Comedy in Washington

Het bezoek van Volodymyr Zelenski van deze week aan Washington zorgde voor aardig wat spektakel. Hij ging er immers niet alleen met zijn Oekraïense delegatie heen maar met wat men zou kunnen beschouwen als een gans set schoonmoeders om op hun ‘geliefde zoon’ te passen. Je kunt maar nooit weten.

Op reis naar het Witte Huis

Na de ontmoeting van Vladimir Poetin – voor de EU de duivel in persoon – met Donald Trump was het overduidelijk dat er bij de EU paniek was. De ene vergadering volgde in sneltrein op de andere ontmoeting en uiteindelijk ging men eventjes met zeven extra personen richting de ‘Grote Leider van het Vrije Westen’ in de Verenigde Staten.

Men wou Trump zowel paaien als impressioneren. en dus trok de Britse premier Keir Starmer ditmaal niet alleen op pad en gingen de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, NAVO secretaris-generaal Mark Rutte, de Italiaanse premier Georgia Meloni en de Finse president Alexander Stubb mee op pad.

Die laatste twee waren er klaarblijkelijk bij om Trump extra te plezieren. Stubb had immers al eens golf weten te spelen met Trump en van Meloni dacht men er een politiek vriendje van Trump bij te hebben. Een goede indruk maken bij ‘Daddy’ was de boodschap. Waarbij voor zover gezien Meloni op die reis was vergeten te lachen en liever sip keek. Maar men dacht haar te kunnen gebruiken en dus mocht zij mee.

Zelenski en de Europese regeringsleiders op bezoek bij de grote baas in het Witte Huis. Zonder resultaat. En Europese eenheid? Zo stelde Italiaanse vicepremier Matteo Salvini van de Lega Nord deze week over Macron het volgende: “Ga er zelf heen als je wil. Zet je helm op, neem je jas, je geweer, en ga naar Oekraïne.” Waarna de Italiaanse ambassadeur in Parijs het mocht gaan uitleggen. Europese eenheid dus.

Wat zij er gingen doen en deden blijft dagen nadien nog steeds onduidelijk. Buiten een babbel en het nemen van wat foto’s gebeurde er niets. Men sprake elkaar zelfs tegen. Zo had Merz het over de nood van een staakt-het-vuren terwijl anderen het dan weer hadden over een voor Oekraïne aanvaardbaar en duurzaam akkoord. En dan waren er de door Oekraïne geëiste veiligheidsgaranties moest Rusland zich niet aan de afspraken houden.

Poetin bij Trump op de rode loper

Wat toch wel raar is want het Westen en hun Oekraïense vazallen hebben zich al sinds 1990 over deze kwestie aan geen enkele overeenkomst met Rusland gehouden. Het niet uitbreiden oostwaarts van de NAVO, de akkoorden van Minsk 1 en 2 of het organiseren van een staatsgreep. En men wist heel goed dat dit lidmaatschap voor Rusland een rode lijn was. Nog meer toen radicale Russofoben met geweld in Kiev de macht namen.

En toen Oekraïne in maart 2022 met Rusland praktisch een vredesakkoord had bereikt was de fameuze Britse ex-premier Boris Johnson er als de kippen bij om dat akkoord richting de prullenmand te verwijzen. Men zou dat Russisch varkentje wel wassen stelde men in Kiev. Een oorlog met Rusland stond immers al lang op het verlanglijstje van de NAVO. Wat dan resulteerde in meer dan een miljoen doden en een vernield Oekraïne.

De ontmoeting tussen Poetin en Trump zorgde voor geen oplossing en hetzelfde ook voor het bezoek van Zelenski aan Washington. Desalniettemin is er toch enige vooruitgang geboekt. Vooral het feit dat de VS het idee van een staakt-het-vuren heeft laten vallen en de EU onmiddellijk de VS daarin volgde is belangrijk. Voorlopig toch.

In hoeverre zal deze topontmoeting gevolgen hebben voor de wereldpolitiek? Poetin werd hier in Anchorage met grote stijl ontvangen. Blijft Trump hier op zijn positie zitten?

Er was natuurlijk de indruk makende ontmoeting in Alaska met die enorme rode loper waarmee men Poetin verwelkomde. Vergelijk dat met de twee ontmoetingen die Zelenski had met Trump. Het zijn voor sommigen misschien details maar het zijn in de diplomatie zeer belangrijke aanwijzingen voor de stand van de relaties tussen beide landen. Alhoewel dat ook weer snel kan wijzigen. In diplomatie is nu beenmaal niets eeuwig.

Dromen van een oorlog

Dat Rusland dat voorstel voor een staakt-het-vuren steeds heeft verworpen was voor de EU en de hen naar de mond pratende westerse media een duidelijk bewijs dat Poetin geen vrede wou en alleen uit was op oorlog. Trump heeft die Europese visie nu verworpen met als idee dat men een definitieve oplossing nodig heeft en geen staakt-het-vuren dat al na twee jaar gebroken wordt en zo de oorlog verder zet.

Voor Trump was dit gewoon een pauze om de gevechten later te hervatten. Een valstrik dus. Bovendien zou de EU/NAVO dan troepen naar Oekraïne sturen om dat staakt-het-vuren te ‘bewaken’. Troepen die zouden genieten van Amerikaanse steun. Veel doorzichtiger kan moeilijk. Rusland zou dan de aanwezigheid van de NAVO aanvaarden en dit onder de paraplu van de VS. Wereldoorlog 3 is dan klaar om te starten.

Een probleem waar Trump mee zit is de interne tegenstellingen in de Amerikaanse politiek. Het Westen voert in wezen al sinds 1917 en de Oktoberrevolutie oorlog met Rusland/Sovjetunie. Op de periode 1941 tot begin 1945 na. Er zijn in de Amerikaanse politiek veel haviken die er van dromen om Rusland te vernielen.

Geostrategen als de democraat Zbigniev Brzezinski droomden luidop van het vernietigen van Rusland. Hij is de man die in 1979 de strategie voor Afghanistan lanceerde en Rusland deed ingrijpen omdat de toestand er totaal aan het ontaarden was. Het betekende de opmars van Al Qaeda en het salafisme en het hervatten daar van de heroïnehandel die na Vietnam bijna was stilgevallen.

Alleen de Russische kernwapens hielden hen tegen voor een directe aanval op het land zelf. Zijn eeuwige rivaal de republikein Henry Kissinger stelde echter voor zijn dood een toenadering tot Rusland voor gericht tegen China. Voor hem de grootste vijand. En de vraag is of Trump dit nu poogt te realiseren? In Moskou en Beijing heeft men dit echter door wil men dit spel niet meespelen. Het lijkt vergeefse moeite.

Mensen als een senator Lindsay Graham, een John Bolton of Richard Blumenthal zijn voorbeelden van die oorlogsstrategen. En ook in de media heb je die sterke tendens. DE regering van Trump is op dat vlak gesplit tussen beide tendensen. Je hebt Steve Witkoff of een Keith Kellogg die men dan tot de haviken moet rekenen. Deze laatste maakte zelfs een voorstel om Europese troepen als vredesmacht naar Oekraïne te sturen. Het werd niets.

De diplomatie zal moeten wachten tot er meer duidelijkheid is op het front. Hier het front in de omgeving van Pokrovsk en Dobropilla op 23 augustus 2025. Een oorlog die het Oekraïense leger aan het uitputten is. De grote rekruteringsproblemen die de regering Zelenski heeft bewijzen dat. Die zijn er bij Rusland voor zover geweten niet. De uitstulping bovenaan had tot vorige week twee armen en een ervan is heroverd door het Oekraïense leger dankzij grote aangevoerde versterkingen. Rusland is dit nu deels aan het heroveren.

Veiligheidsgaranties

Het verklaart het beleid van Trump die soms balanceert tussen beide kampen. Zo was er tijdens de eerste ambtstermijn van Trump zijn bevel om de Amerikaanse bezettingsmacht in Oost-Syrië terug te trekken. Het werd niet uitgevoerd omdat de man die het dossier beheerde het saboteerde en er nog prat om ging. Het is een van de eigenaardigheden van de Amerikaanse politiek. De president is niet almachtig en wordt desnoods dom gehouden.

Het verklaart ook waarom men in de EU blijft dromen los van de realiteit. Rusland rukt op en het Oekraïense leger is aan het begeven en dan komt men af met een voorstel waarvan iedereen zo kon zien dat het onaanvaardbaar zou zijn voor Rusland. Alleen de Duitse bondskanselier Frederic Merz begon er nog eventjes schuchter over. Duitsland is dan ook de drijvende kracht in Europa voor een oorlog tegen Rusland. Ze leerden niets van 1941.

En dan was er de kwestie van de veiligheidsgaranties. Daar moest dus de EU en de VS , de NAVO voor zorgen. Een al even waanzinnig voorstel als dat over het staakt-het-vuren. Maar de VS, om binnen NAVO maar een land te noemen, willen geen lidmaatschap van Oekraïne voor de NAVO. Het is ook de reden waarom deze oorlog is uitgebroken. En dan dit!

Ook ging er een topontmoeting moeten komen tussen Zelenski en Poetin. Knack beweerde al dat er hierover een akkoord was. Een raar voorstel want Zelenski heeft in het parlement juist een wet laten stemmen die elk gesprek met Poetin verbied. En nu zit de EU samen met diezelfde Zelenski te roepen voor een gesprek tussen beiden. Waar Rusland niet verbazend tot op heden neen op antwoordde.

Liever oorlog dan vrede

Zelenski heeft trouwens elk vredesakkoord in de praktijk ook geweigerd en krijgt daarin feitelijk de steun van de EU. Zo moet Rusland zich volgens hem totaal terugtrekken, ook uit de Krim, moet Oekraïne bij de NAVO komen wil het de VS nauwer betrekken bij Oekraïne en bovenal van Rusland herstelbetalingen die ergens tussen de 500 tot 1.000 miljard dollar zouden bedragen. Alsof Oekraïne in de huidige toestand nog veel te vragen heeft.

En daar doet de Britse staatsomroep BBC goed aan mee en bestempelde deze week Poetin nog als een ‘Globale Paria’. Alsof de wereld alleen bestaat uit de landen van de NAVO, behalve dan de VS, plus enkele bondgenoten zoals Australië, Canada en Israël. Dat die journalisten van de BBC zo’n onzin moeten schrijven moet bij sommigen daar wel voor grote frustraties zorgen.

Daarbij valt het nu vandaag op dat Mark Rutte, baas van de NAVO, zich plots terug achter Merz lijkt te scharen. Zo stelde hij als oplossing volgens de Financial Times: “Het stop zetten van de vijandelijkheden, steun aan het Oekraïense leger gevolgd door veiligheidsgaranties met de steun van de VS.” (1) Dromen is natuurlijk gratis.

Mark Rutte, de vorige Nederlandse premier heeft geen problemen om de oorlog tegen Rusland uit te breiden tot een wereldoorlog. Net zoals hij in 2013 niets had tegen het bewapenen van al Qaeda/ISIS in Syrië.

Over een algeheel vredesakkoord had hij het net niet meer. Het woord staakt-het-vuren gebruikte hij niet maar “het stoppen van de vijandelijkheden” is feitelijk hetzelfde. Of hoe Duitsland een enorme invloed heeft op het Europees buitenlands beleid. Dat was zo reeds in 1990 toen de oorlog tegen Joegoslavië werd voorbereid. Duitsland had vooraf zelfs al de Kroatische identiteitskaarten laten drukken. Alleen België durfde eventjes tegenspreken.

Gezien de standpunten van de EU/Oekraïne en Rusland ver van elkaar verwijderd zijn lijkt een onderhandelde oplossing nog een tijd op zich te laten wachten. Het slagveld zal dus verder voor een beslissing zorgen. En welke richting dit zal uitgaan lijkt duidelijk. Het is met de moed der wanhoop dat Oekraïense brigades nog verder vechten en tijdelijk zelfs slagen in enkele tegenaanvallen zoals bij Pokrovsk. Maar die winst is steevast van korte duur.

Oekraïne in puin

Het enige resultaat is nog meer gesneuvelde Oekraïense soldaten en vernielde infrastructuur. Misschien denken sommigen in Kiev dat er nog een stukje van de provincie Donetsk met de steden Slovjansk en Kramatorsk te kunnen behouden maar dat is zeer twijfelachtig.

Je krijgt de indruk dat weinigen er daar in Kiev nog in geloven. Maar Zelenski riskeert gedood te worden door de ultranationalistische en fascistische groepen daar als hij nu stopt. Kort na zijn verkiezing tot president stelde Dmitri Yarosh leider – een kopstuk van de staatsgreep van 2014 – van de fascistische Pravy Sektor Zelenski te zullen doden moest hij een akkoord met Rusland sluiten.

Het Westen heeft het gedachtengoed van de SS-Divisie Galicia, het UPA en de OUN-B uit Wereldoorlog II terug tot leven gebracht en draagt daar nu de gevolgen van. Dat terug tot zwijgen brengen lijkt een onbegonnen zaak. De geest is uit de fles en die oogt gevaarlijk. Het is iets waar men in Moskou en ook elders bijna geheel over zwijgt.

Wel stelt een recente peiling van het Amerikaanse opiniebureau Gallup – Als je dat tenminste kunt vertrouwen – dat bijna 70% van de bevolking voor een onderhandelde oplossing is en minder dan een kwart voor het verder zetten van deze waanzin.

Anatol Lieven van het Quincy Institute for Responsable Statecraft is zeer pessimistisch en negatief over de EU in de kwestie Oekraïne.

En dan is er de cultuur waarbij andere talen dan het Oekraïens verboden zijn. Recent nog werd een lerares bestraft omdat ze in Odessa een gedicht van Aleksandr Poesjkin in het Russisch aan haar leerlingen had voorgelezen. De man had ooit in de stad gewoond. Rusland en Hongarije eisen dat men die rechten herstelt. Het is iets waarover de EU het zwijgen toe doet. Ook in de media. Of de EU als de onderdrukker van de culturele vrijheden.

De Brit Anatol Lieven, directeur Eurazië van het Amerikaanse Quincy Institute, is zeer negatief en pessimistisch over de EU. Ze doen volgens hem aan grootspraak, beledigen Poetin, weigeren met Rusland te praten en zijn feitelijk radeloos.

Ze spelen volgens hem een bizar spel maar hebben geen kaarten. Het doet denken, zegt Anatol Lieven, aan die Romeinse heersers die nog vanuit Ravenna bevelen gaven aan legers die door anderen toen al werden bevolen. (2)

Willy Van Damme

1. Financial Times, ‘Zelenskyy hits at Moscow’s demands’, Fabrice Deprez, Max Seddon, 23 augustus 2025.
2. Glenn Diesen, Gesprek met de Britse professor Anatol Lieven verbonden aan het Kings College in London. ‘https://www.youtube.com/watch?v=zZYwwQ9anic
3. https://www.youtube.com/watch?v=MI4zbwqiQAA

NASCHRIFT

De Duitse bondskanselier heeft vandaag 23 augustus een redevoering (3) gehouden voor zijn partijleden en die was om vele reden opmerkelijk. Vooreerst omschreef hij de Duitse economische problemen als een structurele crisis die al enkele jaren zweeft rond, onder of juist boven het nulpunt. Duitsland is niet langer de economische leider van de wereldeconomie stelde hij. Het staat qua koopkrachtpariteit nu achter Indië, Rusland en Japan op de zesde plaats.

Belangrijker was echter wat hij stelde over de toekomst van Europa en vooral dan Rusland. Het lijkt een totale breuk met het al jaren durende oorlogsbeleid van Duitsland tegenover Rusland. Zo stelde hij:

“Rusland is op alle vlakken een Europees land en een hoog gewaardeerde natie zowel op het vlak van de cultuur, literatuur als muziek. Het is gekenmerkt als een land met een Europese cultuur en het grootste in Europa. Het is zeer bewust een Europees land. … er is ook geen nood aan steeds meer wapens…. En gelet op de verklaringen van Poetin zal het nog een tijd duren voor er terug vrede is op dit continent. Maar die moet er zijn.”

En wat ontbrak waren de banbliksems richting Moskou en allerlei zware en klassiek geworden beschuldigingen aan het adres van Rusland. En over Oekraïne zweeg hij bijna geheel. Gaf men hem een dosis realiteitszin? Het is nu afwachten in welke zin dit verder evolueert. Beseft Merz dat zijn straat waarin hij zit niet allen zeer smal is maar ook doodloopt? Het gevolg van Alaska en Washington? Afwachten dus en zeker op te volgen.

Willy Van Damme