is dan feitelijk omsingeld. Het gros van het Belgisch leger, een 75.000 man, is echter wel al uit Antwerpen weg maar een divisie, de vestingtroepen en een Britse brigade blijven achter en geven zich dan maar liever over aan de Nederlanders.

Waarom stak men dan Dendermonde in brand? Er was daar het verhaal van de vrijschutters. Was dat de oorzaak?

Om dat te vatten moet men teruggaan naar de geest van die tijd en de mentaliteit die toen in Duitsland heerste. Duitsland zag zichzelf als de bakermat van de beschaving die Europa moest overheersen. Na de Duitse eenmaking onder de erg geslepen kanselier Bismarck werd het land snel de grootste mogendheid in Europa. Zij voelden zich beter dan de rest, cultureel superieur. Reeds in 1906 bestond er een concreet plan om eerst Frankrijk te veroveren en nadien dan Rusland te pakken. Het ontwerp van graaf Alfred von Schlieffen dat men aangepast door Helmuth von Moltke in 1914 gebruikte dateert uit 1906. Er was ook grote onvrede over het feit dat men weinig kolonies bezat. Daarvoor was men te laat gekomen. Bovendien vonden ze dat die kleine staatjes zoals Nederland en België maar best konden verdwijnen. Men wilde Europa veroveren en begin 1914 ziet men in de Duitse pers verhalen verschijnen over hoe ondraaglijk de toestand met een klein gehouden Duitsland wel was. Ook aan hun universiteiten heerste die opvatting. Men wou echt oorlog voeren, de wereld redden door hen de Duitse cultuur op te dringen.

Paul Putteman

Paul Putteman aan de plek waar vroeger de Scheldebrug lag waarvoor zolang gevochten werd. Ze lag in die periode in de verlenging van de Veerstraat met de Gauwweg in Grembergen. De Veerstraat vormde toen het lokale schipperskwartier, incluis de huizen van plezier.

En dat had gevolgen voor de militaire strategie?

Duitsland had natuurlijk het verdrag van Den Haag van 1899 over oorlogsvoering en krijgsgevangen en zo ook de bescherming van de burgers ondertekend, maar onder meer kanselier Otto von Bismarck, de man van de Duitse eenmaking, had daar zo zijn ideeën over. Voor hem waren verdragen iets dat je feitelijk niet hoefde te respecteren als daar nood aan was. Het Duitse leger stelde in de instructies wel dat men dit verdrag diende na te leven maar daar werd steeds bijgevoegd dat het eerste doel altijd de militaire objectieven zijn. Komen die in gevaar dan moet je dat verdrag negeren. Aan de militaire school werd dan ook onderwezen dat als er het gevaar was door burgers beschoten te worden je dan heel radicaal tegen hen mocht optreden. Standrechtelijke executies van burgers waren in hun visie geen probleem. Men gaat daarbij zelfs terug op de theorieën van Carl von Clausewitz uit 1830 die stelde dat een humanitair gevoel gevaarlijk was voor de militair want ze kunnen hem afleiden van zijn doel.

Wat er dus gebeurde in de zogenaamde martelaarsteden Visé, Sambreville, Aarschot, Leuven, Andenne, Dinant en Dendermonde was hiervan een gevolg en dus speelde dit verhaal van franc-tireurs geen rol?

Hun militaire richtlijnen lieten dat toe. Ze zaten echter ook met het trauma van hun oorlog van 1870 tegen Frankrijk toen zij met franc-tireurs te maken hadden gekregen. Ze gingen er daarom vanuit dat dit in België ook zou gebeuren. Je kreeg dan onmiddellijk na de inval in de Duitse pers verhalen over Belgische burgers en vooral vrouwen die Duitse soldaten vermoorden en zelfs hun ogen uitstaken. Zelfs in ziekenhuizen. Er was onder die soldaten als gevolg daarvan een gemengd gevoel en de overtuiging dat dit zo was. Er staat in het boek een in Lebbeke ontdekte brief van een Duitse soldaat die zijn broer waarschuwt dat als hij naar België komt moet oppassen voor de burgers. Dat was allemaal gelogen maar werd blijkbaar bewust via de pers verspreid om zo een sfeer te scheppen.

Het Duits leger had bij hun verovering van Dendermonde toch alle nodig materiaal al mee om de stad in brand te steken?

Het materiaal voor brandstichting was een vast onderdeel van de Duitse troepen. De pioniers bouwden bruggen maar hadden ook alles om te vernielen, gebouwen in brand te steken. De Duitse soldaten waren er echt van overtuigd dat burgers voor hen een gevaar waren. En zodra er op hen geschoten werd dan stelde men nogal snel: ‘burgers hebben op ons geschoten’. Veel heeft ook te maken met de guerrillatactiek van het Belgisch leger die zich met hun fietsen en in kleinere groepen snel verplaatsten en daar toesloegen waar ze konden. Ze verscholen zich ook al eens in burgerhuizen. Want een open gevecht tussen grote eenheden konden de Belgen nooit winnen. Dat wist onze generale staf. Vandaar die strategie van een kat- en muisspel vertrekkend vanuit hun forten. Zo was er ten noorden van Lebbeke een versterking waar de Belgen post vatten, onder meer in huizen. Het gevolg is dat de Duitsers zich uit weerwraak er vergrijpen aan de burgers in de buurt en 16 burgers executeren, anderen als gijzelaars nemen, velen naar Duitsland voeren en enkelen bij de verovering van Dendermonde voor zich uitdrijven als levend schild.

Dendermonde - Toestand vernielingen van 4 september 1914 Dender

Op deze kaart zijn nog duidelijk de eeuwenoude versterkte omwallingen van de stad te bemerken. Wat op deze kaart ook te zien is zijn de vernielde woningen die hier gearceerd werden.

Had het ook niet te maken met de woede dat het Belgisch leger zich toch verzette en wou men ook zo geen terreur zaaien om de bevolking onder controle te houden?

Inderdaad, maar men wou hiermee ook het Belgisch leger demoraliseren en hen tot overgave dwingen. Zo had het Belgisch leger in Vlaams-Brabant vlakbij Limburg een spoorweg vernield en voor de Duitsers was het onmiddellijk zonneklaar dat burgers dit hadden gedaan. Ze hadden immers geen Belgische militairen gezien. En dus namen ze er een pak gijzelaars. Ook stelden ze in een aanplakbrief dat bij een volgende actie ze in het dorp waar een aanval had plaats gehad een serie mensen als represaille zouden neerschieten. Geen pardon was de teneur van die aanplakbrieven. De praktijken van Duitsland later in de Tweede wereldoorlog in de Sovjetunie gebeurden dus toen ook hier.

Is er enig idee hoeveel mensen er hier sneuvelden?

In Lebbeke die 4de september waren er dertig burgerdoden en in Sint-Gillis toen 45. In Dendermonde was het met 4 doden beperkt daar de bevolking grotendeels al gevlucht was. Al die gegijzelden werden toen naar Duitsland gestuurd en er zeer slecht behandeld. Armand Dubois, op dat ogenblik de burgemeester van Lebbeke, klaagde over die wegzendingen bij de staf van de divisie die de gemeente bezette maar pas het jaar nadien tussen februari en april kwamen ze terug. De lokale Duitse bevelhebber vond die gijzelnemingen echter logisch want zo, stelde hij, wilde men verhinderen dat de mannen verzet zouden plegen.

En om hoeveel gesneuvelde militairen ging het?

Relatief weinig omdat generaal-majoor Erasme Joseph Warnant die hier het bevel voerde zich die 4de september snel terugtrok. Iets waarvoor hij nadien een fikse uitbrander kreeg en zijn carrière een knak kreeg. Zijn weduwe kreeg nadien zelfs geen legerpensioen. Op 6 uur tijd was men door Lebbeke, Sint-Gillis en Dendermonde getrokken tot in Grembergen. De Duitsers waren toen ook met tienmaal meer manschappen en hadden veel beter materiaal. Volgens een Duitse generaal in Aalst verklaarde zouden er rond Dendermonde in die periode een 4.000 Duitse soldaten gesneuveld zijn. Wat mij echter teveel lijkt, het kan bijna niet. Bij het offensief van 26 en 27 september waren er langs Belgische zijde een 200 gewonden en 40 doden. Over het geheel van doden en gewonden in het Dendermondse in deze periode zijn er echter geen cijfers bekend.

Tegenaanval Belgisch leger vanuit de regio Dendermonde van 26-2

De succesvolle derde uitval van het Belgische leger vanuit de vestiging Antwerpen. De eerste was nog in augustus toen Dendermonde nog niet bezet was. De tweede op 9 september toen men de stad bevrijdde. In Welle (Denderleeuw) stak de Belgische cavalerie op 27 september de Dender over en beschoot men de Duitse stellingen nabij Asse. Verder mocht men niet gaan en diende men zich terug te trekken. Die cavalerie bevrijdde ook het Aalsterse stadscentrum.

In hoeverre werden de Duitse gruweldaden in Dendermonde uitgespeeld in de propagandaoorlog? Dendermonde was in die zin uniek daar het de enige door de Duitsers vernielde stad was die men heroverde en waar journalisten dan vrij foto’s konden maken en praten met overlevenden.

Zeer zeker. Die wandaden werden diplomatiek uitgespeeld om de Amerikanen aan hun zijde te krijgen. Zo stuurde men op zeker ogenblik een ministeriële missie naar de VS die een gesprek had met president Woodrow Wilson. Waarna de Duitsers onmiddellijk ook in actie schoten en daarbij tegenover Wilson de Belgische burgers beschuldigden van grove misdaden. Het bezoek van de Belgen was echter succesvol, de interventie van de Duitsers niet. De Belgische regering was dan ook erg tevreden met het resultaat. Het was de eerste maal dat Wilson zich zo uitsprak tegen Duitsland en in die rapporten kwam ook Dendermonde ter sprake, naast dan natuurlijk het lot van de andere vernielde steden. Ook de Amerikaanse en Nederlandse verslaggevers trokken toen ze Dendermonde bezochten echter allen de kaart van wat toen ‘poor little Belgium’ was.

Op welke bronnen baseerde je dit werk?

Er zijn de Belgische velddagboeken die de verschillende regimenten moesten bijhouden, het familiearchief van de toenmalige Dendermondse burgemeester Leo Bruyninckx dat voor de eerste maal openbaar komt, materiaal van de Benedictijnenabdij in de stad, veel militaire archieven, ook Duitse. Verder private correspondentie, officiële Duitse documenten, het materiaal van Henri Davignon die toen minister van Buitenlandse Zaken was. Een waslijst aan materiaal uit heel verschillende hoeken. Interessant is het verhaal van een Duitse priester die op vraag van de Duitse bisschoppen op onderzoek ging. Dit kwam doordat ons episcopaat protesteerde tegen de behandeling van de Belgische priesters door het Duitse leger dat ook vooral uit protestanten bestond. In het in 1915 verschenen rapport schrijft die man dat de Duitse verhalen allemaal gelogen waren. Het was koren op de molen voor onze regering natuurlijk. Een boeiend verhaal. De propaganda van toen bestaat zoals ik in de epiloog schrijf nog steeds, men fantaseerde er op los, zoals ook nu. Ik heb bewust verder beide kanten aan het woord gelaten.

Vernielingen Dendermonde 4 september 1914 - Boekje Nele Cleempu

Dendermonde werd op een paar herenhuizen na op 4 en 5 september bijna geheel verwoest. De gespaarde herenhuizen dienden vooral om de Duitse officieren te herbergen. (foto’s met dank van het echtpaar Jan Pauwels – Nele Cleemput)

Willy Van Damme

Het boek ‘Bange Septemberdagen’ van Paul Putteman is te bekomen in de Dendermondse stadsmusea voor 22,5 euro. Het is ook per post te verkrijgen mits storting van 28 euro op rekeningnummer BE49 0017 1643 1871 en met vermelding van naam en adres. Het is gratis voor de leden van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde. ‘Bange Septemberdagen’ is 411 pagina’s dik, bevat 25 kleurkaarten en een 220 foto’s, prentkaarten en andere illustraties. Het wordt vanavond in het Dendermondse stadshuis door de auteur aan het publiek voorgesteld. 

Erfgoedcel van het Land van Dendermonde start digitaliseringsproject

De vorig jaar opgerichte Erfgoedcel van het Land van Dendermonde is vorige week begonnen met haar digitaliseringsproject. Het is een groot plan dat de bedoeling heeft alle documenten die nu in lokale archieven worden bewaard in digitale vorm om te zetten.

“Het betreft hier niet alleen lokale kranten en tijdschriften maar ook allerlei filmpjes, documenten en foto’s. Hierbij zal men nadien via zoekopdrachten kunnen werken, iets wat het historisch onderzoek zeker zal vergemakkelijken”, aldus Stefanie Audenaert, erfgoedcoördinator. Mede voor het uitwerken van dit project heeft men Chris Fierens als projectmedewerker aangetrokken.

Roerend en immaterieel erfgoed

De Erfgoedcel voor het Land Van Dendermonde werd vorig jaar met steun van het Vlaams gewest in Wetteren opgericht ter ondersteuning van zowel het roerende als het immateriële erfgoed in de streek. Processies, dialecten, orale geschiedenis, documenten en andere vormen van cultureel leven in de streek. Het was een idee van de eerste Dendermondse cultuurbeleidscoördinator Katrien Aerts.

Het Land van Dendermonde is een uit de feodale tijden daterende geografische en vooral administratieve omschrijving van de streek. Zij verdween als bestuursstructuur nadat de Franse revolutionairen in 1794 definitief de Oostenrijkse legers in België hadden verslaan en er hun nieuwe visie op ‘s lands bestuur introduceerden.

De Erfgoedcel van het Land van Dendermonde

De mensen van de Erfgoedcel van het land van Dendermonde. Op de foto’s op de achtergrond zijn links de reuzenstoet van Wetteren te zien en rechts het kaatsspel in Wieze, een unieke sport die vooral in de Denderstreek, ook in Henegouwen, populair is. Van links naar rechts: Dominique Van Swalm, Chris Fierens, Maartje van der Laak en Stefanie Audenaert.

Het gebied was een tegenwoordig wat bizar overkomend geheel dat alhoewel grotendeels samenvallend met het huidige arrondissement Dendermonde toch enkele eigenaardigheden eigen aan de feodaliteit bevatte. Zo vielen Buggenhout en Opdorp erbuiten en behoorde een groot deel van het Vlaams-Brabantse Opwijk ertoe. Mazenzele, nu een deel van Opwijk had dan echter andere eigenaars.

Bijzonder was dan weer de toestand in Wieze, tegenwoordig een deelgemeente van Lebbeke. Een deel van Wieze hoorde tot het Land van Aalst en een deel onder dat van het Land van Dendermonde. De stukken lagen echter erg verspreid met lappen Dendermonde en Aalst kriskras door elkaar. Met als gevolg een mentaliteit die zich nu nog laat voelen.

En daar de Dendermondse belastingen lager waren dan de Aalsterse had dit economisch zo zijn gevolgen. Desnoods ging men in een lapje Dendermonde bevallen om dan eens geboren terug naar Aalsterse grond te gaan. Brouwerijen en andere handelaars wisten zich dan ook waar te vestigen. Het waren middeleeuwse belastingparadijzen. Ook Opdorp was trouwens zo’n geval en dankt er zijn grote jaarmarkt aan.

Het nu begonnen digitaliseringsproces gaat het historisch onderzoek in de streek natuurlijk een grote stimulans geven. Wie nu onderzoek wil doen naar het verleden moet soms dagen en zelfs wekenlang door allerlei archieven en weekbladen zoeken om dat dan te vinden wat men zoekt. Als men er door een onoplettendheid al eens niet naast kijkt.

De Voorpost kind van zijn tijd

Vooral een blad als de Voorpost is een belangrijke bron van informatie over het leven van toen. Het verscheen van 1962 tot 1988 en bevat een enorme massa aan gegevens over het leven in de streek. Wie meer wil weten over vroegere culturele verenigingen, de politiek, het sportleven, de economie of de samenleving in het algemeen kan hier zijn gading vinden. Het was een uitgave van de familiale drukkerij De Cuyper.

Wie wil lezen over de zeer grootse avonturen van jazzclub Honky Tonk,  het befaamde literaire centrum Celbeton, de eerste milieuactiviteiten, de herrie rond de Dender, het geschil rond onderpastoor Verhaeghen uit Sint-Gillis-Dendermonde en de eerste stappen van gekende politici als een Norbert De Batselier en Karel De Gucht kan hier veel vinden.

Ook het taalgebruik, o.m. in de titels en de soms tendentieuze berichtgeving zijn boeiend en geven een kleurrijk beeld over de mentaliteit toen en de wijze van berichtgeving. Toen in 1970 Dolle Mina’s – de naam die men radicale feministen toen gaf – in Sint-Gillis-Dendermonde een voordracht gaven kregen ze in het blad wel een foto maar met daaronder wel een stevige scheldpartij.

Hetzelfde toen de gekende Nederlandse dichter en provo Simon Vinkenoog in kunstencentrum Celbeton eind de jaren zestig van de vorige eeuw op bezoek kwam. Deze Amsterdammer had vooraf in zijn stad zitten rondstrooien dat hij marihuana ging meebrengen.

En toen de vanuit Nederland gealarmeerde Dendermondse rijkswacht hem in Celbeton dan ook oppakte bleek die alleen gewoon gras mee te hebben. Goed voor de koeien, niet meer. Woede bij de rijkswacht en bij de aanwezige correspondent van De Voorpost die in het blad tegen de Hollandse grapjas fel van leer trok. Het meesterlijke van die grap ontging hem geheel.

Reuzenstoet Oudegem 2013

De regio heeft tientallen reuzen eigen aan elke gemeente of dorp en wijk. Hier reuzen uit Overmere tijdens de Reuzenstoet in Oudegem van vorig jaar. De Erfgoedcel wil dit jaar een speciale actie doen rond de reuzen uit de streek. Want dit is uiteraard erfgoed.

Voor de serie heemkringen in de streek, de amateurhistorici en de lokale archieven als dat van Dendermonde is dit natuurlijk een grote opsteker. Het gaat hun werk niet alleen veel vergemakkelijken maar ook stukken professioneler kunnen maken. Een droom te goed om waar te zijn.

De Erfgoedcel van het Land van Dendermonde huist in de vroegere portierswoning van de abdij van Zwijveke aan de Nijverheidsstraat 3 te Dendermonde. Ze beschikt uiteraard over een website: www.egclandvandendermonde.be.

De Erfgoedcel is op dit ogenblik ook erg actief rond de ganse serie herdenkingsactiviteiten met betrekking tot de start van de Groote Oorlog nu honderd jaar geleden. Ze plant verder activiteiten rond het 50-jaar oude akkoord tussen België en Turkije over de immigratie van Turkse (en Marokkaanse) gastarbeiders naar hier. Ook staat 2014 in het teken van de vele reuzen die de regio rijk is.

De gemeenten die aangesloten zijn bij de Erfgoedcel zijn Wetteren, Laarne, Wichelen, Berlare, Zele, Hamme, Dendermonde, Lebbeke en Buggenhout. Ze werkt deels onder de projectvereniging de Cultuurdijk die een aantal lokale culturele centra overkoepelt.

Willy Van Damme

Oudegems kerkplein – Bij nacht en ontij

Er is eindelijk duidelijkheid over wanneer men zonder sloopvergunning of ander officieel document een serie woningen op het Oudegemse kerkplein neerhaalde. Omdat er hierover geen enkel document in het dossier te vinden was – alles gebeurde immers illegaal en dus zonder papieren – bleef de vraag wat er juist gebeurde in deze al jaren aanslepende zaak.

Dat gebeurde nu blijkbaar eind 1976 toen Oudegem als autonome gemeente op haar laatste benen liep. De gemeente werd toen geleid door de Volkspartij (in oktober 1970 goed voor 1.336 stemmen) met als burgemeester Jozef Lambrecht.

Deze beschikte over 8 van de 13 gemeenteraadszetels. De BSP (453 stemmen) had er toen 2 en de Katholieke Partij (733 stemmen) 3. De PVV kwam wel op maar had met haar amper 200 stemmen geen verkozenen.

In wezen was er in Oudegem toen sprake van een tweestrijd tussen clans, deze van de familie Heyvaert die via de Volkspartij met Jozef (Jos) Heyvaert voor 1971 de burgemeester leverde. Een functie die hij beklede vanaf 1946 toen hij zijn Volkspartij stichtte.

Deze was eigenaar van de familiale koffiebranderij Chicorei De Vlaanders uit de Varenbergstraat (nu Hof ten Bos). Na de toen zwaar zieke Jozef Heyvaert kwam er dan vanaf mei 1971 partijgenoot Jozef Lambrecht die nadien in 1977 in Dendermonde schepen werd en dus feitelijk burgemeester bleef.

Daartegen stond dan de brouwersfamilie Dubois en de Katholieke Partij die voorheen aan de macht was. Beiden hadden ook hun eigen muziekkorps, voor de Katholieke Partij/Dubois was dat De Ware Belgen, en voor de clan Heyvaert/Volkspartij was dat het muziekkorps De Brandweer. De BSP had dan weer met Onze Hoop een eigen trommelkorps.

Toen met de verkiezingen van oktober 1976 het lot van Oudegem definitief was beklonken en het opgaan in Dendermonde een zekerheid besloot men vlug nog over te gaan tot de actie. En dus werden zonder veel poespas een ganse serie woningen afgebroken waaronder het geboortehuis van de Oudegemse pedagoog en priester Dr. Frans De Hovre (1884-1956).

Een gezin werd volgens een insider uit die periode zelfs letterlijk via bedreigingen van het gemeentebestuur uit hun huurwoning verdreven. De insider: “De gemeente had de woning gekocht en dan kwam de gemeentesecretaris hen onder druk zetten om op te hoepelen. En daartegen durfden die mensen niet ingaan. Een gemeentebestuur was toen nog oppermachtig.”

De Hovre is een van de historische figuren van de gemeente en kreeg trouwens een herdenkingsplaat in zijn geboorteplaats op het kerkplein. Normaal ging men op het plein nog snel ook nog een nieuw wegdek aanleggen maar dat mislukte. Waarom is onduidelijk.

Oudegems kerkplein - Nederstraat

Vlug terwijl men nog baas was brak het Oudegemse gemeentebestuur zonder vergunningen eind 1976 een aantal woningen aan de Nederstraat af, waaronder het geboortehuis van priester pedagoog Dr. Frans De Hovre. Van een nieuw wegdek kwam er nooit iets in huis. Het plein ligt er al straks 40 jaar smerig bij.

Die afbraak diende, zoals het lokale weekblad De Voorpost toen op 5 november 1976 schreef, om: “… komaf te maken met deze hinder (tekort aan parkeerplaatsen, nvdr.) en werd er beslist een parkeerruimte voor meerdere wagens aan te leggen.”

Met als bedoeling, zoals het blad toen ook nog schreef: “….. klaar te zijn tegen het einde van het jaar alvorens een einde wordt gemaakt aan de zelfstandigheid van Oudegem.” Volgens de Oudegemse insider van toen werd het werk met de bulldozer niet gedaan door de twee werklieden der gemeenten maar voor een groot deel door de lokale champetter. “Dat was de enige van de gemeente die hiermee kon werken”, aldus de man.

Een Dendermondse ambtenaar uit die periode: “Kijk in alle deelgemeenten die toen met Dendermonde fuseerden heeft men vlug nog wat zaken zitten regelen zonder zich van wie dan ook iets aan te trekken. Veel was mogelijk. Zelfs daarna zat je hier met een schepencollege met daarin een mannetje van iedere gemeente die dan de feitelijke burgemeester was in zijn gemeente, personeel incluis. En de andere schepen moesten zich daar niet mee moeien. Veel gebeurde achter de schermen.”

Het dorpsgezicht werd nadien op 1 juli 1987 als historisch erfgoed erkend. Nu na die afbraak zit men straks 40 jaar later dus nog steeds met de gebakken peren van toen en zoekt men naar een oplossing voor dit probleem. En die is nochtans simpel. Maar door deels interne ruzies binnen de bestuursmeerderheid tijdens de vorige legislatuur en besluitloosheid ligt het er nog steeds bij zoals eind 1976, een puinhoop.

Willy Van Damme

Proeven van het Baasroodse verleden

Historicus Bart De Bondt hield vorige zaterdag 12 oktober in zaal Welkom te Baasrode dan zijn voordracht over ‘Merkwaardig Baasrode – vreemde en memorabele momenten uit een atypisch dorp”. Het was voor de aanwezigen een soort van snelcursus over het tot heden zo duistere verleden van dit, zoals hij het noemde, atypische dorp aan de Schelde.

Hij serveerde de ongeveer 30 aanwezigen dan ook een mooie traktatie vol met soms erg verrassende feiten en weetjes. Vooral natuurlijk rond een aantal markante histories waarvan sommigen het dorp nog steeds blijven kenmerken.

Radbraken

Dat de geschiedenis van Baasrode en de Schelde als een diepverliefd koppel innig met elkaar zijn verbonden wekte natuurlijk bij velen nog weinig verrassing. Toch bleek die innige omhelzing die avond nog voor enkele merkwaardige surprises te zorgen.

De Schelde in Sint- Amands - 50

De Schelde, tot recent de bron van rijkdom voor Baasrode.

Bijvoorbeeld dat er al vrij snel in het leven van Baasrode een zeer innige band was met wat later de metropool en sinjorenstad Antwerpen ging zijn. Een Baasrodenaar beging een moord die ook nog de geschiedschrijvers beroerde en het bleek een schipper te zijn die in de Schelde bij Antwerpen zijn wrede daad pleegde.

Het verschrikkelijk radbraken was zijn gruwelijk lot. Men hoorde in het zaaltje als het ware zo zijn kreten weergalmen. En als door stormen en overstromingen de Ooster- en Westerschelde ontstaan en Antwerpen die wereldstad wordt, groeit – zoals uit zijn betoog bleek – ook het atypische Baasrode tot een welvarend handelscentrum.

De man had overduidelijk zijn huiswerk gedaan en niet alleen de vele Belgische maar ook de archieven in de buurlanden zitten uitpluizen zoekend naar alles wat maar het woord Baasrode bevatte. En dat bleek meer dan iemand voordien zelfs maar had kunnen vermoeden.

Wereldhaven Antwerpen

Het is dankzij hem dat we weten van het bezoek van de Bourgondische hertog Filips de Goede en de serie visites tijdens de godsdienstoorlogen van de opstandige edelman Willem ‘De Zwijger’ van Oranje.

Waarbij Baasrode zowel een voorpost bleek van het grote Dendermonde als van de wereldhaven Antwerpen. Een positie die haar zowel grote welvaart als de oorlogszucht van allerlei veroveraars opleverde. Want Baasrode… daar had men centen.

Baasrode Sint-Ursmaruskerk - 39

De Sint-Ursmaruskerk van Baasrode kreeg mogelijk als eerste te maken met beeldenstormers. Die waren in Antwerpen klaarblijkelijk persona non grata en trokken dan maar zuidwaarts.

Zeker tweemaal werd het dorp geheel vernield, nog blijkbaar erger dan de destructie van Dendermonde begin september 1914. Bleven enkele Dendermondse woningen toen nog gespaard dan werd Baasroodse door de onder de hertog van Parma opererende troepen dan ook geheel vernield.

Men had een brief onderschept en die stelde dat De Zwijger die bepaalde nacht er ging overnachten en dus braken duizenden Spaansgezinde troepen doorheen de verdedigingslinies, een spoor van moordzucht en totale vernieling achter zich latend. En de Zwijger….. die was er niet. Wat de Spaanse furie er nog erger maakte.

Een heus fort

Ook de latere oorlog om de troon van het ver afgelegen Spanje zorgde opnieuw voor alleen maar dood en destructie. Franse militairen van koning Lodewijk XVI en Oostenrijkse troepen gesteund door Pruisen, Britten en Hollanders vochten om de streek en haar rijkdommen onder controle te krijgen.

Ze bouwden de gemeente zelfs uit tot een heus fort. Met als getuige tekeningen uit die periode. Een nog maar eens vernield Baasrode en zeer vele doden tot gevolg. In Dendermonde was het echter niet beter. Integendeel.

Heemkring Baceroth - Voordracht van Bart De Bondt

Het publiek was duidelijk onder de indruk van het onderzoeksresultaat van Bart De Bondt.

Merkwaardig was ook het relaas rond de zogenaamde Watergeuzen. Die doken op 19 februari 1566 plots als vanuit het niets in Baasrode op en pakten de aan de Schelde gelegen kerk professioneel aan. Alle beelden – afgodsbeelden voor deze religieuze fanatici – werden vernield. Het was echter wel zes maanden voor in het Frans-Vlaamse Steenvoorde officieel de beeldenstorm uitbrak.

Kreeg Baasrode dan een primeur te verwerken? Opvallend was ook zijn bevinding dat er in die periode van hoogbloei op een gezin na niemand in Baasrode als arm werd gezien. Een schets uit die periode van Baasrode door Pieter Breugel de Oudere toont trouwens vele stenen huizen. Toch een bewijs van rijkdom.

Opmerkelijk en typerend voor de welvaart was zijn tot recent niet eens gekend verhaal over de passagiersboten die tweemaal dagelijks tussen Antwerpen en Baasrode met het tij heen en weer gingen. Op het hoogtepunt betrof het hier zeven schepen. Met als gevolg dat het dorp van toen wel op een groot café leek.

Rupelkanaal

Vooral de transithandel kende een flinke bloei. Wie in Brussel toen vis kocht had een goede kans dat die uit Baasrode kwam. Baasroodse verkopers hadden er zelfs privileges. Maar het graven van het Rupelkanaal bezorgde het snelgroeiende Brussel een goede verbinding met Antwerpen. Waardoor Baasrode een groot deel van zijn markt verloor.

En toen men in o.m. Dendermonde protesteerde tegen de als illegaal geziene groeiende Baasroodse transithandel zorgde dat voor nogal wat heibel. De steun van Antwerpen – dat Baasrode nodig had – alsmede die van Gent en Aalst – twee oude vijanden van Dendermonde – volstond niet.

Bart De Bondt

Historicus Bart De Bondt serveerde die zaterdagavond een mooie menu vol nieuwe feiten. En nu wachten op zijn boek.

En dus verloor deze atypische gemeente via een rechtszaak een deel van haar handel aan de buur. Een complex verhaal daar de regering van toen door die Baasroodse transithandel ook veel belastingen moest ontberen. En dat kon voor hen duidelijk niet eeuwig blijven verder gaan.

Het is nu vol spanning wachten op zijn boek over het Baasrode tot 1870 waar ongetwijfeld veel meer feiten, achtergronden en analyses zullen worden gegeven. Want de geschiedenis van Baasrode op een twee uurtjes vertellen is feitelijk onbegonnen werk.

Zeker is dat de aanwezigen met dit voorproevertje best wel tevreden huiswaarts keerden. Wie weet met daarbij veel heimwee naar de tijd toen Baasrode nog pakken cafés had en de Antwerpse zeilschepen die vele welvarende handelaars aan wal brachten. Zoekend naar interessante koopwaar en wie weet … een wulpse lokale schoonheid.

Willy Van Damme

Nieuwe Evenementmanager

Het Dendermondse stadsbestuur duidde vorige maandag Tom Vermeylen aan als nieuwe evenementmanager. Deze moet de herdenkingsactiviteiten in goede banen leiden gehouden ter gelegenheid van de vernieling 100 jaar geleden van de stad door het Duitse leger.

Dit in brand steken van praktisch alle woningen greep plaats begin september de dag na de verovering van Dendermonde door het Duitse leger. Dat dit een bewuste vooraf geplande zaak was blijkt uit het feit dat de betrokken legereenheid alle nodige materiaal bij de hand had.

De stad die voorheen een bloeiend industrieel en cultureel leven had en een der belangrijkste binnenhavens van het land bezat bloedde bijna letterlijk dood. Pas de voorbije decennia herstelde de stad zich van dit drama. Het ergste uit haar toen ongeveer duizendjarige geschiedenis.

Socioloog

De 34-jarige Tom Vermeylen is een aan de VUB afgestudeerde socioloog die in het verleden al enkele gekende culturele evenementen mee organiseerde. Zo was hij betrokken bij de openingsfestiviteiten voor Museum M in Leuven en de Mechelse cultuurhappening Newtopia vorig jaar.

Hij is afkomstig uit Herent bij Leuven en woont nu in Mechelen. Verder is hij actief in de vzw Salto Humano. Volgens hun website staat daarbij het stimuleren van menselijke interactie en creativiteit centraal.

Zo stelt de website:

“Durven dromen en passies ontdekken. Wij willen op die manier individuen, groepen of organisaties tot dialoog en verwondering stimuleren. Salto Humano wil een gangmaker zijn zodat mensen kantelen en de moed vinden om hun eigenkracht in relatie met anderen te ontwikkelen. De innerlijke en sociale energie die mensen putten uit zo’n ervaringen, voedt nieuwe dynamieken in het samenwerken en samenleven.

Salto Humano is ontstaan uit een ‘klik’ tussen de wereld van arbeidspsychologie, sociologie en de passie voor de circuswereld. We ontdekten parallellen tussen het organisatiewerk en de leer- en creatieprocessen van circusartiesten.”

Verlenging bleef uit

Het contract van Tom Vermeylen is er een van twee jaar en loopt tot midden augustus 2015. Hij start komende woensdag met zijn Dendermondse activiteiten. Hij moet daarbij de draad oppikken die de vorige evenementmanager Joachim Spyns door zijn vertrek liet vallen.

Diens vertrek zou te maken hebben met het uitblijven van de beloofde verlenging van zijn contract tot augustus 2015. Dat was normaal voorzien voor vier jaar maar diende men ten laatste in augustus te verlengen voor de resterende twee jaar.

Ondanks naar verluidt herhaald door hem aandringen bleef dit echter uit zodat hij eind juni vertrok naar de Albertina, de Koninklijke Bibliotheek Albert I. Daar was hem een job aangeboden met uitzicht op een vaste benoeming.

Ondertussen werkt men elders zoals bij de Erfgoedcel van het Land van Dendermonde en de cultuurinstellingen, verenigingen en individuen gestaag verder aan het project. Zo komt het internationaal befaamde koor Scala naar de stad.

Tom Vermeylen

Een gedateerde foto van de nieuwe evenementenmanager Tom Vermeylen.

Studie rond slag om Dendermonde

Verder verschijnt in januari ook een degelijk wetenschappelijk ondersteunde studie rond de slag die hier toen in de streek tussen Berlare en Baasrode langs de Schelde werd uitgevochten. Waarbij veel nieuwe gegevens in de militaire archieven werden ontdekt.

Auteur is politiezonechef Paul Putteman. De studie komt in het jaarboek van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde en wordt voorgesteld bij de normaal steeds in januari gehouden algemene jaarvergadering van deze kring.

Die slag was daarbij uiterst brutaal en cruciaal voor de verdediging van de vesting Antwerpen. En dit speelde op haar beurt weer een niet onbelangrijke rol bij de nederlaag die het Duitse leger dan zal leiden bij de slag om de Marne in Frankrijk. Het keerpunt in de oorlog. Het was de overmoed die het Duitse leger nekte.

Pas begin oktober en na een hels artillerievuur slaagden de Duitsers erin om in Berlare over de Schelde te trekken. Waarbij de lokale Belgische legereenheid zwaar gedecimeerd raakte. Ook Baasrode werd zwaar aangepakt.

DF.2013.1. (11)

De achterkant van het bij de slag om Dendermonde vernielde stadhuis. Hierbij gingen de stadsarchieven, het gemeenschappelijk geheugen, onherroepelijk verloren.

Executies

Zo werden de scheepswerven en de kerk door de Belgen kapot geschoten. De scheepswerven om te verhinderen dat men het er voorhanden zijnde materiaal zou gebruiken om een pontonbrug te maken.

De pal naast de Schelde gelegen kerk vernielde men dan weer omdat er een vooruitgeschoven observatiepost van het Duitse leger verscholen zat. Het Duitse geschut stond daarbij opgesteld langs de Mandekenstraat en de Belgen aan de Scheldeoever in Kastel en Moerzeke. Baasrode lag dus tussen beiden in.

Ook elders zoals in Lebbeke en Sint-Gillis was de ravage enorm te noemen. Met gijzelnemingen, brandstichtingen en standrechtelijke executies. Waarbij gevangenen door Duitse troepen zelfs als menselijk schild werden gebruikt bij de bestorming van Dendermonde.

En na de doorbraak in Berlare dreigde voor het Belgisch leger in Antwerpen de omsingeling. Daar waren echter ondertussen alle voorbereidingen al getroffen voor de vlucht westwaarts. Reeds enkele weken later zullen beide legers elkaar dan opnieuw confronteren aan de IJzer. Meer dan vier jaar lang.

Willy Van Damme

Dendermonde 2014 – Ontslag Joachim Spyns

Joachim Spyns, de door de stad Dendermonde aangestelde projectmanager voor de herdenking in 2014 van 100 jaar Grote Oorlog heeft totaal onverwacht ontslag genomen. Een zaak die kwam als een ware donderslag bij een heldere hemel en voor sommigen een ramp is. Het betreft hier immers een voor de stad zeer belangrijk project dat in volle voorbereiding is en waarin Joachim Spyns een sleutelrol speelde.

Burgemeester en historicus Piet Buyse (CD&V) was naar verluidt dan ook erg ontdaan door het nieuws. Voor hem is het herdenken van de vernieling van de stad in september 1914 door het Duitse leger iets wat persoonlijk voor hem belangrijk is.

Die dagen in september en ook nog begin oktober zijn immers de meest dramatische episode die de stad in al meer dan duizend jaar oude geschiedenis ooit meemaakte. De slag om die Dendermondse Scheldebrug tussen het Belgische en het Duitse leger trok een groot spoor van vernieling en terreur doorheen de ganse Dendermondse regio.

Joachim Spyns

Joachim Spyns verliet Dendermonde en de herdenkingsevenementen voor 100 jaar Grote Oorlog en start nu bij de Koninklijke Bibliotheek.

De toen economisch en ook cultureel bloeiende stad werd immers totaal vernield. Amper enkele huizen bleven overeind. Zelfs het eeuwenoude stadhuis en de stadsarchieven gingen in de vlammen op.

Het herdenken hiervan volgend jaar zal dan ook met veel luister gepaard gaan. Zo komt o.m. het wereldbefaamde koor Skala naar de stad en zijn er tal van tentoonstellingen en andere evenementen gepland.

Vraag is wat er moet gebeuren nu de spil van dit evenement ontslag nam. De reden voor het ontslag zou een jobaanbieding bij de Koninklijke Bibliotheek Albert I (de Albertina) in Brussel zijn. Ook liep zijn tijdelijk contract eind augustus af en diende dat nog vernieuwd te worden.

De job in de Albertina is er een met kans op een vaste benoeming aan een van onze meest prestigieuze wetenschappelijke instellingen waarbij hij ook een ploeg medewerkers onder zich krijgt. Hij woont bovendien in Brussel.

Bovendien was hij hier specifiek alleen maar voor dit ene project aangeworven. En dat zou dan normaal zeker eind volgend jaar eindigen. Joachim Spyns was in dienst getreden in augustus 2011 en had wel al een groot gedeelte van het voorbereidende werk gedaan. Hij werd daarbij door insiders ook geprezen wegens zijn organisatorische kwaliteiten.

Burgemeester Piet Buyse: “Dit is voor ons natuurlijk een zeer spijtige zaak. Maar je kan het de man achteraf gezien moeilijk kwalijk nemen. Hij is nog jong en dan is het hebben van ambitie iets heel logisch. En een job als die bij de Koninklijke Bibliotheek is natuurlijk voor hem zeer aanlokkelijk.”

Piet Buyse

Burgemeester Piet Buyse reageerde eerst ontdaan maar prees het al gerealiseerde werk van Joachim Spyns. Hij moet nu wel een oplossing vinden om dit prangende probleem op te lossen.

Buyse blikt daarbij toch tevreden terug: “Hij heeft ons al goed op weg geholpen, o.m. met de subsidies. En daar zijn we hem zeer erkentelijk voor. Wij overleggen nu met de mensen van de culturele sector aan een nieuw plan om dat dan voor te leggen aan het schepencollege.”

Het is al de tweede serieuze tegenslag voor dit toch wel belangrijk project. Voorheen raakte immers al bekend dat de restauratie en herinrichting van het stadhuis tegen midden 2014 als de herdenkingsfeesten starten maar voor een beperkt deel zal klaar zijn.

Zo draagt de belforttoren nog steeds de wonden van die septemberdagen van 1914. Er gaapt namelijk nog steeds dat enorme gat dat ontstond toen tijdens de wederzijdse bombardementen voor het bezit van de stad de klokken neerploften. Dat gat wil men nu honderd jaar later eindelijk dichten. Geen dag te laat.

Willy Van Damme

Restauratie Dendermonds stadhuis niet tijdig klaar

De hoop van het Dendermondse stadsbestuur om de renovatie van het stadhuis tegen september 2014 klaar te hebben lijkt weg te ebben. In het beste geval zou alleen het toeristisch infokantoor in het rechterdeel van het stadhuis dan klaar zijn. Maar zelfs daaraan twijfelen sommige betrokkenen.

September 1914-2014

In augustus 2014 starten de nationale festiviteiten rond de inval van het Duitse leger in augustus 1914 en de vernieling van de stad door dat leger begin september. Het was de zwartste periode uit de stedelijke geschiedenis, erger dan de soms zeer hevige ruzies met Gent, de strooptochten van de Franse koning Lodewijk XIV en de godsdienstoorlogen met Spanje en de Republiek der Nederlanden.

Burgemeesters zeven martelaarsteden

Op 3 juli 2012 ondertekenden de burgemeester van de zeven Martelaarsteden op het Dendermondse stadhuis hun samenwerkingsakkoord rond 1914-2014.

Vanuit het Vlaams gewest heeft men voor deze herdenking zelfs subsidies toegezegd in het kader van die nationale viering. Het moet de zogenaamde zeven martelaarssteden, zijnde Sambreville, Visé, Leuven, Aarschot, Andenne, Dinant en Dendermonde samenbrengen rond een serie grote herdenkingsmomenten.

Waarbij niet zozeer de loopgravenoorlog aan de IJzer maar het leed van deze brutaal en bewust vernielde steden in beeld zou brengen. Ook de geschiedenis van de kleine man moet hierbij via verder historisch onderzoek in beeld worden gebracht. Een boek hierover is trouwens in voorbereiding. In het kader van die festiviteiten heeft Dendermonde met Joachim Spyns zelfs tijdelijk een eventmanager aangetrokken.

Joachim Spyns

Joachim Spyns is tijdelijk door de stad aangeworven om de evenementen in Dendermonde rond de herdenking van 1914 in goede banen te leiden.

De burgemeesters van die steden waaronder Leuvenaar Louis Tobback ondertekenden vorig jaar trouwens plechtig op het Dendermondse stadhuis in aanwezigheid van de hogere overheden hiervoor een samenwerkingsovereenkomst.

Stadhuis

Het Dendermondse stadhuis werd toen als gevolg van de krijgsverrichtingen – Dendermonde lag weken in de frontlinie en moest de omsingeling van bastion Antwerpen verhinderen – deels vernield waarbij ook de stadsarchieven verloren raakten.

Maar het leger kon uit Antwerpen ontsnappen. En  daar was het om te doen. Uit recente in Moskou ontdekte Belgische militaire archieven blijkt nu dat men rond de stad toen zelfs een verdedigingsgracht had gegraven, lopende van Lebbeke met de weg naar Brussel tot de Mechelsesteenweg bij Baasrode.

Het idee is dit stadhuis nu in het kader van die herdenkingsplechtigheden finaal te restaureren. Het oogt van buiten en ook binnenin wel heel mooi maar vooral het interieur van de belforttoren toont nog het trieste oorlogsverleden. Dit restauratieproject wordt de laatste fase van een werk dat al veel jaren geleden begon.

Het restauratiepakket van het stadhuis omvat feitelijk drie delen. Eerst is er de herinrichting van het toeristisch infokantoor. Verder is er de linkervleugel, de oude lakenhalle waar nu de jeugddienst zit, en dan, als kers op de taart, het majestueuze belfort in het midden.

Voor het toeristisch infokantoor zijn de subsidies van het gewest al sinds vorig jaar binnen. Vermoedelijk nog deze maand zal het kantoor tijdelijk verhuizen naar de Ros Beiaardzaal die men nu aan het klaar maken is als tijdelijke ontvangstruimte voor het immer groeiend aantal toeristen.

Grote Markt - Stadhuis met belfort

Het Dendermondse stadhuis met zijn zomers bevlagde aankleding. Rechts zit het toeristisch infokantoor en links nu nog de jeugddienst in de vroegere lakenhalle.

Een bouwvergunning hiervoor is niet nodig zodat men hier wel snel kan gaan. Er is trouwens hierover al regelmatig overleg geweest met Onroerend Erfgoed zodat men hier eens het ontwerp klaar is snel naar de aanbesteding kan gaan.

Men is hier nu bezig aan het voorontwerp en hoopt tegen mei een definitief herinrichtingsplan klaar te hebben. Normaal zal men dus na de zomer kunnen beginnen aan dit luik van de renovatie en restauratie van het stadhuis.

Lakenhalle

En dan is er de herbestemming en verbouwing van de vroegere lakenhalle, het linkerdeel en het oudste stuk van het stadhuis. Daar zit nu nog de Jeugddienst. Maar die verhuist naar de vroegere stek van Tvork, het sociaal restaurant, achteraan de bibliotheek aan het Dendersas.

Dat is minder centraal gelegen maar het zou de reeds bestaande samenwerking met de bib door haar speciale ligging nog moeten vergemakkelijken. Wat cultureel een meerwaarde zou opleveren.

Aan de verbouwing van het vroegere Tvork denkt men wel pas dit najaar te kunnen beginnen. Er zijn hiervoor geen subsidies aangevraagd en er is ook geen bouwvergunning nodig, wat betekent dat men hier relatief vlug kan werken.

Wel dient het ontwerp voor de binneninrichting nog afgewerkt te worden en daarna een bestek opgemaakt en de aanbesteding gedaan. De hoop is de verhuis dan ergens in de lente van 2014 te kunnen realiseren. Alhoewel er hier zoals met alle bouw- en verbouwingswerken  door onvoorziene omstandigheden ook vertragingen kunnen zijn.

Dendermonde - Vernield stadhuis, achterkant

De achterkant van het stadhuis laat goed de zware vernielingen uit die septemberdagen zien.

Het is dus pas na deze verhuis dat men definitief kan starten met de ombouw van de vroegere lakenhalle. Dit wordt omgebouwd tot een toeristisch onthaalcentrum voor de ontvangst van vooral groepen. Met als extra een kleine permanente tentoonstelling waarbij bezoekers ook een videoreportage zullen kunnen bekijken met deskundige uitleg.

Het is een essentieel element om het toerisme in de stad verder uit te bouwen. En toerisme wordt gezien als een van de motoren voor onze verdere economische groei. Een onthaalcentrum betekent dan ook een nodige verdere professionalisering van het stedelijke toeristische beleid.

Archeologisch onderzoek

Het is de bedoeling daarbij de lakenhalle in haar vroegere glorie te herstellen. Waarbij Onroerend Erfgoed wel eist dat de vloer dan zoals toen een pak lager komt te liggen. En dat betekent dus archeologisch onderzoek.

Voor de historicus Piet Buyse (CD&V) een goede zaak. Juist buiten de lakenhalle, op de Grote Markt, werden immers resten van een oud kerkhof uit de 10de eeuw gevonden alsmede sporen van een kapel. Het is de beginperiode van de stad, toen waar nu het gerechtsgebouw staat de burcht van de stichters van Dendermonde stond.

Dendermonde - Vernield stadhuis 1914

Alleen nog de buitenmuren stonden nog deels overeind. Merk ook dat de toren boven het belfort weggeschoten was.

Daarbij was de Grote Markt de voorburcht waarrond al snel de eerste handel en nijverheid ontstond. Nog voor de Onze-Lieve Vrouwkerk stond daar het vermoedelijk eerste gebedshuis van het stadscentrum.

Mogelijks krijgt men hier dus meer duidelijkheid over die prille stedelijke geschiedenis. Het wordt in wezen dan ook de voortzetting van het erg succesvolle archeologisch onderzoek op de Grote Markt van straks tien jaar geleden.

Voor burgemeester Piet Buyse die zoveel belang hecht aan een tijdige restauratie van het stadhuis is dit echter dan weer een zeer dikke streep door de rekening. Het wordt niet september 2014 maar eerder september 2015 eer de lakenhalle af zal zijn.

Belfort

Hetzelfde probleem voor het belfort, trots der stad. Het draagt binnenin nog steeds de sporen van de slag om Dendermonde van september en oktober 1914. De toren stortte toen deels in met de klokken die op de grond vielen en het stadsarchief dat in de vlammen opging.

Het grote gat dat toen binnenin geslagen werd is nog steeds goed zichtbaar. De bedoeling van dit luik is het na 100 jaar eindelijk te herstellen en de toren zo toegankelijker te maken voor bezoekers. Uiteraard een goed idee.

Het stenen gewelf is wel nog geheel in orde maar binnenin is er veel werk. Ook dient het houtwerk van de spits opnieuw hersteld. Het vergt vooral de plaatsing van een nieuwe trap. De toren zal men daarbij mogelijks ook dienen te stabiliseren. Geschat wordt dat de werken ongeveer 200 werkdagen zullen vergen. Dus ongeveer 1 jaar.

Bibliotheek - Tvork

Hier, waar tot eind vorig jaar het sociaal restaurant Tvork zat, komt vermoedelijk in de lente van 2014 dan de stedelijke Jeugddienst.

De bouwvergunningsaanvraag is nu eind vorige maand ingediend en het dossier klaar gemaakt en opgestuurd naar Onroerend Erfgoed. Deze moet het ontwerp goedkeuren. Pas dan komt het geld van het gewest beschikbaar.

Minister Geert Bourgeois, verantwoordelijk voor ons erfgoed, zegde dit al wel toe maar zal dat pas dit najaar kunnen ter beschikking stellen, bij de tweede en laatste subsidieronde. Vermoedelijk ergens in september.

Eens dan het geld beschikbaar is dient men nog de aanbesteding te doen. En ook dit vergt minstens twee maanden. Of men dus nog dit jaar aan het belfort zal kunnen beginnen is dan ook verre van zeker. Ook dit luik van de restauratie zal dus zeker niet tegen september 2014 klaar zijn. Een zeer spijtige zaak.

Skala

Maar dat zal zeker geen grote domper zetten op de feestelijkheden van volgend jaar. Nog de voorbije week kondigde men deze restauratie tijdens het officiële bezoek van de Duitse ambassadeur wel al aan als zijnde tegen dan klaar. Een hoop die niet zal uitkomen, dat geeft ook burgemeester Piet Buyse toe. “We zullen inderdaad met een aantal zaken hier niet tijdig klaar zijn”, oppert hij.

Dendermonde - Vernield stadhuis, achterkant

Historicus en burgemeester Piet Buyse hecht veel belang aan de herdenking van de vernielingen van de stad in die periode van de eerste wereldoorlog.

Geen probleem echter daar er voldoende moois overblijft. Zo is er een optreden van het wereldberoemde koor Skala voorzien, zijn er tentoonstellingen, komt er een boek en wordt er een educatief project uitgewerkt voor de scholen. En met Toerisme Scheldeland werkt men aan speciale fietstochten en wandelingen.

Daarbij wordt er ook nauw samengewerkt met de andere gemeenten uit de omgeving. Dit wordt dan het werk van de Erfgoedcel van het Land van Dendermonde. Het is een gemeentelijke samenwerking binnen het arrondissement Dendermonde, gaande van Wetteren tot Buggenhout en Laarne.

September 1914 was immers niet alleen dramatisch voor Dendermonde maar ook voor de andere buurgemeenten zoals Lebbeke. Ook hier was er een spoor van terreur en gruwel merkbaar met executies, brandstichtingen, plunderingen en gijzelnemingen.

Duits ambassadeur

In wezen zijn de herdenkingsfestiviteiten al deels begonnen met het bezoek van de Duitse ambassadeur Eckart Cuntz aan de stad op vrijdag 1 maart. Deze legde aan het monument van de gesneuvelden en oorlogsslachtoffers van de twee Duitse invallen bloemen neer.

Duits ambassadeur Eckart Cuntz met oudstrijders

Een merkwaardig moment aan het Dendermondse Heldenplein waar de Duitse ambassadeur en de oud-strijders elkaar de hand schudden.

Waarbij hij een erehaag van oud-strijders met hun vlaggen en medailles begroette. Een merkwaardig gebeuren. Burgemeester Piet Buyse: “Voor ons is die herdenking van 1914 geen evenement dat tegen Duitsland is gericht. Het wil vooral het leed dat toen veroorzaakt werd in herinnering brengen. Leed dat ook nu op veel plaatsen in de wereld merkbaar is.”

Ook ambassadeur Cuntz bracht bij zijn bezoek dit leed in beeld en gaf ruiterlijk de Duitse schuld voor het gebeuren toe. Maar naar hij stelde verloren zijn voorouders toen in België en Frankrijk in de oorlog ook een aantal familieleden. Het leed was er dus aan beide kanten.

Burgemeester Piet Buyse en Duits ambassadeur Eckhart Cuntz (rechts)

Duits ambassadeur Eckart Cuntz kreeg als eerste van burgemeester Piet Buyse een mooi verpakte stift in houtskool, het aandenken van de festiviteiten rond de herdenking van 1914.

Hij kreeg van de burgemeester als eerste het symbool van deze Dendermondse actie ten geschenke, zijnde een mooi verpakte stift houtskool die de verbrande stad van toen moet symboliseren. Met houtskool dat ook in zijn zeer specifieke vorm een nuttig voorwerp blijft.

Willy Van Damme