Verenigde Staten forceren oplossing in Honduras

 

Amper twee dagen nadat de Amerikaanse onderhandelaar en staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken Thomas Shannon Jr. in de Hondurese hoofdstad Tegucigalpa arriveerde kwam er een oplossing voor het sinds de staatsgreep van 28 juni in crisis verkerende Honduras. Toen had het hooggerechtshof, het parlement en het leger het staatshoofd Manuel Zelaya het land uitgezet en vervangen door parlementsvoorzitter Roberto Micheletti. Zelaya kan nu terugkeren als president tot het einde van zijn ambtstermijn op 31 januari 2010.

Een Bolivaars alternatief

Officiële reden voor die staatsgreep was dat Zelaya een referendum wilde organiseren over de grondwet. Iets waartegen een groot deel van de elite van het land zich verzette. Nu mag een Hondurese president maar een termijn regeren. Een praktijk die In nogal wat landen in de regio bestaat, soms met beperkingen van het presidentschap tot twee termijnen. Zowel in Columbia als in Venezuela is dat al gewijzigd. Zij beschuldigden Zelaya ervan zijn presidentschap via dat referendum te willen verlengen. Wat hij ontkende.

Op de achtergrond echter waren vooral zijn nauwe politieke banden met onder meer de Venezolaanse president Hugo Chavez een doorn in het oog van de vooral uit grootgrondbezitters bestaande elite, het haciëndakapitalisme. Zelaya is trouwens ook een grootgrondbezitter en actief in de houtkapindustrie. Zijn toenadering tot Alba, het zogenaamde Bolivaarse Alternatief van Ecuador, Bolivia, Nicaragua en Venezuela zorgde voor wrevel bij de traditioneel op de VS gerichte Hondurese politici, militairen en industriëlen. Zo werkt het leger van Honduras nauw samen met dat van de VS. Ook in de VS was men behoorlijk boos over die plotse koerswijziging van Zelaya. Zelfs Midden-Amerika leek verloren voor de VS.

Voor Latijns-Amerika kwam die staatsgreep als een donderslag bij heldere hemel. Daar leek men met succes te werken aan economische en sociale vooruitgang. De imperialistische bemoeizicht van de Yankees en zijn Europese vriendjes was op Columbia na voorbij en de toekomst oogde mooi. Een democratisch, vooruitstrevend, modern en sterk Latijns-Amerika leek zich aan te bieden.

Voor het eerst sinds de Spaanse conquistadores arriveerden was de regio ook echt onafhankelijk. En dan kwam dit, de terugkeer van een duister verleden vol staatsgrepen en imperialistisch gemanipuleer. De reactie vanuit de Latijns-Amerikaanse politici en bevolking was dan ook een ferm neen. Begrijpelijk. En alhoewel de Hondurese media al een tijd fel campagne tegen Zelaya voerden was er ook in Honduras hevig verzet tegen de staatsgreep met doden, veel gewonden en massa’s arrestaties tot gevolg.

Obama kijkt toe

Opvallend was echter de lauwe reactie van de VS onder leiding van president Barack Obama die wel protesteerde en een deel van de relatief grote hulp aan het straatarme land opschortte. De meeste hulp bleef echter behouden. Bovendien schakelden de Hondurese putschisten in de VS onmiddellijk een aantal lobbyisten in, en dit niet alleen figuren uit de omgeving van de Republikeinse partij maar zelfs mensen uit de entourage van Hillary Clinton, de minister van Buitenlandse Zaken.

Ook weigerde de VS actief te bemiddelen in de zaak en liet men alles over aan vooral Oscar Arias, de president van Costa Rica. Door Latijns-Amerika via onder meer de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) gesteunde acties om Zelaya naar Honduras te doen terugkeren werden door de VS zelfs publiek afgekeurd. Veel Latijns-Amerikanen zagen achter de schermen van deze staatsgreep dan ook de duistere manipulaties van de VS. “De eerste staatsgreep van Barack Obama”, klonk het in vele hoofdsteden in de regio.

Het valt daarbij ook op dat de in essentie gezagsgetrouwe westerse pers zich hier opvallend neutraal en terughoudend opstelde, beide kampen aan het woord liet en amper sprak over de doden en de verhalen over folteringen. Een scherp contrast met de berichtgeving in diezelfde periode over Iran waar alleen tegenstanders van de regering in de westerse pers spreekrecht kregen en de doden dagenlang voorpaginanieuws waren en als helden werden voorgesteld.

Geen prettig vooruitzicht

Probleem was natuurlijk dat de datum voor de nieuwe presidentsverkiezingen van 29 november stilaan dichterbij komt en dat die verkiezingen niet gelegitimeerd dreigden te worden. Met andere woorden: Men ging een president en regering kiezen die internationaal alleen als een paria zou gezien worden.

Ook voor de elite die deels leeft van haar buitenlandse contacten geen prettig vooruitzicht. Bovendien was de aanwezigheid van Zelaya in de Braziliaanse ambassade in Tegucigalpa een extra probleem dat zorgde voor veel instabiliteit en zo economisch verlies. De toestand voor de putschisten in de Hondurese hoofdstad werd dan ook steeds moeilijker houdbaar.

Is dit de reden waarom de VS vorige week in de kwestie plots van koers veranderden? Zo belde Hillary Clinton vanuit Pakistan – waar haar bezoek eindigde in een ware ramp – met Micheletti om hem mee te delen dat zijn tijd op was. “Gedaan met putschistje spelen”, klonk het streng.

En twee dagen na de komst van Thomas Shannon Jr., rechterhand van Clinton, was de zaak dan ook al beklonken. Officieel moet het hooggerechtshof en het parlement de deal nog goedkeuren, maar dat wordt gezien als een formaliteit. Tegen hun Amerikaanse vrienden durven de Hondurese putschisten niet ingaan.

Volgens het akkoord komen er dus presidentsverkiezingen die door een speciale commissie moet gevolgd worden, komt er een waarheidscommissie op zijn Zuid-Afrikaans, dus zonder een amnestie voor eventuele misdaden gepleegd tijdens de staatsgreep, en een regering van nationale eenheid tot eind januari wanneer de termijn van president Zelaya voorbij is.

Vraag is natuurlijk hoe bijvoorbeeld het leger gaat reageren als sommige van haar officieren worden aangeklaagd. Er zijn immers veel doden en gewonden gevallen en veel verhalen over folteringen. Het verhaal is dan ook ver van voorbij en veel conflictstof ligt nog te wachten.

Latijns-Amerika is de echte winnaar

Natuurlijk toonde de VS hier dat het nog steeds een rol kan en wil spelen in de regio. Verbazend is dat natuurlijk niet. Het plan voor nieuwe Amerikaanse militaire basissen in Columbia toonde dat al.

In essentie echter moest de VS zich hier scharen achter een Hugo Chavez en de Braziliaanse president Inàcio Lula da Silva. En dat gebeurt in Washington zeker niet met grote overtuiging, integendeel.

In wezen dus komt Latijns-Amerika versterkt uit deze crisis. Een pro-Amerikaanse staatsgreep werd afgeslagen en een vriend van Chavez is opnieuw als president geïnstalleerd. Nu reeds kan men de boze commentatoren van allerlei Republikeinse politici en mediamensen horen.

Voor deze hardleerse imperialisten was de staatsgreep van Micheletti & co een door god gegeven geschenk. “Volhouden” was hun slogan. En die droom is nu voorbij. Weer een reden voor Fox News en anderen om Obama voor rot uit te schelden. Hij gooide hun mooie droom aan diggelen. Alsof Obama een echt alternatief had.

Willy Van Damme

Verscheen eerder in licht gewijzigde vorm op www.dewerktitel.be.

Dit dient best gelezen samen met het verhaal “Amerikaanse deal valt in Hondurees water”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s