Warnant en de val van Dendermonde–Barbertje moest hangen

Toen de Duitse troepen op iets minder dan twee uur niet alleen Dendermonde hadden bezet en zelfs over de Schelde tot aan de grens van Hamme waren geraakt, werd generaal-majoor Erasme Warnant, verantwoordelijk voor de verdediging van de stad, van zijn taak ontheven. Het opperbevel van het leger en de minister van Oorlog achten hem de schuldige voor deze zware nederlaag. Maar was dat zo? Het lijkt eerder het klassieke Barbertje dat moest hangen.

Kanonnen

Waarom viel Dendermonde zo snel? Was dat te wijten aan grote strategische fouten van de generaal, lafheid of incompetentie? Wie het dossier bekijkt kan alleen tot de conclusie komen dat hij inderdaad wel fouten maakte (1) maar dat hij op het vlak van de strategie grotendeels correct was. En lafheid kan hem ook niet kwalijk genomen worden.

Een van zijn fouten was waarschijnlijk dat hij het houten spoorwegstation niet liet afbreken zodat zijn schutsveld daarvan hinder had. Men mocht in 1837 toen de ijzerenweg in Dendermonde arriveerde het station om militaire reden alleen in hout bouwen. Het station lag immers in de fortengordel van de stad en Dendermonde was van oudsher een vestigingsstad en dat moest blijven.

Maar die klacht is wel relatief. De man had immers alleen een paar kanonnen die hij om veiligheidsreden opstelde in Grembergen vlakbij waar nu café De Verloren Zoon is. Typerend is dat Warnant wel extra kanonnen kreeg maar… die kwamen pas toe op 4 september om 5 uur in de ochtend toen de aanval op Lebbeke al volop bezig was. Die was immers gestart om 4u30.

Erasme Joseph Warnant, generaal majoor

Barbertje van dienst generaal-majoor Erasme Warnant, hier in het uniform van kapitein. (foto Tony van Renterghem)

Verder had hij inderdaad niet al zijn troepen in de frontlijn in Lebbeke, Sint-Gillis en ook Dendermonde gestopt. Maar was dat strategisch een fout? Discutabel. Hij wist dat er in Asse ongeveer 40.000 troepen klaar stonden om noordwaarts naar Dendermonde en de zeer strategische Scheldebrug op te rukken.

Vestigingsstad

Van het opperbevel in Antwerpen had hij ongeveer 3500 man gekregen die voorheen in Luik en aan de Gete hadden gevochten en die terugtocht te voet hadden moeten doen. Dit waren geen verse geheel fitte eenheden maar vermoeide soldaten die bovendien amper materiaal hadden.

Zo had Dendermonde sinds 1886 wel drie vooruitgeschoven forten zoals Fort Rozenbroek die dienst moesten doen voor de artillerie. Het probleem was echter dat er geen kanonnen voorhanden waren, niet die 4de september en ook nooit voorheen.

Gezien die situatie was het niet onverstandig om reeds over een min of meer uitgebouwde terugvalpositie te beschikken voor als de aanval er zou komen. Bovendien kreeg hij pas op 28 augustus de opdracht om de stad te verdedigen en er terug een vestigingsstad van te maken. Met andere woorden: Hij kreeg zeven dagen om zijn verdediging van de stad voor te bereiden.

Militair compleet onzinnig. Als na een week Luik en zijn onneembaar geachte forten al in Duitse handen vielen, wat moeite zou het dan kosten om Dendermonde in te nemen? Zero! Eens op tafel kloppen en goed blazen en het was zo in Duitse handen. En dat bleek. De hier bevelvoerende Duitse Generaal Max von Böhn joeg het Belgische leger op de vlucht zoals een mes door boter gaat.

Dries Romanus en Veronique De Moor aan Fort Rozenbroek

Het echtpaar Dries Romanus en Veronique De Moor in 2012 voor het uit 1886 daterende Dendermondse fort Rozenbroek. Het is sindsdien al deels gerestaureerd en door het echtpaar bewoond. Het is een uniek en zeer mooi restauratieproject. Prijzenswaardig.

En wat kon Warnant doen, vechten tot hij al zijn soldaten had verloren en zijn materiaal kapot was? Natuurlijk niet. Een strateeg weet wanneer hij zich moet terugtrekken om zijn gevechtskracht en kansen op succes zoveel mogelijk te behouden.

Zwakke verdediging

Neen, de schuld in dit verhaal van de val van de stad ligt op vele plaatsen, minst nog bij Warnant. Grootste schuld is natuurlijk Duitsland dat België en ook Dendermonde aanviel. Het had sinds de Duitse eenmaking onder de Pruisen en Otto von Bismarck een agressieve politiek gevoerd door het leger gestaag uit te bouwen tot het sterkste van Europa.

De Duitse invasieplannen zoals dat genoemd naar generaal Alfred von Schlieffen waren bovendien amper een geheim. En dat Duitsland actief in België de taalkwestie gebruikte om het land te destabiliseren had onze elite wakker moeten schudden. Ze bleef echter slapen en zat daardoor met een totaal onvoorbereid leger en forten die totaal verouderd waren.

De befaamde Luikse forten bestonden zelfs niet uit gewapend beton. Het Belgisch leger ontbrak het in 1914 gewoon aan professionaliteit. En dat is niet alleen zomaar de schuld van de legertop maar vooral van de opeenvolgende regeringen die geheel naïef geloofden dat het plechtig door o.a. Pruisen in 1839 ondertekende neutraliteitsverdrag het land zou beschermen.

Ze waren gewoon blind en doof voor al die voortekenen die een Duitse inval voorspelden. Een natie bouwt geen gigantisch leger op om de landsgrenzen te bewaken maar om aan te vallen en andere landen te veroveren. Simpele logica. Zo heeft de VS niet zomaar een gigantisch leger. Het dient om niet om haar grenzen te bewaken maar om de wereld onder de knoet te houden. Logisch.

Groot-Brittannië en Frankrijk hadden ook wel een groot leger – maar minder sterk dan het Duitse – maar die hun doel was in essentie de verovering van koloniën, ver weg van België. Duitsland had ook wel koloniën en een vloot maar die koloniale expansie was erg beperkt.

Dendermonde - Plattegrond met vermelding vernielde woningen - 8

De plattegrond van Dendermonde anno 1914. De militaire structuur van de stadsgrenzen is duidelijk te zien. En dat is ook nu nog goed merkbaar met dit verschil dat hier nu in veel gevallen prachtige natuurgebieden liggen. De op de kaart gearceerde gebouwen zijn die welke door het Duitse leger tussen 4 en 7 september 1914 in brand waren gestoken.

Duitslands ambitie was de heerser over Europa te zijn. Men moest maar de Duitse pers en literatuur uit die periode lezen om dat te beseffen. Het falen van het Belgisch leger – dat wel heel dapper en hard het land verdedigde – was dus essentieel een gevolg van de verwaarlozing van het leger door de politici.

Strategische ligging

Vragen om de forten te voorzien van gewapend beton werden niet gehonoreerd. En dat men nog vlak voor de oorlog in Duitsland grote nieuwe kanonnen bestelde typeert de naïviteit van diegenen die deze beslissing namen. Uiteraard bleef de Duitse producent maar excuses vinden om ze niet te leveren en de vertraging te rechtvaardigen.

En dat liet zich voelen in de specifieke toestand in Dendermonde. Sinds de stichting rond 900 van de stad door een ridderfamilie onder de Duitse keizers Otto I en II was Dendermonde een vestigingsstad. Ze ligt immers strategisch aan de Schelde en de Dendermonding.

Toen was dat nog tegen de invallen van de Noormannen en de agressieve expansiepolitiek van de Graaf Van Vlaanderen. De Schelde was toen immers een grensrivier tussen het Graafschap Vlaanderen en dus Frankrijk en het rijk van de Duitse Ottoonse keizers. Dendermonde volgde de oprichting van andere vestigingen zoals Valenciennes en Ename bij Oudenaarde.

Dendermonde - Belgisch leger in actie - 2

De legereenheid die Dendermonde moest verdedigen was totaal niet opgewassen tegen de Duitse militaire pletwals. Zo beschikte generaal von Böhn zelfs over een luchtballon die hij installeerde aan de hoofdkerk van Sint-Gillis. Waarmee hij dan de Belgische troepenbewegingen in het Waasland in de gaten kon houden.

En dat bleef zo. De Scheldebrug was heel lang de laatste droge overgang voor de Scheldemonding. De brug in Temse bestond toen nog niet. En dus trokken Spaanse, Franse, Britse en Nederlandse troepen regelmatig door de stad een spoor van vernieling aanrichtend.

Pas in 1782 zou de Oostenrijkse Habsburgse keizer Jozef II de stad haar vestigingsstatuut ontnemen en ontmantelde en verkocht men al die forten, wallen en kazernes. Wat in 1815 na de slag bij Waterloo zou veranderen. De Britten en hun Nederlandse vrienden maakten van Dendermonde opnieuw  een vestigingsstad met alles erop en eraan. Getuige de uit 1827 daterende infanteriekazerne.

Maar dankzij de vrede na 1815 en het economisch succes van de Belgische staat met o.m. haar impressionant spoorwegenstelsel explodeerde na 1830 de Belgische economie als het ware. Ook de verovering van Congo was een belangrijke factor. De Dendermondse familie De Bruyn had immers in de stad grote erg winstgevende fabrieken die o.m. Congolese olie verwerkte.

En dus begon de druk in de stad toe te nemen om haar statuut van vestigingsstad op te heffen. Dendermonde intra muros wou groeien maar voelde die militaire aanwezigheid als een grote rem. Begrijpelijk. Zo waren er in 1890 in totaal eventjes 62 gebouwen eigendom van het leger.

En omdat men de verdediging van de stad zelf niet kon versterken bouwde men in 1886 buiten de stad dan maar die gordel met haar drie forten, ten zuiden en ten oosten van de stad, richting Lebbeke en Baasrode. Twee ervan zijn nog deels intact.

Omsingeling dreigde

Maar in 1906 werd dan tegen de zin van het leger maar onder druk van de Dendermondse elite dit statuut van van vestigingsstad opgeheven. Een heel begrijpelijke houding van die Dendermondse politici en nijveraars.

De aanval op Dendermonde van 4 september 1914

Hier is het verloop van de aanval op Dendermonde goed te bemerken. Op minder dan twee uur tijd zat men van de grens van Sint-Gillis-Dendermonde en Lebbeke over de Schelde. Het Belgisch leger kon alleen maar symbolisch weerstand bieden. De uit drie forten bestaande verdedigingsgordel is aangeduid met de nummers 1, 2 en 3. 3 is het huidige fort Rozenbroeck.

Met de verkoop was men, gelukkig voor het leger, in 1914 echter nog niet echt begonnen. Maar Warnant kreeg dus het bevel over een stad wiens fortengordel al deels in verval was en ook niet aangepast aan de technologische evolutie.

En dan was er het bevel dat Warnant op 28 augustus van de luitenant-generaal gouverneur van Antwerpen kreeg. Iedereen die wat nuchter nadenkend de militaire kaart na de val van Brussel bekeek zag de strategische positie van de stad. Ten oosten en ten zuiden was Antwerpen voorzien van een ganse serie goed uitgebouwde forten.

Alleen wie verder op die kaart westwaarts keek zag Dendermonde liggen. Men moest dan wel kijken. De stad was amper te verdedigen en in het land van Waas waren de forten die Antwerpen daar moesten verdedigen evenmin sterk te noemen. Bovendien zou een doorbraak in het Land van Waas de omsingeling betekenen van het Belgische leger dat nadien wel zou moeten capituleren.

En dergelijke omsingelingsbewegingen langsheen de flanken zijn klassiek bij oorlogen. De echte reden waarom Duitsland het risico nam om België aan te vallen was immers om zo een  omsingelingsbeweging langs diezelfde westelijke kant te kunnen doen om zuidwaarts Parijs te veroveren en de Fransen tot overgave te dwingen.

Duitse flater

Het sturen van Warnant met dat ‘zootje’ van 3500 soldaten getuigt in hoofde van het Belgische opperbevel dan ook van een zware strategische fout. Het is alleen om reden dat het Duitse opperbevel hier ook een al even grote gelijkaardige blunder maakte dat het Belgische leger een maand later kon ontsnappen naar de IJzer.

Had generaal Max von Böhn zijn 40.000 man die 4de september naar Stekene, Moerbeke en Koewacht gestuurd dan was het gedaan geweest met het Belgische leger. En Warnant met zijn 3500 man had hem aan de Durme in Hamme en Waasmunster zeker niet kunnen stoppen. En bovendien waren de mogelijke versterkingen vanuit Antwerpen of Gent zeker te laat gekomen.

Gelukkig voor het Belgisch leger had het Duitse opperbevel begin september geen echte aandacht voor de Belgische vijand. Hun grootste zorgen waren de cruciale slag aan de Marne die op dat ogenblik ging beginnen en het veel sneller dan verwachte gevechtsklare Russische leger.

Duitsland verloor de oorlog feitelijke de eerste twee maanden van dit conflict toen het vast raakte op het taaie Belgische verzet en het toch sterker dan gedacht zijnde Franse, Britse en Russische leger. Men dacht geen Belgische weerstand te ondervinden en het draaide totaal anders uit.

Dendermonde - Scheldebrug - Vernieling - Gezien vanuit Veerstra

De Scheldebrug waar het allemaal om te doen was. Pas eind september bij de derde Duitse aanval op de stad en slechts op het allerlaatste ogenblik vloog de brug in de lucht. Het eerste ontstekingsmechanisme wou niet werken, het tweede gelukkig voor de Belgen wel. Maar toen stormden al massa’s Duitsers de brug op. Hun lichaamsdelen vlogen tot in de Belgische gevechtslinies.

Het eerst door de generaal Helmuth von Moltke en later door generaal Alfred von Schlieffen aangepaste oorlogsplan was duidelijk niet realistisch en hoogmoedig. In hun  arrogantie hadden zij de anderen zwaar onderschat.  En hoogmoed komt steeds voor de val.

Dat Warnant zich zo snel terugtrok en de stad uit handen moest geven was langs Belgische zijde eerst en vooral de schuld van de legerleiding die hem een 3de klasse eenheid meegaf om een eerste klasse verdediging te voeren. Een minuutje nadenken had voldoende geweest om dit probleem te zien. Het was een onmogelijke opdracht, een zelfmoordmissie.

Politieke beslissingen

Verder was de slechte staat van de Belgische landsverdediging en specifiek die van Dendermonde een gevolg van politieke beslissingen die opeenvolgende regeringen de jaren voordien hadden genomen. Dat luitenant-generaal Antonin de Selliers de Moranville en minister van Oorlog graaf Charles de Broqueville Warnant de schuld voor het falen in Dendermonde gaven is zonder twijfel fout.

Bovendien had de Broqueville als minister van oorlog en dus lid van de regering hier een dubbele verantwoordelijkheid. Politiek was hij verantwoordelijk voor de slechte staat van de landsverdediging anno 1914 zoals bijvoorbeeld de late mobilisatie.

Militair droeg hij de medeverantwoordelijkheid toen men Warnant de taak gaf om een strategisch zo belangrijke stad als Dendermonde te laten verdedigen door soldaten die in bepaalde gevallen niet eens een functionerend geweer hadden.

Belgische en Duitse posities op 22 augustus 1914

Op deze kaart is duidelijk te zien hoe kwetsbaar de verdediging van Antwerpen feitelijk was. Westwaarts was er immers amper sprake van een verdediging en Dendermonde met zijn Scheldebrug lag zo voor het grijpen. Had de Duitse generaal von Böhn die 4de september naar Moerbeke en Stekene doorgestoten dan was het Belgische leger al die dag uitgeschakeld geweest.

Maar zoals in alle dergelijke organisaties moet er in geval van falen een schuldige worden gevonden en die weet men via het paraplusysteem steevast te vinden op de zo laagst mogelijke trap en dat was ditmaal generaal-majoor Erasme Warnant. Barbertje moest en zal hangen.

Het feit dat hij voorheen in 1904 tegen het advies van het leger in de job van opperbevelhebber van de Force Publique, het Congolese privélegertje van koning Leopold II, op zich nam werd hem dan vermoedelijk kwalijk genomen. Ook het feit dat hij in 1912 tot in het parlement protesteerde tegen zijn niet-benoeming tot generaal speelde bijna zeker eveneens een rol.

En vermoedelijk kwam daar ook het feit bij dat hij, nochtans komende uit een katholiek nest met adellijke connecties, een vrijzinnige was. België was in het begin van de twintigste eeuw een katholiek land waar men alleen in de marge wat vrijzinnigen, liberaal en socialistisch, tolereerde.

Opperbevelhebber de Selliers de Moranville en de Broqueville hadden de schuldige dan ook ultrasnel gevonden. Eventjes in de spiegel kijken was daar zeker niet bij.

Het Schlieffen-Moltkeplan voor de aanval op Frankrijk 1914

Het door opperbevelhebber von Schlieffen aangepaste aanvalsplan van zijn voorganger von Moltke. In de oorspronkelijke versie zou men ook Nederlands Limburg aanvallen. Het ontbrak het plan aan elke realiteitszin en sommige Duitse generaals beseften dat ook wel. Normaal ging men dus Antwerpen links laten liggen. Maar omdat het Belgisch leger te gevaarlijk was moest men het wel aanvallen.

Willy Van Damme

1) Zo had hij de munitie en andere voorraad voor zijn troepen allemaal opgesteld onder de Grembergse kerktoren. Een flater van jewelste want bij een oorlog als dit zijn hoge gebouwen zoals kerktorens het eerste doelwit van elke kanonnier.

Het zijn immers uitkijktorens voor de troepen en die worden steevast kapot geschoten of vooraf vernield zoals het Belgisch leger deed met de aan de Schelde gelegen kerken van Baasrode en Sint-Amands aan de Schelde. Gelukkig voor Warnant en zijn manschappen hebben de Duitsers nooit gemikt op de kerk in Grembergen. Nog een Duitse flater.

Advertenties

4 thoughts on “Warnant en de val van Dendermonde–Barbertje moest hangen

  1. In de politiek draait het om macht, zien we alles terug wat we in de reportages over apen aan hiërarchische gelaagdheid ook zien. Wie daarin wil meedraaien, ‘moet’ een tunnelvisie ontwikkelen. Dat hebben we recent ook zien gebeuren bij Verhofstadt, Van Rompuy, Rasmussen, Obama en erger, Nuland, en de VS heeft wel meer apen, maar ook in de journalistiek, de talloze keren dat propaganda wordt verspreid inplaats van eerlijke journalistiek.

    Daar tegenover staat dat wij ook een menselijke capaciteit hebben, de mogelijkheid om aan abstract denken te doen. Dat is wat jij doet, dat is wat talloze gerijpte denkers doen. Maar zoals in dat verhaal in de bijbel van 2000 jaar terug, waar ‘Jesus’, om in die beeldende terminologie verder te gaan, in een wolk verdween, zo verdwijnen ook wij in een soort van ‘wolk’ van zodra we het verkleuterde overstijgen. Het volk begrijpt ons niet meer, ze beginnen te spotten met ons, ontvrienden ons op facebook, kortom haken af en volgen de Hitlerpersoonlijkheidsprofielen.

    Een ander zeer oud gezegde is: “De kruik gaat te water tot ze barst.” De toenemende verdwazing zorgt voor een toename van de spanning en die spanning, die is gemakkelijk te laten ontploffen. Kijk maar naar hoe Washington bvb eerst een bende idioten traint, bewapent, subsidieert en de hemel inprijst als ‘nobele rebellen’, die in opstand komen tegen de duivelse Assad, om vervolgens dezelfde idioten als bij toverslag om te toveren in duivelse terroristen, hen te bombarderen en als excuus gebruiken om hun oorlog tegen Syrië alsnog te beginnen.

    Dat zootje wat de VS administratie in handen heeft en hun trawanten in Europa, dat zijn geen mensen meer. Het leven van de gewone man kan hen geen moer schelen. En 100 jaar terug en tijdens al die voorgaande oorlogen was het niet anders. Het gaat iedere keer over extreem egoïsme met de daarbij horende tunnelvisie en achterbakse streken.
    Edith Legrand
    Antwoord:
    Ik denk niet dat men nog verder oorlog tegen Assad wil voeren. Obama zegt wel dat hij ‘gematigde’ Syrische rebellen gaat trainen maar of daar veel van in huis gaat komen betwijfel ik sterk.

    De teneur in onze pers is nog wel negatief tegenover Assad maar veel minder sterk. Veelal zwijgt men nu. Zo is er deze week in Humo een groot verhaal over die jihadisten onder de naam ‘gangsterislam’ van Raf Sauviller.
    Daarin wordt ook sterk de draak gestoken met ‘professor’ Rik Coolsaet. Sauviller haalde nog wat anders boven dan wat ik al deed. Erg pijnlijk voor onze Gentse professor.

    Nog straffer is echter het feit dat toen de OPCW, de internationale organisatie uit Den Haag die werkt rond chemische wapens, gisteren een persbericht uitgaf over het vermeend gebruik door Syrië van chloorgas iedereen zowat zweeg.

    Het is een tactiek die men gebruikt bij bevriende naties als Qatar.
    Geen straffe bedreigingen hierover van Obama, geen harde woorden van Cameron en geen gebulder van Hollande of getier van oorlogsstoker Rasmussen.

    Grote stilte. En dit ook bij onze valse NGO’s genre Amnesty International en in onze media. In De Morgen, De Standaard en The Financial Times van deze ochtend geen enkel woord hierover. Alleen in The New York Times bleek er gisteren hierover een verhaal te staan, ergens achteraan.

    Wat anders goed was voor pagina’s geroep om wraak en oorlog was nu een groot stilzwijgen. Het rapport hierover werd aan de vele regeringen gegeven en geen enkele die het openbaar maakte en het gebruikte voor oorlogspropaganda. Een aanwijzing dat men de westerse oorlogsplannen tegen Syrië aan het opbergen is.

    Wees er trouwens zeker van dat de VS al die huidige verkenningsvluchten boven Syrië vooraf met de regering van Bashar al Assad bespreekt. Het zou om praktische technische reden toch waanzin zijn dat niet te doen.
    Willy Van Damme

  2. Ik hoop dat je gelijk hebt 🙂
    Edith Legrand
    Antwoord:
    Ik hoop het ook. Het is een analyse gebaseerd op wat ik op dit ogenblik zie gebeuren. Vooral het verhaal over het vermeend gebruik van dat chloorgas is zeer frappant. Alle landen hebben dat rapport en toch doen ze er niets mee!!! Dat kan geen toeval zijn.

    Maar ik kan maar afgaan op wat ik zie gebeuren, meer niet.
    Maar ik kom zeker op die zaak terug. Het probleem is echter dat er zoveel zaken gebeuren dat het erg moeilijk is om er een goede overzicht van te krijgen. En zonder goed overzicht geen goede analyse.
    Willy Van Damme

  3. Ik heb dit erg gesmaakt maar de vermelding:
    “Het eerst door de generaal Helmuth von Moltke en later door generaal Alfred von Schlieffen aangepaste oorlogsplan was duidelijk niet realistisch en hoogmoedig. In hun arrogantie hadden zij de anderen zwaar onderschat.”
    De vermelding moet eigenlijk omgekeerd worden. Weliswaar was Helmuth Von Moltke een van de voorgangers van von Schlieffen maar de plannen van het Duitse rijk waren in die periode eerder op het oosten gericht waarbij het Duitse leger in twee ongeveer gelijk delen in Oost en West werden opgesteld. De Fransen zouden eerst worden opgehouden en dan verslagen. Parijs was zelfs geen doel.
    Die strategie werd door von Schlieffen volledig aangepast waarbij deze rekende eerst de Fransen te verslagen en daarna de Russen met een snelle verplaatsing van troepen van West naar Oost. Von Schlieffen zelf was er zich echter van bewust dat het Duitse leger daarvoor zeer veel versterkt diende te worden. Dat gebeurde bij een beslissing in 1912 wel degelijk maar te weinig en te laat.
    De verwarring bij de chronologie ontstaat meestal omdat de opperbevelhebber van de Duitse troepen in 1914 inderdaad ook… een Helmuth Graf von Moltke was, neef van z’n illustere voorganger uit de oorlog van 1870. De aanpassingen van de laatste von Moltke aan het “heilige” von Schlieffen-plan kwamen eer op minder onderschatting van de vijanden neer:
    – niet oprukken door Nederland, een levenslijn met de wereld bij een langdurige oorlog
    – versterking van de legers op de Frans-Duitse grens.
    Niettemin ging men door en dat je kan inderdaad als zelfoverschatting beschouwen of misschien ook als een grote gok van mensen zoals de Duitse keizer en z’n opperbevelhebber die bang waren om onder te doen voor hun met roem overladen voorgangers uit de Frans-Duitse oorlog.
    Paul Nijs
    Antwoord:
    Bedankt voor je reactie en vooral voor je opmerkingen. Het bevat extra informatie die voor de lezers hier zeker welkom is.

    Het bestaan van de twee von Molkte was mij wel bekend hoor. Ik ben niet de grote specialist van de eerste wereldoorlog, Duitsland of het Duitse leger, een journalist is per definitie een generalist die zich wel verdiept (of dat zou horen te doen) in het onderwerp waarover hij schrijft.
    En dus had ik mij wel wat op beperkte wijze geïnformeerd. Ik heb nu eenmaal geen zin om de vele lezers hier prietpraat te verkopen.

    Ook was het mij bekend dat het Duitse opperbevel die overschatting ook ten volle besefte. Eerlijk gezegd moest mijn bijna blind zijn om het niet te zien. De forten in Luik waren bijvoorbeeld alleen met inzet van de nieuwste militaire middelen in te nemen. En dat zou dus tijd vergen. Maar die tijd had men niet.

    Maar het is typerend voor staten die zich oppermachtig wanen om de tegenstander te onderschatten en zich onoverwinnelijk te wanen. Het gezegde klinkt immers dat hoogmoed komt voor de val. Zie maar naar de VS of de Sovjetunie in Afghanistan.
    Willy Van Damme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s