Dendermondse Oudheidkundige kring met Jaarboek 2009

Het begin van het jaar is als normaal altijd een feest voor de Dendermondse historici en hun fans. Dan immers is het de jaarvergadering van de ‘Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde’ en dat is niet alleen een wat men doorgaans eerbiedwaardige vereniging mag noemen, het is een hoogdag voor diegene die begaan is met de lokale geschiedenis.

Jaarboek 2009 Dendermondse Oudheidkundige Kring

352 pagina’s vol historisch feitenmateriaal over het Land van Dendermonde.

En met mensen als een André Van Doorselaer, Leo Pée en stadsarchivaris Aimé Stroobants mee aan het hoofd van die kring is kwaliteit meer dan verzekerd. Tijdens die jaarlijkse bijeenkomst met achteraf receptie wordt er ook altijd een voordracht gegeven rond een historisch feit en een zaak die met de studie van de geschiedenis te maken had.

Vorig jaar was dat kunstenaar en duivel-doet-al Leo Verbeke met de restauratie van papieren documenten, dit jaar was het de beurt aan de ook fysiek impressionante Jozef Dauwe. Zoals iemand het die avond uitdrukte, Jef Dauwe is een historicus die in zijn vrije tijd ook nog politicus is. Zijn voordracht betrof zijn nieuw boek ‘Dendermonde in beeld – Iconografie van de stad (13de eeuw – 1914)’. De aandacht bij de aanwezigen voor zijn toespraak was dan ook groot.

De editie Gedenkschriften 2009 van de Oudheidkundige Kring concentreerde zich dit jaar op een centraal probleem waar gedegen historisch onderzoek over de stad steeds mee geconfronteerd wordt. Op 17 september 1914 tijdens de slag om Dendermonde tussen het Belgische leger en de Duitse invasiemacht vloog het stadsarchief samen met de parochieregisters van de Onze-Lieve-Vrouweparochie in  brand. Bovendien vielen diezelfde maand ook de archieven van de gemeente Sint-Gillis en het parochieregister van Sint-Gillis-Zwijveke prooi aan de Duitse vernielzucht.

DSCN1607

Gedeputeerde en historicus Jozef Dauwe wist zijn publiek te boeien.

Een grote ramp voor historici want de stad was naast haar gebouwenpracht ook haar geheugen kwijt. Gelukkig waren er elders nog wat resten van documenten uit het verleden van de stad bewaard. De drie wetenschappelijke studies die hier in dit jaarboek aan bod komen zijn dan gebaseerd op wat elders, in dit geval de Rekenkamer van het Rijksarchief te vinden is. En dat blijkt boeiend materiaal.

In de eerste studie bespreekt Leo Pée het gebruik van het systeem van lijfrente door de stad in de periode 1480 tot 1600. Waarbij hij veel aandacht heeft voor het nut die deze studie kan hebben voor genealogisch onderzoek. Wat blijkt. In een later stadium belooft hij ook andere periodes aan te boren. Men zal bij de Dendermondse Vereniging voor Familiekunde (VVF) blij zijn.

Het verhaal zegt veel over de financieel bijwijlen belabberde situatie van de stad als die zich tijdens de godsdienstoorlog geconfronteerd zag met in elkaar klappende inkomsten en door de oorlog snel stijgende kosten. Het zijn voor de stadsontvanger en die van het OCMW dezer dagen wel gemakkelijker tijden.

Een tweede verhaal betreft een studie van historicus Bart De Wilde over ‘Criminaliteit in de stad en het land van Dendermonde in de zestiende eeuw’. Een onderzoek dat gebaseerd is op de baljuwrekeningen uit die periode. Het is een erg gedetailleerde studie waarin via handige grafieken bijvoorbeeld van jaar tot jaar agressiemisdaden worden geanalyseerd. Vooral bedreigingen en mishandelingen blijken in die eeuw het meest voor te komen. Gevallen van doodslag en zelfdoding waren er die eeuw in het Land van Dendermonde (*) in totaal 38.

Ook andere vormen van criminaliteit komen ter sprake als diefstal, afpersing, brandstichting, verkrachting, overspel en religieuze misdaden als hekserij. Het ware ook hier duidelijk andere tijden.

Een derde studie in het boek betreft een bespreking van ‘De rekening van het land van Dendermonde van 1295-1295 opgesteld door ontvanger Bardelin de Barde’. Deze kwam uit Firenze en was in die periode de grafelijke ontvanger voor de regio. Het is een van de oudste nog gekende rekeningen die er over deze streek bestaan.

Het jaarboek 2009  is te koop in het Zwijvekemuseum en bij de Oudheidkundige Kring zelf. Leden van de Kring krijgen hem gratis.

Willy Van Damme

*: Het Land van Dendermonde was in de middeleeuwen een vrij omvangrijk gebied dat geografisch weinig cohesie had. Zo was Wieze in vele tientallen stukjes verdeeld tussen het Land van Aalst en Kapittel Dendermonde (de Onze-Lieve-Vrouwekerk). En daar de belastingen in Wieze-Dendermonde lager lagen dan in Wieze-Aalst had dit zo zijn lokaal grote gevolgen.

Ook Opwijk, Moerzeke en Laarne behoorden tot het Land Van Dendermonde. Delen van Oudegem en Buggenhout in zijn geheel dan weer niet. Aan die verwarring kwam een einde in 1792 met de komst naar België van de Franse revolutionairen. Zij introduceerden de burgerlijke staat met haar provincies (toen departementen) en de unitaire bestuursvorm met regering en parlement.

Advertenties

One thought on “Dendermondse Oudheidkundige kring met Jaarboek 2009

  1. Geachte heer Van Damme

    Misschien voor de volledigheid:

    De derde studie ‘De rekening van het land van Dendermonde van 1295-1295 opgesteld door ontvanger Bardelin de Barde’ was van de hand van historicus Filip Hooghe, ook hoofdauteur van het boek ‘Hof van Peene’. Zie: http://wp.me/sFa1r-280
    Filip Hooghe
    Antwerpen
    Bedankt voor die kleine aanvulling bij die wel erg boeiende studie.
    Willy Van Damme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s