Oorlogspropaganda over het Midden-Oosten

Er zijn sinds het uitbreken van de revoltes in de Arabische wereld, gemakshalve de Arabische Lente genoemd, over de regio al een aantal boeken verschenen. Twee daarvan, dat van Rudi Vranckx en zijn speurtocht naar Bin Laden, en dat van Lisa De Bode over Saoedi Arabië en zijn ‘feministische’ koning Abdullah al Saoed werden hier al eerder besproken.

Opiniemakers

Een derde boek is dat van Jorn De Cock met als titel “Arabische lente – Een reis tussen revolutie en fatwa” en verscheen ongeveer gelijktijdig met de andere twee een goed jaar geleden. Uitgevers willen nu eenmaal graag actualiteitsboeken omdat ze denken dat zoiets verkoopt en die worden dan liefst geschreven door bekende figuren als een Vranckx en De Cock.

De Cock is al een paar jaar correspondent voor De Standaard in de regio – hij woont nu in de wijk Hamra in Beiroet – en knapt ook wel eens wat werk op voor de VRT. Twee van onze voornaamste opiniemakers en zijn woorden dragen daarom dan ook nogal wat gewicht.

Jorn De Cock - Tussen revolutie en fatwa - De Arabische lente

Maar zoals met de boeken van Vranckx en De Bode toont ook dit werk de ondragelijke lichtheid aan van onze journalistiek die doorgaans gewoon elk niveau mist. In wezen is dit boek simpelweg platte oorlogspropaganda over de regio met langs de ene kant de heiligen, de goeden en langs de andere kant een verzameling monsters, gekken en psychopaten.

Scheldwoorden

Het doet denken aan de wijze waarop de pers de twee wereldoorlogen versloegen. Door het hoog propagandagehalte ontbreekt het in het boek dan ook aan elke serieuze analyse over wat er daar werkelijk plaats grijpt. Een degelijke schets van de geschiedenis van de regio, de politiek, en de sociaal-economische toestand krijgen we niet.

De al decennia aan de gang zijnde infiltratie van de regio via de moskeeën en religieuze stichtingen door vooral Saoedi Arabië merkt hij niet eens op. Of hoe Saoedi Arabië als ware het een nest termieten het gebouw van de seculiere Arabische staat langzaam ondermijnden. Een fenomeen dat zich trouwens ook in Europa voordoet.

Ook het optreden achter de schermen van de westerse grootmachten en het belang van de olie is in zijn nochtans 323 pagina’s dikke boek feitelijk onvindbaar. Het typeert natuurlijk. Wel zijn er wat snel bij elkaar geschreven interessante bemerkingen rond de ramadan en de Egyptische Moslimbroederschap.

Maar het is veel te beknopt en zeer onvolledig zodat men ook voor dit aspect van de zaak het boek best negeert. Er is beter te vinden. Zijn werk is in essentie een aaneenrijging van heldenverhalen over die opstandelingen en grove beledigingen over de andere zijde. Zo wordt Maher Assad, de broer van de Syrische president Bashar al Assad, op pagina 211 omschreven als “een psychopaat” en de regering als “een bende criminelen”.

Ook Kadhaffi krijgt dergelijks fraais naar zijn hoofd gesmeten. Zo omschrijft hij Kadhaffi op pagina 238 als “een dictator die krankjorum is” en op pagina 323 als “een mafkees”. Wat dergelijk schelden met professionele journalistiek te maken heeft is mij een raadsel.

Dappere mensen

Maar de opstandelingen in Libië zijn dan weer dappere mensen die moeten leven onder de terreurbombardementen van “mafkees” Kadhaffi. Over iets als de zware mishandelingen door de rebellen van de zwarte gastarbeiders gaat hij poeslief over (pagina’s 294 en 304). De toen hevige protesten hierover van zwart Afrikaanse intellectuelen heeft hij duidelijk niet gehoord.

De vele folteringen, plunderingen en moordpartijen van die Libische rebellen komen trouwens in het boek met zijn 232 pagina’s niet eens aan bod. De goeden zouden eens wat minder ‘goed’ kunnen worden.

Neen, met genoegen citeert hij op pagina 255 een Syrische rebel als die zegt: “De gemeenschappelijk ideologie is dat we democratie willen via vreedzame middelen.” Dat die rebellen al twee jaar een spoor van bloed, plunder, vernielingen en folteringen achter zich laten ziet hij niet. Het zijn ‘helden’.

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat over de opstanden en rellen in de Verenigde Arabische Emiraten, Oman, Jordanië, Marokko, Bahrein, Koeweit, Saoedi Arabië en Jemen weinig of  niets in zijn boek is terug te vinden. Maar dat zijn of zeer conservatieve religieuze samenlevingen of koninkrijken, allen dictaturen rechtgehouden met het geld van Qatar en Saoedi Arabië.

Die landen die een revolte meemaken of meemaakten zijn trouwens allemaal seculiere Arabische regeringen. En dat is geen toeval als we weten dat Qatar en Saoedi Arabië de financiers zijn van al die Islamitische groepen zoals we die recent ook meemaakten in Mali. Hij ziet het blijkbaar niet want een bemerking hierover ontbreekt. En dan stelt een mens zich natuurlijk vragen hoe dat komt.

Kadhaffi en het westen

Ook heeft hij het over de ruzies uit het verleden tussen de westerse grootmachten en Kadhaffi.  Zo schrijft hij over de steun van Kadhaffi aan de Palestijnse groep Zwarte September en de IRA in Noord-Ierland.

Dat hij bij zijn aantreden de oliewinning nationaliseerde en het Britse en Amerikaanse leger, die er basissen hadden, buitengooide lezen we niet. Dat waren nochtans dé oorzaken voor de jarenlange ruzies van Washington en Londen met Kadhaffi. Zijn schoonmoeder had het hem zeker in geuren en kleuren kunnen vertellen.

Uiteraard lezen we niets over de vrouwenrechten, de gezondheidszorg, sociale voorzieningen en onderwijs onder Kadhaffi. Daarover beginnen zou een wat ander beeld geven, een met veel nuance, van de “krankjorume” dictator.

Al Qaeda

Het zal dan ook niet verwonderen dat hij de verhalen over de aanwezigheid van Al Qaeda of andere salafistische groepen feitelijk nergens opmerkt. Slechte bril? Zo schrijft hij op pagina 278 over de moord op de rebellengeneraal Abdel Fatah Younis door “enkele islamisten in het rebellenleger”. Het is de enige keer dat hij de aanwezigheid van islamisten beschrijft. En dat uiteraard vaag en zo onschuldig mogelijk.

Een voorbeeld van zijn merkwaardige visie op die opstand is te vinden in de aanhef op pagina 7 waar hij een Libische rebel citeert: “Al Qaeda? Natuurlijk hebben wij niets te maken met Al Qaeda.”

Op pagina 196 schrijft hij dan het zo: “Daar worden mannen met lange baarden gesignaleerd, maar een link met Al Qaeda valt niet meteen vast te stellen….. Als er enkelen zijn die in het verleden in het buitenland waren, dan vechten ze nu voor Libië.”

Toen echter kon je al in kranten als The New York Times en bij Reuters regelmatig verhalen lezen over de invloed van dergelijke organisaties gelijkend op Al Qaeda. Voor hem was het dan ook duidelijk dat die revoluties niet kozen voor de fatwa maar voor iets nobels als de democratie. Waarom ziet hij niet wat anderen wel zien? Het is een gerechtvaardigde vraag.

Zo citeert hij op pagina 319 zonder bemerking de salafist Abdel Kader Belhaj – voor hem gewoon een rebellenleider die zegt: “Libië is een gematigd moslimland…. We willen een beschaafd land zijn dat wordt geregeerd als een rechtstaat…”. Je zou hem zo de absolutie geven. Dit terwijl ook de klassieke media hem en zijn Libische Islamitische Gevechtsgroep toen al omschreven als salafistisch.

Een mislukte staat

Intussen kennen we de Libische realiteit van na de door De Cock gesteunde Libische opstand. Het land is in een bijna complete chaos vervallen met bendes die dorpen en steden onveilig maken.

Een staat van waaruit allerlei uiterst gewelddadige salafistische groepen overal in de regio zoals Mali en Syrië uitzwermen om terreur te zaaien. “A failed state”, zou ex-president George Bush de Jongere zeggen.

Zo trok Artsen Zonder Grenzen zich vorig jaar onder luid protest uit het land terug. Bleek dat zij er vooral dienden om gefolterde gevangenen terug op te knappen zodat men verder kon gaan met de folterpraktijken. Van een ‘beschaafd’ land gesproken. Van de welvaartstaat die Kadhaffi organiseerde schiet uiteraard niets meer over.

Neen, dit boek, vooral een samenraapsel van zijn teksten voor De Standaard, is waardeloos, te slecht voor De Slegte. De enige waarde zit hem hierin dat het een mooi beeld geeft van de wijze waarop onze journalistiek er dikwijls de antithese van is. Daarvoor is dit zelfs erg boeiend studiemateriaal.

Willy Van Damme

Jorn De Cock – “Arabische lente, een reis tussen revolutie en fatwa”, De Bezige Bij, Antwerpen, 2011, 223 pagina’s. 15.90 euro

Advertenties

5 thoughts on “Oorlogspropaganda over het Midden-Oosten

  1. Pingback: War propaganda about the Middle East | Edith Legrand

  2. Mooi verwoord. Het is inderdaad ernstig gesteld met de huidige ‘verslaggevers’ wereldwijd. Ik noem ze sprookjesvertellers. 🙂
    Veel goede informatie over Libië las ik eerder ook op http://www.boublog.nl
    Groet,
    Helmi (www.vriendeling.nl)
    Antwoord:
    Bedankt voor dit bloemetje. Sprookjesvertellers is inderdaad een term dat je kan gebruiken. Hier echter gaat het over een zoveelste door de VS georchestreerde massaslachting en dan heb ik voor deze fans in de media wel een ander woord over.
    Willy Van Damme

  3. Spot on Willy! Niets aan toe te voegen. Propaganda! Een verouderde en verketterde term maar toch zo massaal present in de pers vandaag. We krijgen een op emoties gebaseerde, virtuele wereld voorgekauwd voorgeschoteld dat ver van de werkelijkheid ligt. Niet voor niets zijn er vandaag krachten aan het werk die het Internet aan banden willen leggen (u leest er nauwelijks over) omdat het vandaag het medium bij uitstek is om de alerte burger potentieel te ontwaken. Opgepast, er zitten boobytraps in sommige van die ‘kritische’ websites.
    Dan
    Antwoord:
    Er is maar een attitude mogelijk tegenover de media, gedrukt, radio, TV en het internet, en dat is kritische zin. Niets zomaar geloven.
    En dat bepaalde websites ‘boobytraps’ zijn zal wel. Gekend is het verhaal van de Nederlandse veiligheidsdienst AIVD die een salafistische website opzette om zo volk te lokken.
    Men kan er trouwens zeker van zijn dat veel van het internetgebeuren rond die Syrische oppositie in de VS, Qatar, de EU en Saoedi Arabië gemaakt wordt, en niet door die opstandelingen.
    Willy Van Damme

  4. Pingback: Oorlogspropaganda over het Midden-Oosten « Mediawerkgroep Syrië

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s