Proeven van het Baasroodse verleden

Historicus Bart De Bondt hield vorige zaterdag 12 oktober in zaal Welkom te Baasrode dan zijn voordracht over ‘Merkwaardig Baasrode – vreemde en memorabele momenten uit een atypisch dorp”. Het was voor de aanwezigen een soort van snelcursus over het tot heden zo duistere verleden van dit, zoals hij het noemde, atypische dorp aan de Schelde.

Hij serveerde de ongeveer 30 aanwezigen dan ook een mooie traktatie vol met soms erg verrassende feiten en weetjes. Vooral natuurlijk rond een aantal markante histories waarvan sommigen het dorp nog steeds blijven kenmerken.

Radbraken

Dat de geschiedenis van Baasrode en de Schelde als een diepverliefd koppel innig met elkaar zijn verbonden wekte natuurlijk bij velen nog weinig verrassing. Toch bleek die innige omhelzing die avond nog voor enkele merkwaardige surprises te zorgen.

De Schelde in Sint- Amands - 50

De Schelde, tot recent de bron van rijkdom voor Baasrode.

Bijvoorbeeld dat er al vrij snel in het leven van Baasrode een zeer innige band was met wat later de metropool en sinjorenstad Antwerpen ging zijn. Een Baasrodenaar beging een moord die ook nog de geschiedschrijvers beroerde en het bleek een schipper te zijn die in de Schelde bij Antwerpen zijn wrede daad pleegde.

Het verschrikkelijk radbraken was zijn gruwelijk lot. Men hoorde in het zaaltje als het ware zo zijn kreten weergalmen. En als door stormen en overstromingen de Ooster- en Westerschelde ontstaan en Antwerpen die wereldstad wordt, groeit – zoals uit zijn betoog bleek – ook het atypische Baasrode tot een welvarend handelscentrum.

De man had overduidelijk zijn huiswerk gedaan en niet alleen de vele Belgische maar ook de archieven in de buurlanden zitten uitpluizen zoekend naar alles wat maar het woord Baasrode bevatte. En dat bleek meer dan iemand voordien zelfs maar had kunnen vermoeden.

Wereldhaven Antwerpen

Het is dankzij hem dat we weten van het bezoek van de Bourgondische hertog Filips de Goede en de serie visites tijdens de godsdienstoorlogen van de opstandige edelman Willem ‘De Zwijger’ van Oranje.

Waarbij Baasrode zowel een voorpost bleek van het grote Dendermonde als van de wereldhaven Antwerpen. Een positie die haar zowel grote welvaart als de oorlogszucht van allerlei veroveraars opleverde. Want Baasrode… daar had men centen.

Baasrode Sint-Ursmaruskerk - 39

De Sint-Ursmaruskerk van Baasrode kreeg mogelijk als eerste te maken met beeldenstormers. Die waren in Antwerpen klaarblijkelijk persona non grata en trokken dan maar zuidwaarts.

Zeker tweemaal werd het dorp geheel vernield, nog blijkbaar erger dan de destructie van Dendermonde begin september 1914. Bleven enkele Dendermondse woningen toen nog gespaard dan werd Baasroodse door de onder de hertog van Parma opererende troepen dan ook geheel vernield.

Men had een brief onderschept en die stelde dat De Zwijger die bepaalde nacht er ging overnachten en dus braken duizenden Spaansgezinde troepen doorheen de verdedigingslinies, een spoor van moordzucht en totale vernieling achter zich latend. En de Zwijger….. die was er niet. Wat de Spaanse furie er nog erger maakte.

Een heus fort

Ook de latere oorlog om de troon van het ver afgelegen Spanje zorgde opnieuw voor alleen maar dood en destructie. Franse militairen van koning Lodewijk XVI en Oostenrijkse troepen gesteund door Pruisen, Britten en Hollanders vochten om de streek en haar rijkdommen onder controle te krijgen.

Ze bouwden de gemeente zelfs uit tot een heus fort. Met als getuige tekeningen uit die periode. Een nog maar eens vernield Baasrode en zeer vele doden tot gevolg. In Dendermonde was het echter niet beter. Integendeel.

Heemkring Baceroth - Voordracht van Bart De Bondt

Het publiek was duidelijk onder de indruk van het onderzoeksresultaat van Bart De Bondt.

Merkwaardig was ook het relaas rond de zogenaamde Watergeuzen. Die doken op 19 februari 1566 plots als vanuit het niets in Baasrode op en pakten de aan de Schelde gelegen kerk professioneel aan. Alle beelden – afgodsbeelden voor deze religieuze fanatici – werden vernield. Het was echter wel zes maanden voor in het Frans-Vlaamse Steenvoorde officieel de beeldenstorm uitbrak.

Kreeg Baasrode dan een primeur te verwerken? Opvallend was ook zijn bevinding dat er in die periode van hoogbloei op een gezin na niemand in Baasrode als arm werd gezien. Een schets uit die periode van Baasrode door Pieter Breugel de Oudere toont trouwens vele stenen huizen. Toch een bewijs van rijkdom.

Opmerkelijk en typerend voor de welvaart was zijn tot recent niet eens gekend verhaal over de passagiersboten die tweemaal dagelijks tussen Antwerpen en Baasrode met het tij heen en weer gingen. Op het hoogtepunt betrof het hier zeven schepen. Met als gevolg dat het dorp van toen wel op een groot café leek.

Rupelkanaal

Vooral de transithandel kende een flinke bloei. Wie in Brussel toen vis kocht had een goede kans dat die uit Baasrode kwam. Baasroodse verkopers hadden er zelfs privileges. Maar het graven van het Rupelkanaal bezorgde het snelgroeiende Brussel een goede verbinding met Antwerpen. Waardoor Baasrode een groot deel van zijn markt verloor.

En toen men in o.m. Dendermonde protesteerde tegen de als illegaal geziene groeiende Baasroodse transithandel zorgde dat voor nogal wat heibel. De steun van Antwerpen – dat Baasrode nodig had – alsmede die van Gent en Aalst – twee oude vijanden van Dendermonde – volstond niet.

Bart De Bondt

Historicus Bart De Bondt serveerde die zaterdagavond een mooie menu vol nieuwe feiten. En nu wachten op zijn boek.

En dus verloor deze atypische gemeente via een rechtszaak een deel van haar handel aan de buur. Een complex verhaal daar de regering van toen door die Baasroodse transithandel ook veel belastingen moest ontberen. En dat kon voor hen duidelijk niet eeuwig blijven verder gaan.

Het is nu vol spanning wachten op zijn boek over het Baasrode tot 1870 waar ongetwijfeld veel meer feiten, achtergronden en analyses zullen worden gegeven. Want de geschiedenis van Baasrode op een twee uurtjes vertellen is feitelijk onbegonnen werk.

Zeker is dat de aanwezigen met dit voorproevertje best wel tevreden huiswaarts keerden. Wie weet met daarbij veel heimwee naar de tijd toen Baasrode nog pakken cafés had en de Antwerpse zeilschepen die vele welvarende handelaars aan wal brachten. Zoekend naar interessante koopwaar en wie weet … een wulpse lokale schoonheid.

Willy Van Damme

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s