Een andere geschiedenis van Kyrgyzstan

Er is in de media de voorbije weken nogal wat aandacht geweest voor het voor velen onbeduidende Centraal-Aziatische Kyrgyzstan, een deel van het vroegere Rusland en de Sovjetunie en sinds 1991 ‘onafhankelijk’. Het kwam een eerste maal in het nieuws met de zogenaamde Tulpenopstand van 2005 waarbij president Askar Akayev werd afgezet en vervangen door Kurmanbek Bakiyev. Een duidelijk door de VS geïnspireerde als volksopstand verkochte staatsgreep zoals voorheen gebeurde in onder meer Georgië en Oekraïne. Dat het land belangrijk is blijkt o.m. uit twee militaire basissen, een Amerikaanse en een Russische.

In een opmerkelijk artikel ‘ Kyrgyzstan, America and the global drug trade: Deep forces, coup’s d’Etat and terror’ op de Canadese website Global Search (1) beschrijft de vroegere Canadese diplomaat Peter Dale Scott de gebeurtenissen van de voorbije jaren in het land. Hij maakt een vergelijking met Laos in de periode van 1954 tot 1975 toen de VS er een puinhoop achterlatend wegvluchten. 

Hij ziet het met geweld installeren van Kurmanbek Bakiyev in maart 2005 als het finale startschot voor het destabiliseren van het land. Na de staatsgrepen in Servië (2002), Georgië (2003) en Oekraïne (2004) was het dan de beurt aan Kyrgyzstan. Alles begon toen de regering van president Askar Akayev in oktober 2003 toeliet dat de Russen de oude militaire basis in Kant terug openden. Voorheen had die na de aanslag op het WTC in New York de oude militaire basis van Manas aan de VS overgedragen (2). Hierbij kwam men overheen dat de brandstofbevoorrading van die basis ging gebeuren via twee Gibralteekse firma’s Red Star en Mina, eigendom van de familie Akayev. Firma’s die vanuit London werden bestuurd door de Amerikaanse regering.

Zodra de Russen terug Kant overnamen begon de VS met het massaal financieren van een oppositie tegen Akayev met zelfs een eigen lokaal TV-station en een uitgeverij. Waarbij de Amerikaanse speculant George Soros en een semi-overheidsinstelling als Freedom House als naar gewoonte mee een sleutelrol speelden. Alleen reeds in 2005 stak men zo minstens 12 miljoen US dollar in het stimuleren van een oppositie. Zelfs vanuit Georgië kwamen enkele specialisten mee de spanning opdrijven.

Uiteraard nam Kurmanbek Bakiyev eens aan de macht het bevoorradingscontract voor Manas over. Contract dat volgens sommige bronnen jaarlijks goed was voor een 70 miljoen US dollar. Ook bezorgde de VS via de CIA hem allerlei steun, onder meer in de vorm van ‘experts’. Volgens een serie in het artikel geciteerde bronnen bleef het daar echter niet bij. 

Zo nam hij samen met zijn broer Zhanybek Bakiyev volgens die bronnen met brutaal geweld ook de controle over de drughandel tussen Afghanistan en Rusland over. Een belangrijk business daar Afghanistan het praktisch monopolie heeft over de wereldwijde opium- en heroïnehandel en ook een topproducer is van marihuana. Producten waarvoor Rusland een zeer grote markt is geworden. Zo schat men dat een 5 miljoen Russen verslaafd zijn aan heroïne. Waardoor het land samen met Iran in de voorbije jaren het grootste slachtoffer is geworden van die drugs. Volgens het artikel steunde de VS dit drugsbeleid van de president.

Alfred W McCoy - The Politics of heroine Alfred McCoy was de eerste om de rol van de VS bij de drugsproductie in een boek te beschrijven. Hij raakte nadien 12 jaar lang in de VS aan geen academische job. Hij doceert nu aan een universiteit in St Paul, Minnesota.

Steeds volgens dit artikel waren alle Amerikaanse ambassadeurs in de hoofdstad Bisjkek regelmatig te gast op het lokale Drug Control Agency en werd er nooit kritiek geuit over dit beleid. Zelfs het Amerikaanse Drugs Enforcement Agency (DEA) kreeg van VS-ambassadeur Tatiana Gfoeller geen toelating om in het land een bureau te openen. Het doet denken aan de situatie in Laos toen de DEA en de CIA  regelmatig met elkaar in conflict kwamen rond die drughandel die er toen zeer welig heerste. De CIA runde immers tot ongeveer 1975 vanuit hun geheim hoofdkwartier in het Laotiaanse Long Tieng ‘s werelds grootste centrum voor heroïneraffinage. Ze hadden zelfs een virtueel monopolie gekregen, overgenomen van de Fransen en de Corsicaanse maffia.

In Rusland verdenkt men er de VS trouwens van hier een bewust beleid te voeren om Rusland (en Iran) te overspoelen met heroïne. Waarbij een corridor in de Noord-Afghaanse provincie Badakhshan bij de penetratie van de Russische markt een sleutelrol speelt. Zowel privé als in publieke verklaringen heeft Rusland trouwens al geprotesteerd tegen het beleid van de VS en de Navo rond Afghaanse drugs. In Moskou spreekt men zelfs van een nieuwe Opiumoorlog (3) en stellen de media dat die drugs deels via Amerikaanse vliegtuigen worden vervoerd. Wat ook het geval was in Laos waar de CIA via Air America en US AID, de Amerikaanse ontwikkelingsorganisatie, met Xieng Khouang Air Transport de opium naar de raffinaderijen in Long Tieng overvlogen. De opbrengst werd nadien deels gebruikt voor een privaat oorlogje tegen opposanten van de Sjah en de VS in Iran. (4)

Volgens in het artikel verder geciteerde bronnen werkte president Bakiyev verder ook samen met de ultra-conservatieve Islamic Movement of Uzbekistan (IMU) een beweging die gekend is voor haar goede contacten met de Taliban en Al Qaeda. Steeds volgens die bronnen zouden zo enkele tientallen gewapende militanten via de Afghaanse provincie Badakhshan en Tadzjikistan in Kyrgyzstan geïnfiltreerd zijn.  En in Rusland weet men welke negatieve rol die krachten spelen in het destabiliseren van de Kaukasus.

De relaties van president Bakiyev met Rusland waren dan ook barslecht geworden. En dat verergerde nog toen Bakiyev in februari 2009 de sluiting aankondigde van de Amerikaanse militaire basis Manas en in ruil hiervoor van Rusland 2 miljard US dollar in de vorm van noodhulp en investeringen kreeg toegeworpen. Waarna Bakiyev enkele maanden later in ruil voor 300 miljoen Amerikaanse $ van de VS die basis toch openhield. Dat Rusland de nieuwe staatsgreep in april 2010 van Roza Otunbayeva tegen Bakiyev steunde en mogelijks zelfs mee organiseerde hoeft dan ook niet te verbazen. Voorlopig blijft Manas wel nog open en is een deel van de familie Bakiyev naar de VS gevlucht. Niet verwonderlijk.

Willy Van Damme

1: Het artikel is te lezen op het volgende internetadres: www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=20126.

2: Volgens onder meer Iraanse gerechtsdocumenten speelt die Amerikaanse militaire basis ook een belangrijke rol in de steun aan Jundullah, een politiek aan Al Qaeda gelieerde Iraanse gewapende rebellengroep.

3: De eerste Opiumoorlog dateert van het midden van de negentiende eeuw toen de Britten de Chinezen met geweld verplichten om de in Brits Indië gekweekte opium in te voeren. Het probleem van de Britten was dat de Chinezen amper geïnteresseerd waren in Britse goederen en de Britten massaal o.m. porselein en andere luxegoederen in het land kochten. Ook de Indiërs werden met de bajonet en het kanon in de aanslag verplicht om opium te kweken. Uiteindelijk raakten zo vele tientallen miljoenen Chinezen aan de drug verslaafd. De oorlog leidde tot de bezetting van eerst Hong Kong in 1840 en later Kowloon in 1860. Een episode die men in West-Europa zoveel als mogelijk onder het tapijt veegt maar die elders goed gekend is.

4: Het basiswerk hierover is ‘The politics of Heroïne’ van Alfred W. Mc Coy, eerst gepubliceerd in 1972 en nadien meermaals herwerkt met nu ook hoofdstukken rond Afghanistan en Colombia. Uitgegeven bij HarperCollins Publishers, New York. Het boek is best magistraal te noemen. De Laotiaanse drugskoning ‘generaal’ Vang Pao leeft onder bescherming van de VS in de Californische stad Sacramento. Ook de Colombiaanse president Alvaro Uribe wordt in Amerikaanse regeringsrapporten omschreven als een medewerker van het vroegere Medellinkartel van Pablo Escobar, ooit de belangrijkste producent van cocaïne.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s