Norodom Sihanouk – De dood van een Cambodjaanse autocraat

Maandag stierf de gewezen Cambodjaanse koning Norodom Sihanouk in een hospitaal in de Chinese hoofdstad Beijing. Het einde van een wel heel merkwaardig man die in het tweede gedeelte van de vorige eeuw een niet onbelangrijke rol speelde, niet alleen in de regio maar zelfs op wereldschaal. (1)

De Fransen beslissen

Norodom Sihanouk werd geboren op 30 oktober 1922 als een telg van de koninklijke familie die onder verschillende dynastieën Cambodja, toen nog gekend als Angkor, meer dan duizend jaar lang bestuurde.

Angkor Wat

Van ongeveer 800 tot midden de veertiende eeuw stond Cambodja gekend als Angkor, naar het tempelencomplex van die naam. Een der wereldwonderen en het grootste religieuze bouwwerk ter wereld.

Hij was de zoon van prins Norodom Suramarit en prinses Sisowath Kossamak. Het was de periode van de Franse kolonisatie die het land vanaf 1863 controleerden en later vooral gebruikten als wingebied voor hun rubberbehoeften, via dan Les Plantations du Terre Rouge, een Frans-Belgisch bedrijf.

En dus mocht er een koning blijven zitten maar deelden de Fransen de bevelen uit. En dit was ook zo toen er na de dood van Sihanouks grootvader Koning Sisowath Monivong op 23 april 1941 een nieuwe koning diende gekozen te worden.

Een periode toen de Japanners de regio bezetten en de Fransen, dan onder de collaboratieregering in Vichy, er een soort van onderbaas mochten spelen. En dus koos de Franse admiraal Jean Decoux, een aanhanger van Vichy, de 19-jarige Norodom Sihanouk als troonopvolger. Dat werd dan pro-forma goedgekeurd door de lokale troonraad.

De Fransen zagen in Sihanouk een wat verwesterde losbol en vooral een leeghoofd. Merkwaardig is bijvoorbeeld dat hij studeerde aan de Franse meisjesschool Lycée Chasseloup Laubat in Ho Chi Minhstad. Een jongensschool werd door zijn ouders volgens biografen niet geschikt gevonden daar men vreesde dat hij wel eens slaag zou kunnen krijgen van andere jongens.

Hij was in die tijd vooral gekend als een rokkenjager die ook wel van jazz hield. Een gepast figuur dus voor een man als admiraal Jean Decoux, gouverneur generaal van de Franse bezittingen daar, voor wie het bestendigen van het Franse bestuur in Indochina – welke naast Cambodja ook nog bestond uit Laos en Vietnam – essentieel was.

De Cambodjaanse koninklijke familie was zeer uitgebreid met heel veel prinsen en prinsessen, met als voornaamste takken de Norodoms en de Sisowats. En bij die laatste waren sommigen behoorlijk boos toen niet een van hun maar een Norodom koning werd.

Onafhankelijkheid

Wanneer de Japanners in maart 1945 hun nederlaag tegen de VS en de Europese grootmachten zien naderen zullen zij ervoor zorgen dat de door hen bezette gebieden nog snel hun onafhankelijkheid uitroepen. Al zal men koning Sihanouk hiervoor moeten dwingen.

Charles De Gaulle op bezoek in Phnom Penh in 1966

De Fransen zagen Cambodja altijd als behorende tot hun invloedsfeer, ook na de onafhankelijkheid. Hier het bezoek van de Franse president Charles de Gaulle aan Cambodja in 1966. Naast hem zit Sihanouk.

Deze installeerde dan maar bijna gelijktijdig het koninklijk absolutisme maar moest al vrij snel een regering geleid door de nationalist Son Ngoc Tanh naast zich dulden. Met uiteraard heel grote tegenzin.

Deze was een deels Vietnamees, deels Khmer en deels Chinees nationalist die in het zuiden van Vietnam geboren was. Een buitenstaander dus. Norodom Sihanouk won deze strijd daarom ook vrij gemakkelijk en liet de Fransen via de grote deur snel terug binnen.

Toen het begin 1953 echter duidelijk werd dat de Fransen afstevenden op een nederlaag tegen de Vietnamese nationalisten van Ho Chi Minh, begon ook in Cambodja de roep op onafhankelijkheid toe te nemen.

En daar was Son Ngoc Tanh weer, ditmaal met een nog bredere steun waarbij onder meer leden van de clan Sisowath. En deze kregen daarbij ook nog de hulp van de VS die lokaal de rol van de Fransen wilden overnemen.

Schrik de troon te verliezen trok hij dan maar zeer aarzelend en in een hem typerende chaotische stijl de kaart van de onafhankelijkheid. Wat op 17 oktober 1953 ook lukte. En al vlug zullen de nationalisten of vermoord worden, in een cel vliegen of de vlucht nemen. Velen zullen ook plooien voor de mooie goed betalende postjes aan het hof.

De autocraat

Sihanouk zal het land besturen als een soort absolute vorst die wel continu moet rekening houden met allerlei nationalistische figuren waarvan sommigen met hulp van de CIA tegen hem complotteerden en zelfs moordpogingen ondernemen. Tevergeefs.

De man zag zich ook als de vader des vaderlands aan wiens wil en woord men niet mocht twijfelen. Hij bepaalde wat er sociaal, economisch, politiek en zelfs cultureel in zijn land mocht gebeuren. Wie dwars lag vloog buiten. Typerend was toen hij in 1955 als koning aftrad ten voordele van zijn vader en zichzelf dan maar tot premier benoemde.

De man bleef echter in essentie de losbol van weleer. Zo maakte hij films als “Dubbele moord op de Maginotlinie” met dikwijls hem in de hoofdrol. Films die in zijn land altijd de eerste prijs wonnen. Ook speelde hij jazzmuziek zoals zijn in 1946 aan de macht gekomen Thaise buur koning Bhumibol Adulyadej.

De vrouwenloper die hij was had officieel 6 vrouwen en 13 kinderen, naast dan een vermeende kroost elders. Kwaad omdat de VS zijn nationalistische vijanden steunde en in de steek gelaten door Frankrijk koos hij dan maar voor een zogenaamde neutraliteit tussen de grootmachten.

De beweging der Niet-Gebonden Landen

Samen met figuren als de Egyptische leider Gamel Abdel Nasser, de Indische premier Pandit Jawaharlal Nehru, de Indonesische president Soekarno en de Joegoslaaf Josip Broz Tito stond hij aan de wieg van de in 1954 in Bandung opgerichte organisatie van Niet-Gebonden Landen. Een vereniging die ook nu nog bestaat.

De druk vanuit de VS op Cambodja en de gevolgen van de Vietnamoorlog werd echter heel groot en leidde tot de desastreuze staatsgreep van 18 maart 1970 door zijn vertrouweling generaal en premier Lon Nol. Het zou het begin worden van een voor het land rampzalige 20 jaar. Sihanouk was ten tijde van de coup op reis in de Sovjetunie en China.

In hoeverre de CIA die staatsgreep organiseerde is ook nu nog steeds onduidelijk. Wel is het zeker dat de sleutelfiguren in deze staatsgreep als Lon Nol, prins Sisowath Sirik Matak en Son Ngoc Tanh minstens contacten hadden met de CIA. En de VS steunde nadien ook met volle kracht deze machtsovername.

Sihanouk had ook goede relaties met Noord-Vietnam en de Vietcong en liet oogluikend toe dat die Vietcong via zijn land bevoorraad werd. Tot woede uiteraard van de VS die echter tot 1969 min of meer lieten begaan.

Kissinger

In 1969 echter werd Richard Nixon de nieuwe Amerikaanse president met als Nationale Veiligheidsadviseur Henry Kissinger. Gezien de intellectuele zwakte van Nixon en de sterke persoonlijkheid van Kissinger zou die laatste ook het buitenlands beleid bepalen.

Het jaar voordien, begin 1968, had de Vietcong het zogenaamde Têtoffensief gelanceerd waarbij deze zelfs de Amerikaanse ambassade in Ho Chi Minhstad (toen nog Saigon) urenlang bestormden. De Amerikaanse regering van Lyndon Johnson besefte dat de strijd verloren was en begon geheime onderhandelingen met Noord-Vietnam.

Cambodja - Aanval op Ba Chuc in Vietnam door Rode Khmer - 24 ap

In de periode 1976 tot en met 1978 vielen de Rode Khmer regelmatig Vietnamese dorpen aan de grens aan. De ultranationalisten van de Rode Khmer vonden dat grond die de Vietnamezen ooit gestolen hadden en men dus moest terugwinnen. Eind 1978 was Vietnam die aanvallen dan kotsbeu en sloeg het terug. Hier het op 24 april 1978 vernielde marktplein van Ba-Chuc.

Kissinger was dit via zijn Taiwanese contacten echter te weten gekomen en slaagde erin die gesprekken te saboteren. Waarna Johnson zijn herverkiezingscampagne stopte. Het ultieme doel van Kissinger en Nixon die zo hun greep naar de macht konden realiseren.

Het was echter maar uitstel want in 1973 tekende Kissinger dan toch een vredesakkoord en konden de Amerikanen zich met hun meer dan 500.000 sterke invasiemacht terugtrekken. Meer dan 50.000 dode Amerikaanse soldaten en miljoenen Vietnamese, Laotiaanse en Cambodjaanse slachtoffers achterlatend.

Oorlog om Vietnam

Maar in die periode van 1969 begonnen de VS wel met hun massale bombardementen op zowel Cambodja als Laos en de steden in Noord-Vietnam. De huidige Amerikaanse oorlogszuchtige Republikeinse politicus John McCain werd toen trouwens met zijn vliegtuig boven Hanoi neergehaald.

Nooit in de geschiedenis werden boven een regio zoveel bommen gegooid als toen. Met voor Kissinger als enige doel betere voorwaarden te krijgen voor de terugtrekking van de Amerikaanse soldaten. De gevolgen voor Cambodja waren dan ook desastreus.

Na de afzetting van Sihanouk komt de bevolking immers massaal in opstand om de terugkeer te eisen van ‘hun’ koning. Geen probleem echter voor het duo Lon Nol en Sisowath Sirik Matak die het leger de vrije hand geven. Maar het land stort die 18de maart 1970 wel bijna geheel in elkaar.

De Rode Khmer

Een gouden zaak voor de toen voor Sihanouk naar de jungle gevluchte pseudomarxisten als een Saloth Sar (alias Pol Pot) die zo hun kans grijpen. En zeker als Sihanouk zich in 1973 vanuit zijn Chinees ballingsoord achter Saloth Sar en zijn compagnon Khieu Sampan – door Sihanouk ooit smalend de Rode Khmer genoemd – schaart, is het hekken helemaal van de dam.

Norodom Sihanouk - Le CIA contre le Cambodge - boek

Sihanouk publiceerde verscheidene werken met zijn versie van de feiten. Hier zijn eerste werk met op de foto Sihanouk (r) met Khieu Sampan. Dit boek is nog een geschenk van de man.

In april 1975, twee jaar na de Amerikaanse terugtrekking, klapt het bewind van Nol Nol helemaal ineen. De Rode Khmer nemen de macht over en de stedelingen worden praktisch allen brutaal naar het platteland verdreven. Waarbij elke vorm van moderne beschaving verboden wordt. Een vreemde taal kennen of een bril dragen was soms al voldoende om de doodstraf te krijgen.

En als Sihanouk, vermoedelijk onder Chinese druk, dan later dat jaar terugkeert wordt hij in zijn paleis de gevangene van die Rode Khmer. Enkele van zijn kinderen zullen onder dit bewind trouwens het leven laten. Vermoedelijk zal hij het zelfs alleen dankzij Chinese steun overleven.

China en Noord-Korea zullen trouwens de enige landen zijn waarmee die Rode Khmer contacten onderhouden. Zowel met Thailand, Laos en vooral Vietnam komt het zelfs regelmatig tot gewapende grensconflicten. Tot Vietnam eind 1978 ingrijpt.

Maar na de val der Rode Khmer blijft Sihanouk de speelbal van de anderen. Nog vlug voor de Vietnamese troepen de hoofdstad Phnom Penh in januari 1979 bevrijden zullen de Chinezen hem ontvoeren naar Beijing. Men heeft immers voor hem nog plannen in petto.

Opnieuw gevangen

China en de VS zitten dan al enkele jaren in een militaire alliantie tegen de Sovjetunie en hebben zo hun ideetjes voor Vietnam en de wijde regio. Vietnam zal bloeden om wat voorheen gebeurde.

In de VS is dan de Democraat Jimmy Carter president en die heeft een zijn eigen versie van Republikein Henry Kissinger, Zbigniew Brzezinski, een al even meedogenloze strateeg voor wie mensen hoogstens pionnen zijn om in het vuur te gooien.

Probleem voor Sihanouk was niet alleen dat hij de feitelijke gevangene geworden was van China en de westerse alliantie, maar hij had ook geen geld. In tegenstelling tot andere dictators genre Mobutu had hij zijn fortuin nooit in het buitenland weggeborgen. Waarom zou hij? Het land was toch van hem, de absolute vorst.

Norodom Sihanouk - Interview Parijs - December 1979

De auteur in gesprek met Sihanouk in Parijs in december 1979.

Het was een van de reden waarom er regelmatig van zijn hand boeken verschenen. Onder druk van China, de VS en Frankrijk werd hij in 1982 dan maar president van de zogenaamde Coalitieregering van Democratisch Kampuchea, de officiële naam van het land onder de Rode Khmers.

Vietnam ruïneren

Er zaten daarin theoretisch wel nog twee andere ‘bevrijdingsbewegingen’, namelijk het FNLPK (Front Nationale pour la Libération du Peuple Khmer) van Son Sann, een man uit de stal van Lon Nol, en het het FUNCINPEC (Front Uni National pour un Cambodge Indépendant Neutre Pacifique Et Coopératif) van Norodom Ranariddh, een van zijn zoons.

Maar die twee waren vooral aan het ruziemaken over de toestromende hulpverlening en minder in het bevechten van de Vietnamezen en de nieuwe geïnstalleerde Cambodjaanse regering. Het enige serieuze verzet was dat van de door China en de VS terug opgerichte Rode Khmer.

Tuol Sleng - Gevangene

Een van de mogelijks meer dan 2 miljoen slachtoffers van de Rode Khmer. Deze dame stond op de dodenlijst van het folter- en vernietigingskamp van Tuol Sleng in Phnom Penh. Dat was voorheen een middelbare meisjesschool.

Logisch dat Sihanouk met zeer veel tegenzin terug hoofd speelde van de Rode Khmer. Maar ditmaal was hij niet meer hun gevangene maar die van China en de VS. Hieraan komt in 1990 dan gelukkig een einde als gevolg van de implosie van de Sovjetunie.

De Westerse strategie was er immers op gericht om via de oorlog in Cambodja zowel Vietnam als de Sovjetunie te pesten, te ruïneren. Eindelijk kon Cambodja tot rust keren en kon Sihanouk nog maar eens terugkeren.

Opnieuw ballingschap

Ditmaal is het echter niet meer als een soort zonnekoning maar als een marionet van de eerder door Vietnam aan de macht gebracht premier Hun Sen. Uiteindelijk bleek het poppetje spelen niet echt wat hij wou. Hij was immers meer gewend geweest.

En dus liet hij de troon in 2004 aan de in 1953 geboren prins Norodom Sihamoni, een van de twee zoons geboren uit zijn relatie met Monique Neak Monivong Izzi, een half Italiaanse en na 1970 zijn vaste partner.

Hij ging daarna in officieus ballingschap bij zijn vriend, de Noord-Koreaanse president Kim Jong-il waar hij een residentie kreeg. Deels was hij ook wel eens in Beijing. Daar overleed hij dus maandag aan een hartaanval. Zijn villa in Mougins aan de Franse Azurenkust liet hij links liggen. Zij vroegere tweede vaderland had zo te zien voor hem afgedaan.

Zijn stoffelijk overschot wordt nu deze week naar Phnom Penh overgevlogen en krijgt er een staatsbegrafenis eigen aan een opvolger van de vroegere godkoningen van Angkor. Ook in Cambodja wordt de schijn mooi opgehouden. Zelfs door zijn zoon koning Sihamoni.

Einde van de autocraat

Met zijn overlijden komt alleszins een einde aan het laatste symbool van de Cambodjaanse feodaliteit. Het einde van een tragische figuur die machteloos fijngemalen werd door de gebeurtenissen rond hem. Het einde ook van een autocraat.

Zijn land is sindsdien op vele vlakken gelukkig hersteld van het kwaad dat Lon Nol, de VS en de Rode Khmer hebben aangericht. Het is nu terug een normale natie met al zijn slechte en goede kanten. Het is een zeer mooi land met uiterst vriendelijke mensen en een boeiend cultureel verleden. Zie maar naar het meer dan indrukwekkende tempelencomplex van Angkor.

Angkor - Apsara's

Een beeld uit het tempelcomplex van Angkor Wat met apsara’s, een soort van mythische geesten. De Cambodjaanse beeldhouwkunst uit die periode behoort tot de beste die toen gemaakt werd.

Het is een land geleid door een semi-dictator Hun Sen, veel gelijkend op grote buur Thailand en in vrede met zijn landen in de regio en de rest van de wereld. Een magneet voor pedotoeristen genre Gary Glitter en multinationals op zoek naar de goedkoopst mogelijke arbeidskrachten. Een land op weg in de wereld.

Met mensen die dat barre verleden met Lon Nol en Pol Pot alleen maar wil vergeten. Je kan hen geen ongelijk geven.

Willy Van Damme

1) Buiten een exclusief gesprek met Norodom Sihanouk was er in 1983 in Phnom Penh ook nog een exclusief gesprek met Hun Sen toen die nog minister van Buitenlandse Zaken was. De man beklede die post vanaf 1979 tot hij in 1985 premier werd en de sterke man. Een functie

Het bleek tijdens dat gesprek toen reeds dat hij een zeer krachtig figuur was met een normaal grote toekomst. In diezelfde periode waren er ook gelijkaardige gesprekken met de ministers van Buitenlandse Zaken van Thailand en Vietnam, respectievelijk Sitthi Savetsila en Nguyen co Tach. Landen die toen in oorlog waren.

Van mijn hand verscheen midden 1980 ook het boek ‘De Cambodjanen als schietschijf’ bij de toenmalige uitgeverij Kritak, nu Van Halewijck in Leuven. Het is beschikbaar in elke Belgische bibliotheek.

Advertenties

3 thoughts on “Norodom Sihanouk – De dood van een Cambodjaanse autocraat

  1. Beste Willy, dank voor dit artikel. Ik had het boek besteld bij een boekhandel in Groningen en laten bezorgen in Amsterdam. Maandag was ik voor 1 dag in Nederland en het was gelukkig op tijd bezorgd. Het was een oorspronkelijk boek uit de biblotheek in Groningen. Het mooie is dat het dus door meederen gelezen is, het nadeel dat het geen gaaf boek meer is. Als boekenfanaat is dat voor mij een gruwel. Gelukkig gaat het om de inhoud.
    Gerrit
    Antwoord:
    Felicitaties en uiteraard veel leesgenot. Het boek is natuurlijk niet meer up to date. Zo gebruik ik de toen nog geldende schrijfwijze Kampuchea. Ik beëindigde het schrijven rond begin mei 1980 en begon er aan ergens in januari, kort na het gesprek met Sihanouk. Voor juni 1979 was het land mij bijna totaal vreemd maar de uitgever wou het manuscript snel hebben.
    Het was de tijd toen ik nog met een piepklein mechanisch schrijfmachine werkte. Waanzin feitelijk.
    Maar het lukte.
    Ik vond dat men in de meeste krantenartikels de voorbije dagen op zekere vlakken te negatief was over de man.
    Zeker, het was een dief, een folteraar en moordenaar, maar dat is zo voor veel van dat soort volk.
    Maar hij was voor mij vooral een zielig man die zich graag op foto’s zag op het Cambodjaanse platteland als de godkoning die honderden handen tegelijk moest schudden. Samdech euv, de grote vader des vaderlands, de godkoning van Angkor.
    En inderdaad in 1973 ging hij officieel in zee met de Rode Khmer maar bijna niemand wist toen wat er twee jaar later zou gebeuren. Er waren wel enkele verhalen maar die werden nergens ernstig genomen. Er was iets maar wat wist men niet goed wat.
    Men had, met beter weten nu, natuurlijk kunnen vermoeden dat ze iets kwalijks in zich hadden. Niemand immers wist echt goed wie die Rode Khmer waren. Alleen Khieu Sampan kende men, bijna niemand anders.
    Na 1979 echter wist iedereen perfect welke gruwel het land van 1975 tot eind 1978 had ondergaan en toch dwong men Sihanouk terug in zee te gaan met diezelfde Rode Khmer.
    Maar over die samenwerking zweeg men bijna steeds. En schreef men er toch over dan gaf men het verhaal een draai van 180%.
    In wezen zie ik in de man vooral tragiek.
    Je zult trouwens lezen dat ik een andere visie over de man heb heb dan veel toemalige schrijvers. Zij zagen in Sihanouk de progressief, iets wat hij nooit geweest is. Tja, hij papte aan met Mao, Soekarno en Nasser en dus kon dat alleen maar een progressief degelijk man zijn, een soort van goede socialist.
    Hij was tot het einde echter een autocraat maar wel een vriendelijk man.
    Goede auteurs over het moderne Cambodja zijn o.m. Richard Sola, Allain Forest David Chandler, Milton Osborne, Ben Kiernan en de Belg Raoul Marc Jennar. Deze laatste is de Belg met de beste kennis over dat land. hij verblijft vooral in Frankrijk maar is ook regelmatig in Cambodja.
    Willy Van Damme

  2. Een leerzaam stukje geschiedenis !
    Het moet niet altijd Wikipedia zijn . (voor wie (zoals ik) het “boekenwurmen” te tijdrovend is)
    G Eggermont
    Antwoord:
    In het Engelstalig artikel op Wikipedia over Norodom Sihanouk staan wel wat fouten. Het is ook op geen enkel ogenblik analytisch. Verder bedankt voor je bemoedigende commentaar. We doen ons best.
    Willy Van Damme

  3. Ik vindt het vreselijk om Cambodja tegenwoordig zo te zien lijden. Onderdrukt door Fransen en uitgemoord door Khmer racisten ( Pol Pot ). De pro-Vietnamese Volksrepubliek Kampuchea is nooit erkend door het hypocriete westen, dat Pol Pot bleef steunen. Na 1993 is het Koninkrijk Cambodja weer heropgericht, maar ook dat is een tactische zet geweest van de ex-stalinist Hun-Sen. De monarchie is er voor de show, de echte macht ligt in de handen van de Cambodjaanse Volkspartij. Deze ex-stalinistische partij heeft het socialisme verraden en laat nu het kapitalisme min of meer vrij spel. Vakbonden worden tegengewerkt en activisten opgepakt. Het kapitalisme is weer terug en buit genadeloos de arme bevolking uit!
    Jorein Versteege
    Antwoord:
    Hun Sen een ex-Stalinist noemen is wel heel snel door de bocht gaan. Opgepast voor ongelukken.
    ik heb ooit in 1983 met Hun Sen toen hij minister van Buitenlandse Zaken was een privégesprek gehad. Hij kwam mij toen over als een sterk politicus die toen ook zuiver was.

    Ik herinner mij dat ik die dagen in Phnom Penh een lagere school bezocht – ze waren nog maar enkele jaren terug open – en men maakte er mij attent op dat in die heel grote klas (het leek wel een universiteitsaula) er een zoontje van Hun Sen tussen zat. Het jongetje was heel beschaamd en zat rood aangeslagen met spotgoedkope pantoffels de les te volgen. Ik had er wat medelijden mee.

    Vrij snel nadien echter begon de corruptie vaste vorm te krijgen. Een vriend van mij kreeg mits betaling onder tafel gewoon een groot stuk woud aangeboden om te ontginnen. De man was voorheen nog bij Oxfam een eregast geweest.

    Hun Sen was van oorsprong gewoon een radicale intellectuele jonge man die woest was over wat de VS en de corrupte kliek rond Lon Nol met het land deden. Zo kwam hij bij de Rode Khmer. En hij riskeerde nadien zijn leven door te deserteren en met Vietnam samen te werken.

    Sindsdien evolueerde hij naar de typische politicus uit de regio, autoritair en via gemanipuleerde verkiezingen aan de macht blijven. Maar het manipuleren van verkiezingen is een fenomeen overal. Zie maar hoe de pers van Rupert Murdoch tot nu bepaalde wie in Londen premier mocht worden.

    Nu echter ligt Cambodja in ruzie met de VS omdat het Washington weigert te steunen in diens oorlog met China. En dus zie je daar plots mensenrechtenactivisten verschijnen die door o.m. het persbureau Reuters dan voorgesteld worden als serieuze, objectieve en neutrale waarnemers die kritiek op Hun Sen uiten.

    Tot je achter de gordijnen van die activist kijkt en overal miljoenen dollars vanuit vooral de VS ziet toestromen. Neutraal? Nog in geen 1000 jaar.
    Na Lon Nol en de Rode Khmer is het dan nu de ‘mensenrechtenactivist’ die in de gunst van Washington ligt. Je moet maar durven.

    Verder is Cambodja zich nu economisch aan het ontwikkelen, vooral via de textielindustrie waar bedrijven vanuit China heentrekken. Ze werken er tegenwoordig goedkoper dan in dat China. Het land lijkt ook veel op Thailand. Ik voorspelde trouwens dat het in die richting ging evolueren eens de oorlog voorbij. Ze hebben ook dezelfde vorm van boeddhisme.
    Willy Van Damme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s