Het Ros Beiaard–Voor de politieke kar gespannen

Het is nog vijf jaar wachten voor het Ros Beiaard (1) terug door de stad zal paraderen. Een heilig ogenblik voor vele Dendermondenaars die vol ontzag en eerbied kijken naar hun paard, sorry Peird. Een verering die met de jaren nog lijkt toegenomen. Praktisch gans Dendermonde, op een aantal dwars liggende Baasrodenaars na, komt dan op straat en viert feest. En als het paard terug in zijn stal gaat dan zie je pakken Dendermondenaars menig traantje plegen.

Een ongeschreven wet

Het beheer van het Ros Beiaard is daarom ook in handen van een speciaal Ros Beiaardcomité, niet de gemeenteraad. Die laatste benoemt bij consensus de leden van dat comité. Het is daarom ook een ongeschreven Dendermondse wet dat het paard politiek niet mag gebruikt worden. De woordvoerder is het Ros Beiaardcomité en dat hoort a-politiek te zijn. Zelfs al zijn die comitéleden politici of hun vrienden.

Ros Beiaard

Het Ros Beiaard in vol ornaat tijdens de ommegang van 2010. Voor de liefhebbers van historische stoeten is dit een must. Gans het gebeuren is tot in de kleinste details uitgewerkt. Het werk van het vroegere hoofd van de dienst Toerisme Franki Hervent.

Ooit stelde Peter Bombay, vroeger fractieleider voor de lokale partij Samen, in een gesprek dat hij vreesde dat de gewezen burgemeester Norbert De Batselier (sp.a) politiek misbruik zou maken van het paard.

Waarna hij enkele maanden later in de kranten op de foto stond met ons Peird. Zelfs bewerend dat hij als Heemskind op dat paard had gezeten. Wat niet klopte want het waren zijn vier oudere broers. De man dacht ooit hier burgemeester te worden. Het bleken bij de verkiezingen van 2006 uiteindelijk nul zetels te zijn en erna een zelfgekozen ‘ballingschap’ in Canada.

Die consensus werd echter vorige maand doorbroken door Marius Meremans, Vlaams volksvertegenwoordiger voor N-VA, ex-schepen voor Cultuur en Jeugd en nu gemeenteraadslid.

Op 15 januari kwam die in de pers met een verhaal waaruit zou moeten blijken dat het Ros Beiaard en de drie Reuzen in een barslechte toestand verkeerden en best zo snel mogelijk hoorden te verhuizen.

Een dreigende ramp

Hij deed dat trouwens als ondervoorzitter van het Ros Beiaardcomité en niet als gemeenteraadslid. Zo stelde hij in Het Laatste Nieuws van 16 januari: “… Dat het in zo’n erbarmelijke omstandigheden gehuisvest staat, tart werkelijk alle verbeelding… Een toestand als dit mag geen maanden duren…. is het verval (van reuzen en paard, nvdr.) nu nog eens honderd keer sneller gegaan.” Een ramp dreigde dus. Volgens Meremans.

Reuzen en paard zitten nu in een apart lokaal van de zogenaamde Hollandse Infanteriekazerne die zoals de naam doet vermoeden dateert van de Nederlandse periode onder koning Willem 1.

De Reuzen

De Reuzen Indiaan, Goliath en Mars aan het Dendermondse Justitieplein. Ze worden zoals het Ros Beiaard gedragen door de Pijnders, de vroegere dokwerkers in de stad.

Het werd gebouwd in de periode 1828-1830 en vormde een onderdeel van de Wellington barrière als verdediging tegen een mogelijke Franse inval. Arthur Wellesley, 1ste hertog van Wellington, was de man die, samen met de Pruisen en de Oostenrijkers, in 1815 bij Waterloo de Franse keizer Napoleon had verslagen.

Het was tot de jaren vijftig van de vorige eeuw in gebruik door het Belgisch leger en kwam nadien in Dendermondse handen. Deze verkocht het later onder burgemeester Norbert De Batselier aan de Regie der Gebouwen, de vastgoedarm van de federale regering.

Deze regering dacht er toen het parket te vestigen. Het staat sinds bijna een jaar echter geheel leeg en is al een tijd in serieus verval. De stad is nu bezig met de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) voor een herbestemming van het terrein dat naast dit mooi en uniek beschermd erfgoed ook een grote parking bevat. Pal in het centrum. Nu is het alleen een zone voor openbaar nut.

Hollandse Infanteriekazerne

De Hollandse Infanteriekazerne. In het achterste met een doek afgeschermde deel huizen de Reuzen en het Ros Beiaard. Het is door haar vorm een uniek stuk architecturaal erfgoed dat wegens haar uitstraling en ligging grote interesse opwekt bij projectontwikkelaars. Sommigen in de stad zien hier liefst een exclusief culturele invulling voor dit gebouw.

De onderzoeksfase van dit RUP is af en dit voorjaar zal men daar een eerste communicatie over doen. De bedoeling lijkt om dit samen met private projectontwikkelaars te herbestemmen en restaureren.

En daarvoor is er trouwens zowel in Dendermonde als ver daarbuiten grote interesse. Het RUP wordt trouwens uitgewerkt in overleg met de sector der private investeerders en de Lebbeekse architecte Julie De Mol die er haar zeer degelijk eindwerk over maakte.

Zij zag hierbij een samenwerking tussen de overheid en private investeerders als de oplossing. Het gebouw restaureren kost immers veel geld. En dat is er blijkbaar bij geen enkele overheid ter beschikking.

Ongenoegen

Dat Marius Meremans over dit verhaal achter hun rug met de pers sprak zorgde bij de andere leden van dat Ros Beiaardcomité en de gemeenteraad echter voor veel ongenoegen. Het was voor Meremans een mooie gelegenheid om met een foto breed in de kranten te komen. Goede publiciteit natuurlijk.

Marius Meremans

Marius Meremans opperde dat het Ros Beiaard en de Reuzen in een erbarmelijke staat verkeerden. Wat niet klopte. Hij verbrak ook de ongeschreven wet dat politici dit erfgoed zouden gebruiken. En ook na de persconferentie van Piet Buyse poogt hij de pluimen van dat comité op de eigen hoed te steken. Faut le faire!

Stijn Pluym, lid van het comité en fractieleider van Open VLD in de gemeenteraad: “Kijk dat kan niet. Men moet het Ros Beiaard buiten de politiek houden en dat is ook zo de traditie hier. Het is het Ros Beiaardcomité dat instaat voor de communicatie. De pers vroeg ons toen trouwens eveneens om commentaar en we hebben dat bewust geweigerd. Ik heb hem dat trouwens ook gezegd.”

Ook elders klink dat zo. Jern Vermeiren, drager van het Ros Beiaard en de Reuzen en lid namens sp.a van het comité: “Er is een vaste politieke gewoonte dat men het paard politiek niet misbruikt. Men kon er onder de leden van dat comité daarom ook niet mee lachen dat Marius Meremans hierover zomaar het woord voerde.”

Een gelijklopende visie bij Barbara Pas van het Vlaams Belang, federaal parlementslid, gemeenteraadslid en lid van het comité: “Kijk het is goed dat men zich het Ros Beiaard aantrekt. Maar dat moet men doen in het comité en als dat niet voldoende werkt is er nog de gemeenteraad. Dat voor de eigen politieke kar spannen kan niet en men moet zeker ook geen onnodige paniek gaan zaaien zoals hier gebeurde.”

Stijn Pluym

Stijn Pluym was niet opgezet met de eenmansactie van collega Meremans rond het Ros Beiaard.

Een wat dissidente stem bij Matthias Coppens, gemeenteraadslid voor Groen en nieuwkomer in de lokale politiek: “Ik hoorde dat dit een traditie is maar ik heb er wel geen bezwaar tegen dat politici zich daarover uitspreken. Er is nu eenmaal de vrijheid om zijn eigen mening over dergelijke zaken te geven.”

In goede staat

Voor Marius Meremans is er echter geen enkel probleem: “De pers is naar mij gekomen met vragen en ik heb die ook beantwoord. Als ondervoorzitter van het comité wil ik transparant communiceren en ik zal dat blijven doen. Ik ben ook afgegaan op wat ik toen had vernomen over de toestand van het Ros Beiaard en de Reuzen. Na dat persgesprek heb ik de andere leden van het comité trouwens op de hoogte gebracht.”

Een verhaal dat anderen deels bevestigen. Over de maatregelen die de stad toen al genomen had en waarover men binnen het comité uitvoerig had gesproken bleef hij tegen de pers echter wel zwijgen. Nu klonk het alsof het paard ging instorten en de stad maar liet betijen.

Ros Beiaard met de vier Heemskinderen Van Damme

De vier Heemskinderen op hun Ros Beiaard. Hier de gebroeders Van Damme uit deelgemeente Oudegem tijdens de stoet van 2010.

Dit terwijl op de laatste vergadering van het comité in november was afgesproken dat men de provinciale diensten van de Monumentenwacht en de Depotconsulent een rapport ging laten maken over de toestand van zowel het lokaal als het paard en de Reuzen. Men was trouwens al in januari toen hij met de pers sprak bezig met het ten uitvoer brengen van de nodige maatregelen.

Vergassing

Uit die rapporten blijkt dat de toestand van zowel het lokaal als het paard en Reuzen vrij goed meevalt. Zo is er alleen op heel beperkte schaal sprake van houtworm en motten. Ook de schimmel en het stof lijken geen probleem te vormen.

Van een dreigend gevaar is er dan ook helemaal geen sprake. Zelfs het lokaal blijkt volgens die studies best in orde. “Het Ros Beiaard en de Reuzen stellen het goed”, opperde men deze week bij monde van Piet Buyse bij het Ros Beiaardcomité.

Wel worden er op dit ogenblik al enkele maatregelen genomen en de meeste zijn trouwens al voorbij. Zo krijgen Reuzen en paard een grote stofzuigbeurt met de laatste fase in maart. En om dat beetje motten, hun larven en de houtworm te bestrijden gaat men de methode van vergassing gebruiken.

Piet Buyse

Burgemeester Piet Buyse moest gezien de foute berichtgeving wel reageren. Nu leek het immers alsof het stadsbestuur het Ros Beiaard en de Reuzen gewoon lieten wegrotten.

Daarbij wordt dit lokaal met gas volgespoten en daarna 48 uur gesloten. Om klimatologische reden kan dit wel pas in juni of juli gebeuren. Slechts daarna wordt er een extra ventilatie geplaatst in o.m. de deuren om het vochtprobleem aan te pakken.

Een vochtigheid die men ook regelmatig zal controleren en waarover er een logboek komt. Daarna gaat men het Peird en de Reuzen ook via een speciaal omhulsel nog beter beschermen tegen stof en ongedierte. Men spaart dus noch moeite noch kost om dit erfgoed in goede staat aan de komende generaties door te geven.

Piet Buyse (CD&V), burgemeester en voorzitter van het comité: “Kijk, het Ros Beiaard en de reuzen zijn in goede staat en aan de hand van deze rapporten weten we nu perfect hoe we dit moeten aanpakken. Want we zouden er bijvoorbeeld verwarming kunnen in plaatsen maar geweten is nu dat dit meer kwaad dan goed zou doen. Dit is ons erfgoed en dat dienen wij te koesteren.”

Jambon laat verkommeren

Niels Tas, (sp.a), Schepen van Ruimtelijke Ordening: “Zoals Marius Meremans het vertelde was het alsof wij de schuldige waren. Dit terwijl het gebouw eigendom is van de Regie der Gebouwen waarvoor minister Jan Jambon verantwoordelijk is en dat is iemand van zijn partij de N-VA. Neen, wij moesten volgens Meremans het gebouw van zijn minister opknappen.” Blijkbaar laat die het gebouw nog liever instorten dan dat hij er een euro zou insteken om bewarende maatregelen te nemen.

Voor Piet Buyse zat er ook niets anders op dan met de buitenwereld te communiceren. “Kijk zo een verhaal zoals dat verscheen veroorzaakte overal grote deining in de stad. Het is zeer gevoelige materie. En nu zeker met die nieuwe sociale media gaat dat snel. Veel mensen in de stad spraken ervan. We moesten als bestuur dus wel reageren om dit verhaal te corrigeren”, aldus Piet Buyse.

Ros Beiaardommegang 2010

Er wordt bij deze ommegang op geen euro gekeken om hem zo mooi en qua kostumering historisch zo correct mogelijk te laten uitgaan. Meer dan 1000 vrijwilligers nemen eraan deel. De stad is die dag dan ook afgeladen vol bezoekers. Goed voor een geschatte 40.000 bezoekers.

Stijn Pluym: “Dat de burgemeester gisteren daarover een persconferentie gaf was natuurlijk te verwachten en logisch na die persrel van vorige maand.” Wel vond Barbara Pas dat men de persnota beter vroeger naar de comitéleden had kunnen doorsturen.

“Wij kregen die pas na de pers en dat zou niet mogen”, stelt zij. Volgens Piet Buyse kon het praktisch niet anders: “Ik heb tot vlak voor die persconferentie nog aan de tekst zitten werken.”

Restauratie?

Belangrijk is ook dat men contact heeft opgenomen met het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) die gaan kijken in hoeverre een restauratie van de Reuzen en het Ros Beiaard zich opdringt. Het KIK doet nu de restauratie van het Lam Gods. “Ons Peird naast het Lam Gods, een goed idee”, grapte een lokaal historicus.

Zeker is dat de al slechte relatie van het stadsbestuur van CD&V en sp.a met de N-VA door deze rel er niet beter op geworden is. Voor een stuk komt dat door het spel van een meerderheid versus een oppositie die sterker is dan in de vorige legislatuur.

Deels is dat ook een gevolg van de wijze waarop de N-VA bijwijlen aan oppositie doet. Veel goeds over N-VA hoor je niet bij bijvoorbeeld CD&V. Het lijkt soms zelfs alsof de Brusselse regeringsruzies neerdwarrelen tot in Dendermonde.

Gisteren 26 februari de dag na die persconferentie liet Meremans in Het Laatste Nieuws trouwens over deze zaak nog noteren: “In deze stad is het blijkbaar nodig om eens flink met de vuist op tafel te kloppen.” Dit noemt: Met andermans pluimen pronken. En het is een uitlating die, zeker weten, elders in het Ros Beiaardcomité en de gemeenteraad op bitter weinig applaus zal zijn onthaald. Of hoe maak je geen vrienden.

Willy Van Damme

1) Het verhaal van het Ros Beiaard gaat terug op een oude Frankische legende, een riddersaga uit de periode van keizer Karel de Grote rond een bijna magisch paard en vier broers ridders, de Heemskinderen, die echter in conflict komen met de keizer en het onderspit delven waarbij hun magisch paard in een rivier verdrinkt. De legende leeft ook in Nederland, Frankrijk en Spanje. Zo is er in Dinant een Roche Bayard.

De reuzen Goliath, Mars en Indiaan en het Ros Beiaard werden in 2005 door UNESCO, de culturele organisatie van de VN, uitgeroepen tot werelderfgoed. Een eerste spoor van het bestaan van een Dendermonds Ros Beiaard dateert van 1461.

De eerste van de drie reuzen zag zijn ontstaan in 1648 bij de Vrede van Westfalen (of Münster) toen er een einde kwam aan de decennia aanslepende godsdienstoorlogen en het Heilig Roomse Keizerrijk van de Habsburgers de Republiek der Nederlanden erkende. Het was toen uiteraard feest in de stad.

De Reuzen gaan met de ommegang Katuit elk jaar uit op de laatste donderdag van augustus. Het Ros Beiaard, alias het Peird, doet dat om de tien jaar in mei. En de komende ommegang is voorzien voor 2020.

Advertenties

2 thoughts on “Het Ros Beiaard–Voor de politieke kar gespannen

  1. Een heel leuk stukje “Levende (politieke) Geschiedenis” over Êir Peird , en journalistiek heel ‘correct’ gebracht (voor zover dit door een niet-Dêirmonnenaar te beoordelen valt !)

    Gerard Eggermont
    Antwoord:
    Al twee Dendermondse reacties gekregen, telefonisch en per SMS, en die waren positief. Heb er twee dagen aan gewerkt want dit is hier lokaal erg belangrijk en uitermate gevoelig. Bovendien klinkt dit niet goed voor de geviseerde politicus en moet het dus nog correcter zijn dan normaal.
    Ik ben De Morgen of De Standaard niet waar modder gooien geen probleem vormt.

    Het Ros Beiaardlied is in zijn genre zeker een mooi lied en kent zeer veel uitvoeringen. Ik heb hier een foto in mijn archief van Ricky Wilson, de zanger van de Kaiser Chiefs, die zeer spontaan meezingt en danst op de tonen van het lied.

    Hij is genomen toen ze hier op de Grote Markt optraden tijdens die Marcel Van Thilt shows. Het was de laatste dag van het verblijf van die show in Dendermonde en dus gaf de stad er een extra lap op… met het Ros Beiaardlied. Een leuke foto die ik zeker nog ga gebruiken.

    Dit erfgoed is feitelijk de ziel van de stad. Toen men hier onlangs twee muzikanten vierde, de internationaal gelauwerde Ernest Maes en Marcel Defleur, de organist-koster van de dekenale kerk, fluisterde de vroegere stadssecretaris mij in het oor dat men die viering wel eens zou kunnen eindigen met het Ros Beiaardlied.

    En inderdaad, dat gebeurde en gans de zaal vol hooggeleerde en soms van vele tittels voorziene heren en dames sprongen bij de eerste toon van het lied al recht. Je moet de stad dus wat kennen om de belangrijkheid van dit artikel te begrijpen. Dit is erger dan de IJzertoren is voor de Vlaamse ultra’s.

    Artur Eranosian, de man die het lied op YouTube zette, is een vroegere Armeense vluchteling die jaren geleden hier arriveerde en gebleven is. Hij is naast een sympathieke kerel een zeer goede fotograaf die ook internationaal actief is. Hij werkt o.m. voor De Morgen.
    Dat hij het op YouTube zette bewijst veel.
    Willy Van Damme

  2. … als ’t maar geen “JOEPLEES” wordt …
    Gerard Eggermont
    Antwoord:
    Dit is echt zeer belangrijk erfgoed en ook beschermd. Het is bovendien niet zo fantastisch groot. Persoonlijk zou ik het liever zien met een 100% culturele invulling. Maar de kwestie is geld en dan lijken de plannen zoals Julie De Mol die zag in haar eindwerk goed.

    Ik heb dat werk gezien en ken een beetje haar ideeën en die zijn veelbelovend. Het zou ook allemaal kleinschalig worden daar de vorm van het gebouw niets anders toelaten. Ik ken een lokale projectontwikkelaar die al een bod deed en die man heeft met een vroeger prachtig restauratieproject op dit vlak al zijn kwaliteiten bewezen.

    Bovendien ligt het in het hart van de stad en kan dit alleen daarom geen Uplace worden. Moest Verhaeghe en zijn politieke vrienden hier mee afkomen dan zou het kot in Dendermonde veel te klein zijn. De bewaking van dit gebouw is echt optimaal.
    Willy Van Damme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s